Maddi hata nedir?

Tarafın dava dilekçesinde yanlış yazılmasına yol açan, dürüstlük kuralına aykırı olmayan ve yanlış gösterimin nedeni olan bariz yazım ya da kayıt hatası niteliğindeki yanlışlıktır. Maddi hatadan kaynaklanan talep, karşı tarafın rızası olmadan hâkim tarafından kabul edilir.

Belgede yer alan açık yazı veya hesap hatasıdır; ıslah değil, m.183 kapsamında düzeltilir ve ıslah sayısına dahil edilmez.

İkrarın gerçek iradeye uymayan, yanlış bir kabule dayanan oluşudur. İkrardan dönmenin tek hukuki gerekçesi olarak kanunda gösterilmiştir.

Hükümde yazı hatası, hesap hatası veya benzeri açık hatalar olarak ortaya çıkan, hâkimin iradesiyle değil yazım ya da hesaplama sırasındaki dikkatsizlikle oluşmuş yanlışlıklardır. Hükmün esasını değiştiren bir değerlendirme hatası bu kapsama girmez.

Hükmün içeriğinde hukuki değerlendirme gerektirmeyen, kimlik bilgilerine, yazıma, hesaplamaya ya da açıkça görülen ifadeye ilişkin yanlışlıklardır (m.370/3). Bu tür hatalar yeniden yargılama gerektirmeyeceğinden Yargıtay tarafından düzeltilebilir.

Hakem kararında bulunan hesap, yazı ve benzeri nitelikteki hatalardır. Kararın hükmünü ya da gerekçesini değiştiren bir hata değildir; ölçüt, hatanın açık ve kolayca görülebilir bir yazım ya da hesaplama yanlışı olmasıdır.

Olayların aile kütüklerine tescili sırasında, dayanak belgede bulunan bilginin kütüğe yanlış, eksik veya hiç yazılmadan geçirilmesidir. Yeni bir kişisel durum değişikliği ya da hukuki değerlendirme içermez; dayanak belgeyle karşılaştırılarak saptanır.

Dayanak belgesinde bulunan bir bilginin nüfus kütüğüne hatalı, eksik ya da hiç yazılmadan işlenmesi veya kayıtta mükerrer yer almasıdır. Kaydın dayanağının değerlendirilmesi gerektiğinden, hatanın belgeyle karşılaştırılarak görülebilmesi esastır.

Ad, soyad, baba adı, ana adı, doğum tarihi veya doğum yerine ilişkin yazım ya da kayıt hatasıdır. Üçüncü fıkra bu hataların atik kütüğe dayanılarak düzeltilmesine izin verir, hukuki durumu değiştiren değişiklikleri kapsamaz.

Artırım veya indirim sonucunda ceza süresi ya da miktarının hesaplanmasında yapılan işlem hatasıdır. Takdir veya hukuki değerlendirme yanılgısı bu kavrama girmez.

Hesap, yazı ve benzeri nitelikteki, kararın hükmünü değiştirmeyen yanlışlıklardır. Düzeltme yoluyla giderilir ve yeni bir hüküm kurulmasını gerektirmez.

Tahakkuk cetvelinde hesap, yazım veya kayıt yanlışlığı gibi açıkça görülebilen hatalardır. Bunların düzeltilmesi için bölge müdürlüğünce tahkik yapılması ve hatanın varlığına kanaat getirilmesi gerekir.

Beyanda yapılan, harcırah miktarını artırma kastı taşımayan yazım veya hesap türünden yanlışlıktır. Madde metninde açıkça hilafı hakikat beyanın dışında tutulmuştur, bu nedenle bu maddeye göre yaptırım doğurmaz.

İşçi ve üye sayılarının tespitinde Bakanlığın kayıt hatası gibi somut bir yanlışlığı ifade eder. Bu tür itirazlar duruşmasız ve altı iş günü içinde kesin olarak karara bağlanır.