Tavzih nedir?
Kısaca
Tavzih, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.437 · hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması: Karara ilişkin belirli bir konunun veya kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır.
- 4686 s. K. m.15 · iptal davası ve hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi: Karara ilişkin belirli bir konunun ya da kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır.
- 6085 s. K. m.52 · ilamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi: Müphem, yani anlaşılması güç veya belirsiz hükmün açıklığa kavuşturulmasını isteme yoludur.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.304 · Hükmün tashihi
Hüküm fıkrasının yeterince açık olmaması, icrasında tereddüt doğurması veya fıkraların birbiriyle çelişmesi halinde hükmün açıklanmasını ifade eder. Tashihten farklı olarak HMK 305. maddede düzenlenir.
- HMK m.305 · Hükmün tavzihi
Hükmün yeterince açık olmayan, icrasında tereddüt uyandıran veya birbirine aykırı fıkralar içeren kısımlarının, hükmü veren mahkeme tarafından açıklanması yoludur. Amaç hükmündeki gerçek anlamı ortaya çıkarmaktır, yeni bir karar vermek değildir.
- HMK m.306 · Tavzih ve tamamlama talebi ile usulü
Hükmün yeterince açık olmaması, icrasında tereddüt doğurması ya da birbirine aykırı fıkralar içermesi halinde, hükmü veren mahkemece hükmün açıklanması ve çelişkinin giderilmesidir. Tavzih ile hükme yeni bir fıkra eklenmez ve hükmün özü değiştirilmez.
- HMK m.437 · Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması
Karara ilişkin belirli bir konunun veya kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. Karar gerçekten açıklamaya muhtaçsa yapılır; yeni bir karar yazılması anlamına gelmez.
Milletlerarası Tahkim Kanunu
- Milletlerarası Tahkim Kanunu m.15 · İptal davası ve hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi
Karara ilişkin belirli bir konunun ya da kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. Taraf talebiyle ya da talep olmaksızın yapılabilir; yalnızca açıklama niteliği taşır.
Sayıştay Kanunu
- Sayıştay Kanunu m.52 · İlamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi
Müphem, yani anlaşılması güç veya belirsiz hükmün açıklığa kavuşturulmasını isteme yoludur. Madde yalnız Sayıştay daire veya Temyiz Kurulu kararları için öngörülmüştür.
Karıştırılan kavramlar
Tavzih ile düzeltme arasındaki fark nedir?
Tavzih, hükmün anlaşılmasını güçleştiren müphemliğin giderilmesine yöneliktir.
Düzeltme, adı soyadı, sıfat, iddiaların sonucu ve hesap yanlışlıklarının giderilmesine yöneliktir.
Talep hangi kusura dayanıyorsa o yolda yapılmalıdır; yanlış yolun seçilmesi talebi karşılıksız bırakabilir.
Tashih ile tavzih arasındaki fark nedir?
Tashihte hükümdeki yazı ve hesap hataları gibi açık maddi hatalar düzeltilir. Hükmün anlamı değişmez.
Tavzihte hüküm fıkrası yeterince açık değildir, icrada tereddüt doğurur ya da fıkralar birbiriyle çelişir ve hükmün anlamının açıklanması gerekir.
Tashih HMK 304, tavzih HMK 305 kapsamındadır. Tashih için tavzih usulüne gidilmesi gerekmez.
Tavzih ile tashih arasındaki fark nedir?
Tavzihte hüküm yeterince açık değildir, icrasında tereddüt vardır ya da fıkralar birbiriyle çelişir; amaç anlamı açıklamaktır.
Tashihte yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hatalar vardır; amaç hatayı düzeltmektir (m.304).
Tavzih yalnız hükmün anlamını açıklar; tashih ise açık maddi hatayı düzeltebilir. Hüküm tebliğ edilmişse her iki halde de taraflar dinlenmelidir.
Tavzih ile tamamlama arasındaki fark nedir?
Tavzih, mevcut hükmün açıklanmasıdır.
Tamamlama, hakkında karar verilmemiş bir talep veya hususta ek karar verilmesidir (m.305/A).
Hükmünde unutulan bir talep tavzih yoluyla hükme eklenemez; bu durumda tamamlama yoluna gidilmelidir. Tavzih ile hükme yeni hüküm eklenemez.
Tavzih ile kanun yolu arasındaki fark nedir?
Tavzih talebi bir kanun yoludur gibi düşünülebilir.
Tavzih bir kanun yolu değildir.
Tavzih hükmün kesinleşmesini engellemez ve üst mahkemece incelenmez.
Maddi hata düzeltmesi ile tavzih arasındaki fark nedir?
Maddi hata düzeltmesi, hesap, yazı veya benzeri bir yanlışın giderilmesidir. Kararın içeriğinde değişiklik yapılmaz.
Tavzih, karardaki belirli bir konunun veya bölümün açıklığa kavuşturulmasıdır. Kararın anlaşılmasını sağlar, ancak hesap ya da yazım hatasına bağlı değildir.
Her iki yol da aynı iki haftalık başvuru süresine ve aynı karşı taraf görüşü usulüne tabidir. Ancak re'sen düzeltme yalnız maddi hatalar için tanınmıştır; tavzih için bu yol yoktur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Genel Kurul, 2020/20854 E., 23.02.2023İlgili madde: HMK m.305, HMK m.306
- Genel Kurul, 2018/10018 E., 27.10.2021İlgili madde: HMK m.304, HMK m.306
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/589 E., 2022/699 K., 12.05.2022İlgili madde: HMK m.305, HMK m.306
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.