Açık rıza nedir?

Kanunda tanımlı10 maddede geçiyor · 6 kanun

Kısaca

Açık rıza, 6 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.194 · aile konutu: Diğer eşin, işlemi yapan eşin aile konutu üzerindeki tasarrufuna önceden veya sonradan verdiği, açıkça ifade edilmiş onaydır.
  • TBK m.349: Kiracı olmayan eşin, kiracının fesih iradesine açıkça onay vermesi.
  • HMK m.124 · tarafta iradî değişiklik: Karşı tarafın taraf değişikliğine açıkça onay vermesidir.

Kanuni tanım

  • 6698 s. K. m.3/1-aKişisel Verilerin Korunması Kanunu

    Açık rıza: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızayı

Kanunda nerede geçiyor

10 madde

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.5 · Kişisel verilerin işlenme şartları

    İlgili kişinin belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Madde metni açık rızanın genel kural olduğunu söyler; rızanın şekli ve geri alınması bu maddede düzenlenmez.

  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6 · Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları

    Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Maddede açık rıza, özel nitelikli verilerin işlenmesinin yasak olmaktan çıkmasının birinci koşuludur (3. fıkra a bendi).

  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.8 · Kişisel verilerin aktarılması

    İlgili kişinin belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Madde 8 bakımından aktarımın temel meşrulaştırma aracı olarak aranır; kanunda sayılan istisnalarda aranmaz.

  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.9 · Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması

    Yalnızca güvenceler sağlanamadığında başvurulabilecek istisnalardan biridir. Rızanın, ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmesinden sonra verilmesi gerekir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.123 · Davanın geri alınması

    Davalının geri almaya açıkça ve bilinçli biçimde onay vermesidir. Sessizlik, karşı çıkmama veya zımni muvafakat bu rızanın yerini tutmaz.

  • HMK m.124 · Tarafta iradî değişiklik

    Karşı tarafın taraf değişikliğine açıkça onay vermesidir. Kanun ana kural olarak bu rızayı şart koşar; rızanın örtülü olarak verilmesi maddenin ana kuralında yeterli görülmez.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.194 · II. Aile konutu

    Diğer eşin, işlemi yapan eşin aile konutu üzerindeki tasarrufuna önceden veya sonradan verdiği, açıkça ifade edilmiş onaydır. Soyut ve genel bir önceden verilmiş izin yeterli değildir; rıza icazet biçiminde sonradan da verilebilir. Yazılı şekil aranmaz.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.349

    Kiracı olmayan eşin, kiracının fesih iradesine açıkça onay vermesi. Rızanın örtülü veya sonradan kendiliğinden doğan biçimi maddede aranmaz; açıklık ölçütüne bağlıdır.

Bankacılık Kanunu

  • Bankacılık Kanunu ek m.1 · Risk Merkezi

    Sır sahibinin, risk bilgilerinin belirlediği kişiye verilmesine ilişkin iradesidir. Rıza, bilgilerin hangi kişiye verileceğini sır sahibinin belirlemesi anlamına gelir ve bu usul ayrıca düzenlenmiştir.

Elektronik Haberleşme Kanunu

  • Elektronik Haberleşme Kanunu m.51 · Kişisel verilerin işlenmesi ve gizliliğin korunması

    İlgili kişinin belirli bir konuda, bilgilendirilmeye dayalı ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Fıkra 3, 6, 7 ve 8'de farklı kapsamlarda aranır; rızanın yazılı olması ya da ayrı işaretlenmesi maddede öngörülmemiştir.

Karıştırılan kavramlar

Açık rıza ile kanunda öngörülen işleme (a bendi) arasındaki fark nedir?

Açık rıza, ilgili kişinin özgür irade ile verdiği onaydır ve kişinin tercihine bağlıdır.

Kanunda öngörülen işleme, kanun koyucunun kendisi bir kişisel veri işlemesine izin verdiği hâldir ve ilgili kişinin tercihi aranmaz.

Kanun açıkça izin veriyorsa rıza alınmasa da işleme hukuka uygundur; ancak kanunun izni kapsamı dışındaki işleme için rıza gerekir.

6698 s. K. m.5

Açık rıza ile kanunda öngörülme arasındaki fark nedir?

Açık rıza bendinde işlemenin dayanağı ilgili kişinin iradesidir.

Kanunlarda açıkça öngörülme bendinde dayanak kanun hükmüdür.

Rıza geri alınabilirse de kanun hükmü dayanağında rızanın geri alınması işlemeyi kendiliğinden durdurmaz; bu yüzden hangi bentle işlendiği ayrı ayrı belirlenmelidir.

6698 s. K. m.6

Açık rıza ile 5. madde istisnası arasındaki fark nedir?

Açık rıza, ilgili kişinin bilgilendirilmeye dayanan ve belirli aktarım için verdiği onaydır.

5. maddenin ikinci fıkrasındaki şartlar, açık rıza aranmaksızın genel kişisel veri işleme istisnalarıdır.

Aktarım, açık rıza bulunmasa da 5. maddenin ikinci fıkrasındaki şartlardan birine dayanabilir; bu hâlde rıza şartı aranmaz.

6698 s. K. m.8

Kanunda öngörülen hâl ile açık rıza (kişisel veri) arasındaki fark nedir?

Kanun, kişisel verinin işlenmesine izin veren hâlleri gösterir.

Açık rıza, kişinin kendi iradesiyle verdiği onaydır ve kanunun izin vermediği hâllerde de veri işlemeyi mümkün kılar.

İkisinden birinin bulunmadığı işlemler fıkra bakımından hukuka aykırı sayılır.

Anayasa m.20

Konut ile açık rıza gerektirmeyen mutat yer dışındaki işyeri arasındaki fark nedir?

Konut ve konutun eklentileri, birinci fıkra kapsamındadır.

İşyeri ve eklentileri ise yalnız açık rıza gerektirmeyen mutat yerler dışında kalanlar bakımından ikinci fıkra kapsamına girer.

Konutta birinci fıkra uygulanır ve altı aydan iki yıla kadar hapis öngörülür; işyerinde ikinci fıkra uygulanır ve altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.

TCK m.116

İlgili konular

Örnek kararlar

2 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2023/159 E., 2024/38 K., 31.01.2024
    İlgili madde: TMK m.194
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2022/761 E., 2023/379 K., 26.04.2023
    İlgili madde: TMK m.194

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.