TBK Madde 529I. İşin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, işin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde (caiz vekaletsiz iş görme) işsahibinin işgörene karşı borçlarını düzenler. Bu borçlar; zorunlu ve yararlı masrafların faiziyle ödenmesi, işgörenin iş dolayısıyla üstlendiği edimlerden kurtarılması ve hâkimin takdir edeceği zararın giderilmesidir. Madde ayrıca, işgörenin masraflarını işsahibinden alamaması hâlinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkını tanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, umulan sonuç gerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özeni göstermiş olan işgören hakkında da uygulanır.
İşgören, yapmış olduğu giderleri alamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkına sahiptir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 413 üncü maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 529 uncu maddesinde, işin işsahibi yararına yapılması hâlinde, işsahibinin hak ve borçları düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 413 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan "B. İş sahibinin hakları ve borçları / I. İş sahibinin menfaatine yapıldığı halde" şeklindeki ibareler, Tasarıda "B. İşsahibinin hak ve borçları /1. İşin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 413 üncü maddesi üç fıkradan oluştuğu hâlde, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları, birbiriyle bağlantılı konuların düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarının 529 uncu maddesinin birinci fıkrası olarak, tek fıkra hâlinde, kaleme alınmıştır. 818 sayılı Borçlar Kanununun 413 üncü maddesinin birinci fıkrasında kullanılan "bu kabil taah hütlerini ifaya" şeklindeki ibare, Tasarıda "gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek" şek line dönüştürülmüştür. 818 sayılı Borçlar Kanununun 413 üncü maddesinin son fıkrasında kullanılan "haksız bir fiil ile mal iktisabı faslındaki hükümlere göre" şeklindeki ibare, Tasanda "sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre" şeklinde; "yaptığı şeyi ref ettirebilir." şeklindeki ibare ise, "ayırıp alma hakkına sahiptir." şek linde ifade edilmiştir. Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ayırıp alma hakkı
- Caiz vekaletsiz iş görme
- Takdir edilecek zarar
- Umulan sonucun gerçekleşmemesi
- Üstlenilen edim
- Zorunlu ve yararlı masraf
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
37 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2013/13239 · K. 2013/16159 · T. 18.11.2013Daire kararıBozma
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 529. maddesi hükmüne göre "iş sahibi, işin kendi menfaatine yapılması halinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hakimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür..."
- 14. Hukuk Dairesi · E. 2012/9704 · K. 2012/10301 · T. 17.09.2012Daire kararıBozma
Yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 529. maddesi gereğince, iş sahibinin menfaati için yapılmış olan bir işte, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masraflarını faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararını iş sahibinin tazmin etmesi gerekir.
- İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2021/190 · K. 2023/365 · T. 27.04.2023İlk dereceKısmen kabul/bozma
dava tarihi olan ----- itibariyle toplam imalat bedelinin, bilirkişi heyetinin 07/07/2022 tarihli kök raporundaki hesaplamaya göre (1.057.889,90 TL x 614,93/1548,01 ) 420.235,16 TL olacağı , 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 529.maddesi uyarınca "İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Antikacı (A), yurt dışı seyahatinde olan meslektaşı ve komşusu (B)'nin dükkanının vitrininin bir fırtına sonrası kırıldığını ve içerideki değerli eserlerin hırsızlık ve hava koşulları tehlikesine maruz kaldığını görür. (B)'ye ulaşamayan (A), (B)'nin ileride bu durumu onaylayacağını düşünerek, derhal bir camcı ile anlaşır ve standart cam yerine, dükkanın niteliğini ve eserlerin değerini göz önünde bulundurarak daha maliyetli olan kırılmaz güvenlik camı taktırır. Ayrıca, cam takılana kadar geçen sürede dükkanı koruması için bir geceliğine özel güvenlik görevlisi tutar ve tüm bu masrafları kendisi öder. Seyahatten dönen (B), yapılan işin kendi bilgisi ve rızası dışında olduğunu, sigortasının yalnızca standart bir cam masrafını karşılayacağını ve takılan güvenlik camının lüks bir masraf olduğunu belirterek (A)'ya herhangi bir ödeme yapmayı reddeder. Bu olayda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre (A)'nın talep hakkına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) (A), (B) adına yetkisi olmaksızın bir sözleşme akdettiği için yetkisiz temsilci konumundadır ve (B) işleme icazet vermediğinden, yaptığı masrafları ancak sözleşme yaptığı üçüncü kişilerden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir.
- B) (A)’nın yaptığı iş, (B)’nin varsayılan iradesine ve menfaatine açıkça aykırı olduğu için, (A) ancak (B)’nin bu iş sonucunda zenginleştiği tutar kadar bir talepte bulunabilir ve bu tutar sigortanın karşılayacağı standart cam bedelini aşamaz.
- C) İş sahibi (B), yapılan işi onaylamamış olsa dahi, işin kendi menfaatine yapılması sebebiyle, durumun gereğine göre (A)'nın yaptığı zorunlu ve yararlı olan güvenlik görevlisi ve güvenlik camı masraflarının tamamını faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.
- D) (A), (B)’nin işine onun rızası olmaksızın karıştığı için kusurlu sayılır ve bu müdahaleden doğan bütün zararlardan sorumlu olup, yaptığı masrafları talep etme hakkını kaybeder.
- E) (A), sadece acil ve kaçınılmaz nitelikteki özel güvenlik masrafını talep edebilir; ancak güvenlik camı taktırma işlemi (B)’nin malvarlığına yapılmış bir müdahale olduğundan, bu masrafı talep edebilmesi için (B)’nin işleme açıkça icazet vermesi şarttır.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl