Adalet müfettişi nedir?

Adalet müfettişi, Adalet Bakanlığı bünyesinde kadrosu bulunan ve inceleme görevine yetkili kılınmış kişidir.

Daha kıdemli hakim veya savcı, meslekten gelen ve soruşturulan kişiden kıdemli bir yargı mensubudur.

Bakan soruşturmayı iki gruptan birine yaptırabilir; ikinci yolda kıdem farkı görevlendirmenin geçerlilik koşuludur.

Soruşturmayı yürüten hakim ve savcı, 101. maddedeki adalet müfettişi yetkilerini kullanır.

Adalet müfettişinin kendi görevlendirmesinden doğan yetkisi, mesleki statüsüne dayanır.

Yetkiler kaynağına göre değişmez; soruşturmayı yürüten her iki grup da 101. maddedeki yetkilerle donatılmıştır.

Cumhuriyet savcılığı teftişi, noterliğin bağlı olduğu savcılık tarafından yılda en az bir kez yapılır ve devamlı denetimin bir parçasıdır.

Adalet müfettişi teftişi, Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğine göre yapılır ve müfettişin görevlendirilmesine dayanır; metinde süre öngörülmemiştir.

İki teftiş ayrı yoldan yürür; biri diğerinin yerini tutmaz. Adalet müfettişi teftişinde yönetmelikteki usul uygulanır.

Adalet müfettişi ve Cumhuriyet savcısı, teftiş sırasında evrak, defter ve cilt bentlerini doğrudan daire içinde muhafaza altına alabilir.

Türkiye Noterler Birliği ise gözetim ve denetimini birlik, noter odası yönetim kurulu üyeleri veya denetleme kurulu üzerinden yürütür.

Birincisi bir kamu makamının teftiş sırasındaki tedbiridir ve lüzuma bağlıdır; ikincisi Birliğin kendi iç gözetim faaliyetidir ve muhafaza yetkisi içermez.

Adalet müfettişi, idari denetim yetkisiyle soruşturmayı yürütür.

Cumhuriyet savcısı, adli soruşturma yetkisiyle soruşturmayı yürütür.

Bakanlık soruşturmayı hangisine yaptıracağını seçer; madde ikisini eşdeğer olarak sayar.

Dosyayı Adalet müfettişi düzenlerse dosya doğrudan Adalet Bakanlığına tevdi edilir.

Dosyayı mahalli Cumhuriyet Savcısı düzenlerse yine aynı yola girer; maddede iki ihtimal için de aynı sonuç öngörülmüştür.

Maddede iki hal için de tevdi usulü aynıdır; fark yalnızca dosyayı düzenleyen makamdadır.