İstinabe nedir?

Davaya bakan mahkemenin yargı çevresi dışında yapılması gereken delil toplama işlemlerinin, o yerdeki mahkemece yerine getirilmesidir. Yalnızca delilin toplanmasını kapsar; toplanan delilin değerlendirilmesi davaya bakan mahkemeye aittir.

Bir mahkemenin yargı çevresi dışındaki işlemleri, o yerdeki mahkemeye talimat yazılarak yaptırmasıdır. Yemin bakımından bu yol, ses ve görüntü nakli mümkün olmadığında başvurulan ikincil yoldur.

Davaya bakan mahkemenin yargı çevresi dışında bulunan tanığın, tanığın bulunduğu yer mahkemesi aracılığıyla dinlenmesi yoludur. Bu halde tanığın hangi hususlarda dinleneceğini yine davaya bakan hâkim belirler.

Keşif konusu davaya bakan mahkemenin yargı çevresi dışında kaldığında, keşfin o yerin mahkemesi tarafından yapılmasını isteme usulüdür. Davaya bakan mahkeme keşfi kendi hâkimi aracılığıyla yapamaz.

Belirli bir işlemin yapılmasının, dosyanın bulunduğu mahkemeden başka bir mahkemeye bırakılmasıdır. Madde, bölge adliye mahkemesinin hem başka bir bölge adliye mahkemesini hem de ilk derece mahkemesini istinabe edebilmesine olanak tanır; istinabenin kapsamı gereken hâllerle sınırlıdır.

Davayı gören mahkemenin yargılama yetkisinin bir bölümünü, yetkili bir başka mahkemeye geçici olarak devretmesidir. Uygulamada talimat veya yönerge olarak da adlandırılır. İstinabe edilen mahkeme, görev kurallarına uygun bir mahkeme olmalıdır.

Delilin bulunduğu yerdeki başka bir mahkemeye delil toplaması için yazılı talimat verilmesidir. Talimat alan mahkeme, delili kendi yetki alanı içinde toplar.

Sanığın başka yerde ikamet etmesi halinde, sorgunun yetkili başka bir mahkeme aracılığıyla yaptırılmasıdır. Sanık bu yolla sorguya çekilir, yargılamanın kendisi icra mahkemesinde sürer.

Takibi yürüten icra dairesinin, malın bulunduğu yerdeki başka bir icra dairesinden satış işlemini yapmasını istemesidir. Malın bulunduğu icra dairesi, istinabe talimatı üzerine satışı kendi adına gerçekleştirir.

İnceleme sırasında gerekli bir işlemin başka bir mahkemeye yaptırılmasıdır. Kararı veren mahkeme ya da başka bir idare veya vergi mahkemesi istinabe edilebilir.

Yetkili bir merciin yargısal bir işlemi, kendi yargı çevresi dışında bulunan başka bir merciin aracılığıyla yaptırmasıdır. Talimat, bu devrin araç olarak kullanıldığı yazılı istektir.

Bir icra ve iflas dairesinin, yetki alanı dışındaki bir işlemi yapması için başka bir icra ve iflas dairesinden yardım istemesidir. Madde bu ilişkide gönderilecek giderleri konu alır.

Görevli müfettişin işlemi kendi yetki alanı dışında yapamadığı durumda, işlemin başka bir merci veya yer üzerinden yerine getirilmesini isteme yoludur.

Müfettişin kendi bölgesi dışında yapması gereken bir işlemi, o yerdeki başka bir merci aracılığıyla yaptırması yoluyla yürütülen yardım usulüdür.