Büyükşehir belediye sınırı nedir?

5 maddede geçiyor · 4 kanun

Diğer yazımlar: Büyükşehir belediye sınırları

Kısaca

Büyükşehir belediye sınırı, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

HMK m.289 · keşfe yetkili mahkeme: Keşif konusunun bu sınırlar içinde bulunması hâlinde davaya bakan mahkemenin keşfi bizzat yerine getirebilmesine olanak veren ölçüttür.
CMK m.180 · tanık ve bilirkişinin naiple veya istinabe yoluyla dinlenmeleri: Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre belirlenen il mülki sınırıdır.
5235 s. K. m.21 · cumhuriyet savcılarının yetkisi: Büyükşehir belediyesinin mülki sınırlarıdır.

Kanunda nerede geçiyor

5 madde

Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun

Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.15 · Ceza mahkemelerinin yargı çevresi
Büyükşehir belediyesi bulunan illerde, belediye sınırları içinde kalan il ve ilçe alanıdır. Bu alanda adı ile anılan sulh ve asliye ceza mahkemelerinin yargı çevresi il veya ilçe sınırına bağlı kalmadan belirlenebilir.
Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.21 · Cumhuriyet savcılarının yetkisi
Büyükşehir belediyesinin mülki sınırlarıdır. Bu sınırlar içinde bulunan Cumhuriyet başsavcıları, ilgili yer ceza mahkemelerinin yargı çevresinde yetkilidir; ağır ceza ve özel ceza mahkemelerinin görevine giren işlerde ise birinci ve ikinci fıkra uygulanır.

Ceza Muhakemesi Kanunu

CMK m.180 · Tanık ve bilirkişinin naiple veya istinabe yoluyla dinlenmeleri
Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre belirlenen il mülki sınırıdır. Bu sınır içinde kalan kişilerin istinabe yoluyla dinlenmesi, zorunluluk bulunmadıkça yasaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

HMK m.289 · Keşfe yetkili mahkeme
Keşif konusunun bu sınırlar içinde bulunması hâlinde davaya bakan mahkemenin keşfi bizzat yerine getirebilmesine olanak veren ölçüttür. Bu halde keşif davaya bakan mahkemece de yapılabilir, istinabe de tercih edilebilir; seçim davaya bakan mahkemenin takdirindedir.

Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun

Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun m.2 · Alanların belirlenmesi
Büyükşehir belediyesinin yetki alanını ifade eder. Bu alan içinde büyükşehir belediyesinin kendi yapacağı yenileme projeleri dışındaki projeler ilçe ve ilk kademe belediyelerince hazırlanır.

Karıştırılan kavramlar

İl/ilçe sınırı ile büyükşehir belediye sınırı arasındaki fark nedir?

Genel kural olarak yargı çevresi il merkezi ve ilçelerin idari sınırlarına göre belirlenir.

Büyükşehir belediyesi bulunan illerde adı ile anılan sulh veya asliye ceza mahkemelerinde belediye sınırı esas alınabilir.

Büyükşehirlerde yargı çevresi il veya ilçe sınırına bağlı kalmadan HSYK kararıyla farklı biçimde belirlenebilir.

5235 s. K. m.15

Büyükşehir belediye sınırları içindeki mükellef ile kalkınmada öncelikli yörelerdeki mükellef arasındaki fark nedir?

Büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyet gösteren mükellefin temel gösterge tutarları yüzde yirmi beş artırılır.

Kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyet gösteren mükellefin tutarları yüzde elli indirilir.

Aynı faaliyet için bölge farkına göre tutar yukarı ya da aşağı değişir.

GVK geç. m.58

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar

2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020
İlgili madde: 5235 s. K. m.21, 5235 s. K. m.15
Ceza Genel Kurulu, 2008/243 E., 2009/86 K., 07.04.2009
İlgili madde: CMK m.180
4. Daire, 2024/2471 E., 2025/3102 K., 16.05.2025
İlgili madde: 5366 s. K. m.2

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.