Yargı çevresi nedir?

Bir hukuk mahkemesinin yargı yetkisini kullanabildiği coğrafi alandır. Maddenin ilk fıkrasına göre, kural olarak mahkemenin bulunduğu il merkezi ile ilçelerin ve bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarını ifade eder.

Sulh ceza hâkimliğinin bulunduğu il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarıdır. Büyükşehir belediyesi bulunan illerde ve ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerde, yargı çevresi il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.

Bir ceza mahkemesinin görev yapacağı coğrafi alandır. Madde metnine göre il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarıyla belirlenir.

Mahkemenin ve bu mahkemeye bağlı savcılığın görev yaptığı coğrafi alandır. Ağır ceza ve asliye ceza başsavcılarının gözetim yetkisi, bu alan esas alınarak belirlenir.

Bir bölge adliye mahkemesinin yetki alanına giren illeri ya da ilçeleri gösteren coğrafi sınırdır. Belirlenmesi, değiştirilmesi ve kaldırılma kararları Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yetkisindedir.

Bölge adliye mahkemesinin yetki alanı olup, görev uyuşmazlığının çözüm merciinin ve nakil kararının verileceği alanı belirler. Uyuşmazlık, bu çevre içindeki ilk derece ceza mahkemeleri arasındaki bir sorunsa bölge adliye mahkemesi çözer.

Bir mahkemenin yargılama yetkisini kullanabildiği coğrafi alandır. Sınırları idari teşkilat sınırlarına göre belirlenir.

Bir mahkemenin yetki alanının coğrafi sınırıdır. Tereddüt yalnızca iki mahkemenin yargı çevrelerinin sınırının belirlenmesinde ortaya çıkarsa birinci fıkra uygulanır.

Mahkemenin yetki alanı olan coğrafi sınırdır. Tanığın bu sınır dışında bulunması istinabe yolunu açar.

Yetkisiz hâkim veya mahkemenin işlem yapabileceği coğrafi sınırdır. İşlem bu sınırın dışında yapılamaz.

Bir bölge idare mahkemesinin ya da idare ve vergi mahkemesinin yetki alanına giren coğrafi sınırdır. Aynı yargı çevresinde bulunan mahkemeler arasındaki uyuşmazlık, farklı yargı çevrelerindeki mahkemeler arasındaki uyuşmazlıktan ayrı merci tayini yoluna tabi tutulur.

İş mahkemesinin yetki alanını belirleyen coğrafi sınırdır. Madde, bu çevrenin 5235 sayılı Kanun hükümlerine göre belirleneceğini öngörür.

Asliye mahkemesinin ya da münferit sulh mahkemesinin yetki alanını belirleyen coğrafi sınırdır. Noterliğin yetki alanı, kural olarak bu çevre ile sınırlıdır.

Bir bölge idare, idare veya vergi mahkemesinin bakmakla yükümlü olduğu davaların coğrafi sınırını gösteren alandır. Yargı çevresinin tespiti ve değiştirilmesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararına bağlanmıştır.

Hâkim veya savcının görev yaptığı yargı alanıdır. Birinci fıkra dışındaki hâkim ve savcıların son soruşturması, bu alan içindeki ağır ceza mahkemesinde yapılır.