Zorunlu haller nedir?
Kısaca
Zorunlu haller, 6 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.197 · delillerin incelenmesi ve istinabe: Bir delilin incelenmesinin aynı duruşmada tamamlanamadığı durumlardır.
- KTK m.69 · hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan sürücülerine ait kurallar: Hayvanın yolda bulundurulmasını gerektiren, sahibinin iradesi dışındaki olağanüstü durumlardır.
- CGTİHK m.95 · özel izin: Hastalık veya doğal afet gibi hallerdir.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.197 · Delillerin incelenmesi ve istinabe
Bir delilin incelenmesinin aynı duruşmada tamamlanamadığı durumlardır. Bu hallerde inceleme başka bir duruşmaya bırakılabilir; kapsamı kanunda ayrıca sınırlanmamıştır.
- HMK m.321 · Hüküm
Hüküm özeti ile tefhim yolunun seçilmesini haklı kılan, maddede tanımlanmamış istisnai durumlardır. Bu hallerin varlığı hâkimin takdirine bırakılmış olmakla birlikte, sebebin tutanağa geçirilmesi zorunludur.
Karayolları Trafik Kanunu
- KTK m.69 · Hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan sürücülerine ait kurallar
Hayvanın yolda bulundurulmasını gerektiren, sahibinin iradesi dışındaki olağanüstü durumlardır. Madde bu halleri tek tek saymaz; yasağın istisnası olarak kabul edilir.
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- CGTİHK m.95 · Özel izin
Hastalık veya doğal afet gibi hallerdir. Bu hallerde izinler birleştirilerek kullandırılabilir; böylece üç aylık dönemde yedi günlük sınırın aşılması değil, sürelerin toplu kullanılması söz konusu olur.
Uzman Erbaş Kanunu
- Uzman Erbaş Kanunu m.5 · Hizmet Süresi
Olağanüstü hâl veya terörle mücadeleden kaynaklanan, ihtiyaç duyulan uzman erbaşların talebe bakılmaksızın sözleşmesinin birer yıllık süreyle uzatılabildiği hâllerdir.
Belediye Kanunu
- Belediye Kanunu geç. m.1
İlave personel izninin verilebileceği, İçişleri Bakanlığınca sınırlı olarak belirlenen istisnai durumlar. Kapsamı idari takdire bağlıdır ve dar yorumlanması gerekir.
Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu
- Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu m.4 · Sözleşme, hizmet şartları ve yedeklik dönemi
Seferberlik, savaş veya terörle mücadeleden kaynaklanan ve ihtiyaç duyulan sözleşmeli erlerin sürelerinin uzatılmasını gerektiren olağanüstü durumlardır. Bu hâllerde talep ve yaş haddi aranmaz.
Karıştırılan kavramlar
Ivedi ve zorunlu haller ile olağan yasama arasındaki fark nedir?
İvedi ve zorunlu hallerde Bakanlar Kurulu kanun hükmünde kararname çıkarabilir.
Olağan durumlarda düzenleme TBMM tarafından kanunla yapılır.
Yetkinin kullanılması ivedi ve zorunlu hal şartına bağlanmıştır; bu şart yoksa yetki kullanılamaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/933 E., 2023/1152 K., 29.11.2023İlgili madde: HMK m.321
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/956 E., 2023/1153 K., 29.11.2023İlgili madde: HMK m.321
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/679 E., 2023/1151 K., 29.11.2023İlgili madde: HMK m.321
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Yedeklik dönemi
- Doğrudanlık ilkesi
- Sözleşmeli er adayı
- Asker kişi
- Geçici iş pozisyonu
- Açık ceza infaz kurumu
- Tefhim
- Yaş haddi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.