Naip hâkim nedir?
Kısaca
Mahkeme başkanının belirli tahkikat işlemlerini yapmak üzere görevlendirdiği üyedir. Delil toplama ve keşif gibi işlemleri tek başına yapabilir, ancak tahkikat işlemleri dışındaki geçici koruma talepleri hakkında kurul olarak karar verilir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.244 · Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler
Mahkeme adına delil işlemlerini yerinde yapmak üzere görevlendirilen hâkimdir. Gaip hakkındaki delil toplama ve koruma işlemleri bu yolla da yürütülebilir.
- CMK m.320 · Delillerin toplanması
Mahkemenin delil toplama işini yerine getirmek üzere görevlendirdiği hâkimdir. Görevlendirme, mahkemenin kendi yargılama yetkisinin bir parçasını devretmesi anlamına gelir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.183/A · Toplu mahkemelerde tahkikat
Mahkeme başkanının, tahkikatın heyetçe yürütüldüğü işlerde belirli tahkikat işlemlerini yapmak üzere görevlendirdiği üyedir. Görevi, tahkikatın tamamını değil yalnızca belirtilen işlemleri kapsar.
- HMK m.185 · Toplu mahkemelerde tahkikatın sona ermesi
Mahkeme başkanının belirli tahkikat işlemlerini yapmak üzere görevlendirdiği üyedir. Delil toplama ve keşif gibi işlemleri tek başına yapabilir, ancak tahkikat işlemleri dışındaki geçici koruma talepleri hakkında kurul olarak karar verilir.
Karıştırılan kavramlar
Mahkeme kendisi topluyor ile naip hâkim veya istinabe arasındaki fark nedir?
Mahkeme delilleri bizzat toplayabilir.
Mahkeme, delil toplamayı bir naip hâkime ya da istinabe olunan mahkemeye bırakabilir.
Yöntem seçimi mahkemenin takdirinde olup kanun bu seçimde bir sıralama koymaz; her iki yolda da soruşturma hükümleri uygulanır.
Tahkikat hâkimi ile naip hâkim arasındaki fark nedir?
Tahkikat hâkimi, heyet kararıyla iş veya davanın özelliğine göre tahkikatın tamamını yürütmek üzere görevlendirilir.
Naip hâkim, mahkeme başkanı tarafından belirli bazı tahkikat işlemleri için görevlendirilir.
Görevlendirmeyi yapan merci ve kapsam farklıdır. Tahkikat hâkimi heyet kararına, naip hâkim başkanın kararına dayanır.
Naip hâkim ile tahkikat hâkimi arasındaki fark nedir?
Naip hâkim, mahkeme başkanının belirli tahkikat işlemleri için görevlendirdiği üyedir.
Tahkikat hâkimi, tahkikatın tamamını yürütmek üzere heyetin görevlendirdiği üyedir.
Naip hâkim tahkikat işlemleri dışında kalan geçici koruma talepleri hakkında tek başına karar veremez; bu işler kurul olarak karara bağlanır.
Naip hâkim ve istinabe olunan mahkeme ile soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi arasındaki fark nedir?
Naip hâkim ve istinabe olunan mahkeme, dava yargılama aşamasında tanığın dinlenmesi için görevlendirilmiş mercilerdir.
Sulh ceza hâkimi, soruşturma evresinde tedbiri uygulayan hâkimdir.
Tedbiri hangi merciin uygulayacağı, tanığın dinlendiği evrenin ve görevlendirmenin türüne göre belirlenir.
Naip hâkim kararı ile istinabe edilen mahkeme kararı arasındaki fark nedir?
Naip hâkimin kararına yapılan itiraz, mensup olduğu ağır ceza mahkemesi başkanına gider.
İstinabe edilen mahkemenin kararına karşı itiraz, o yerdeki mahkeme başkanı veya mahkemeye yukarıdaki bentlere göre gider.
Naip hâkim ile istinabe edilen mahkemenin kararları için inceleme merci farklıdır.
İlgili konular
Örnek kararlar
1 karar- Ceza Genel Kurulu, 2021/94 E., 2021/530 K., 04.11.2021İlgili madde: CMK m.320
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.