Yargılamanın yenilenmesi nedir?
Kısaca
Yargılamanın yenilenmesi, 4 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- CMK m.311 · hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri: Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.
- İYUK geç. m.9: Kesinleşmiş bir yargı kararının belirli sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.
- AYMKYUHK m.67 · yargılamanın yenilenmesi: Kesinleşmiş bir kararın, kanunda sayılan sınırlı sebeplerle ilgili yüksek mahkemede yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.
Kanunda nerede geçiyor
12 maddeCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.23 · Yargılamaya katılamayacak hâkim
Kesinleşmiş hükmün olağanüstü kanun yoluyla yeniden yargılanmasıdır. Fıkra 3, bu yeniden yargılamada önceki yargılamada görev yapan hâkimin yer almasını yasaklar.
- CMK m.311 · Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri
Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Yalnız kanunda sayılan hâllerde ve hükümlü lehine istenebilir.
- CMK m.314 · Sanık veya hükümlünün aleyhine yargılamanın yenilenmesi nedenleri
Kesinleşmiş bir hükme karşı, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yapılan olağanüstü kanun yoludur. Kesin hükmün otoritesini ortadan kaldırmaya yöneliktir, bu nedenle nedenleri sınırlı sayılmıştır.
- CMK m.315 · Yargılamanın yenilenmesinin kabul edilmeyeceği hâl
Kesinleşmiş bir hükme karşı, kanunda sayılan sınırlı sebeplerden biri varsa davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Madde, bu yolun hangi hâllerde hiç işletilemeyeceğini belirler.
- CMK m.320 · Delillerin toplanması
Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sınırlı sayılan nedenlerle yeniden ele alınmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Madde bu yolun ikinci aşamasında, isteğin yerinde görüldüğü durumda delil toplama usulünü düzenler.
- CMK geç. m.2
Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sebeplerle yeniden yargılama yoluyla ortadan kaldırılmasını isteme yoludur. Bu geçici madde yenilemeyi genel bir sebep olarak düzenlemez, yalnızca CMK m.311/2 sınırlamasının uygulanmamasına ilişkin bir istisna getirir.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.53 · Yargılamanın yenilenmesi
Kesinleşmiş bir idari yargı kararına karşı, madde metninde sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde, aynı davanın yeniden görülmesini isteme olağanüstü kanun yoludur. Olağan kanun yollarının tüketilmiş olmasını ve kararın kesinleşmiş bulunmasını gerektirir.
- İYUK m.55 · Yargılamanın yenilenmesi usulü:
Kesinleşmiş idari yargı kararlarına, kanunda sayılan ağır hatalar veya yeni olgular nedeniyle karşı olağanüstü başvuru yoludur. İstem yeni bir dava niteliğinde değerlendirilir ve kararı veren mahkemeye yapılır.
- İYUK geç. m.5
Kesinleşmiş bir yargı kararının, kanunda sayılan özel nedenlerle yeniden görülmesini isteme yoludur. Maddede bu yol, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına dayalı istemler için özel bir süreyle anılmıştır.
- İYUK geç. m.9
Kesinleşmiş bir yargı kararının belirli sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu maddede, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına bağlı olarak Ankara idare mahkemelerinde yeniden yargılama yapılması için kullanılan özel bir araç olarak yer alır.
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- AYMKYUHK m.67 · Yargılamanın yenilenmesi
Kesinleşmiş bir kararın, kanunda sayılan sınırlı sebeplerle ilgili yüksek mahkemede yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu madde bakımından yalnız Anayasa Mahkemesinin siyasi parti kapatma ve Yüce Divan kararları için geçerlidir.
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.18
Kesinleşmiş bir ceza hükmünün, kanunda sayılan sebeplerden biri varsa yeniden yargılama yapılması için ortadan kaldırılmasını sağlayan olağanüstü kanun yolu niteliğindeki müessesedir. Bu madde kapsamında yenilenme, 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesindeki sebeplere bağlıdır.
Karıştırılan kavramlar
Bozma sonrası yeni hüküm ile bozma sonrası yargılamanın yenilenmesi (m.10) arasındaki fark nedir?
Madde, Yargıtay bozması üzerine yeniden yargılamayla verilen hükme uygulanır.
İade-i muhakeme sonucu verilen hüküm, 492 sayılı Kanun m.10 kapsamında yeni dava gibi harca tabidir.
Bozma kaynaklı yeni hükümde mahsup yapılır; iade-i muhakemede m.10 hükmü uygulanır.
Madde 111 ile yargılamanın yenilenmesi (HarçK m.7) arasındaki fark nedir?
Madde 111, harca tabi belgelerin yenilenmesini ve iptal sonrası yeniden düzenlenmesini düzenler.
Harçlar Kanunu m.7, muameleden kaldırılan dosyanın yenilenmesini ve bu hâlde yeniden harç alınmasını düzenler.
Dava dosyasının yenilenmesi m.7 kapsamında değerlendirilir; belge yenileme hükmü ise m.111 kapsamındadır.
Yeniden inceleme ile mahkeme kararlarında yargılamanın yenilenmesi arasındaki fark nedir?
Bu madde, avukatlık disiplin sürecinde verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı yeniden incelemeyi düzenler.
2646 sayılı Kanun'daki yargılamanın yenilenmesi, Danıştay ve mahkeme kararlarına karşı işleyen yoldur.
Her iki yolun koşulları, süreleri ve merciileri ayrıdır. Disiplin kararı için bu maddedeki üç yıllık sınır, mahkeme kararları için ayrı süreler geçerlidir.
Yargılamanın yenilenmesi: lehe sonuç ile aleyhe sonuç arasındaki fark nedir?
Yenileme isteminin reddi veya önceki hükmün onanması halinde giderler hükümlüye yüklenir.
Aleyhe yenileme kabul edilip mahkûmiyet verilirse giderler sanığa, red halinde Devlet Hazinesine yüklenir.
Yenileme sonucunda giderlerin muhatabı, kararın lehe mi aleyhe mi olduğuna göre değişir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2010/233 E., 2010/241 K., 30.11.2010İlgili madde: CMK m.314, CMK m.315, CMK m.320
- Genel Kurul, 2020/32949 E., 21.01.2021İlgili madde: CMK m.314, CMK m.315, CMK m.320
- Genel Kurul, 2021/65564 E., 21.11.2024İlgili madde: CMK m.311, CMK m.314
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Dostane çözüm
- Kabul edilemezlik kararı
- Duruşma
- Kovuşturma evresi
- Naip hâkim
- Yüksek görevli mahkeme
- Düşme kararı
- Görüş bildirme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.