Gaip nedir?

4 maddede geçiyor · 2 kanun

Kısaca

Bulunduğu yeri bilinmeyen ya da yurt dışında bulunup mahkeme önüne getirilemeyen sanıktır. Gaipte mahkeme kişiye ulaşabilir ama getirtemez; kaçakta ise mahkemenin kişiye ulaşamaması esastır, kaçma kastı aranır.

Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.

Kanunda nerede geçiyor

4 madde

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • CMK m.244 · Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler

    Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup yetkili mahkeme önüne getirilemeyen ya da getirilmesi uygun bulunmayan sanıktır. Ölçüt, sanığın mahkemeye ulaşılamaması ve bu durumun sanığın bilinçli tercihine dayanmamasıdır; sanık davadan haberdar olsa bile ulaşılamıyorsa gaiplik söz konusu olur.

  • CMK m.245 · Gaibe ihtar

    Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup yetkili mahkeme önüne getirilemeyen ya da getirilmesi uygun bulunmayan sanıktır. Gaip, kendisine ulaşılamayan ve bunu bilerek yaratmamış kişidir.

  • CMK m.247 · “Hakkındaki” ibaresinden sonra gelmek üzere “soruşturmanın veya” ibaresi, “bu nedenle” ibaresinden

    Bulunduğu yeri bilinmeyen ya da yurt dışında bulunup mahkeme önüne getirilemeyen sanıktır. Gaipte mahkeme kişiye ulaşabilir ama getirtemez; kaçakta ise mahkemenin kişiye ulaşamaması esastır, kaçma kastı aranır.

İcra ve İflas Kanunu

  • İİK m.153 · İpotekli alacakta alacaklının gaip bulunması veya borcu almaktan imtinaı

    Yerleşim yeri bilinmeyen ya da hayatta olup olmadığı belli olmayan kişiyi ifade eder. Maddede gaiplik, yerleşim yerinin meçhulluğundan ayrı bir sebep olarak sayılmıştır.

Karıştırılan kavramlar

Gaip ile kaçak arasındaki fark nedir?

Gaip, hakkında yargılama yapıldığından haberi olmayabilen ve ulaşılamamasını kendisi bilinçli olarak yaratmamış sanıktır.

Kaçak, soruşturma veya kovuşturmadan haberdar olup sonuçsuz bırakmak için yurt içinde saklanan ya da yabancı ülkede bulunan kişidir.

Gaip hakkında duruşma açılmaz ve yalnız delil işlemi yapılır; kaçak hakkında ise CMK m.247 ve m.248 kapsamında ayrı usul ve tedbirler uygulanır.

CMK m.244

Adresi bilinen gaip ile adresi bilinmeyen gaip arasındaki fark nedir?

Adresi bilinen gaibe, genel tebligat hükümleri uyarınca doğrudan tebligat yapılabilir.

Adresi bilinmeyen gaibe bu madde uyarınca uygun bir iletişim aracıyla ihtar yapılır.

Ortaya çıkarılmaya yönelik ihtar yolu yalnızca adresi bilinmeyen gaip bakımından açılır.

CMK m.245

Kaçak ile gaip arasındaki fark nedir?

Kaçakta kişi, hakkındaki soruşturma ya da kovuşturmayı sonuçsuz bırakmak kastıyla saklanır veya yurt dışında bulunur.

Gaipte kişi, hakkındaki kovuşturmadan haberi olmayabilir ya da bulunduğu yer bilinmeyebilir; kaçma kastı aranmaz.

Kaçak hakkında 247. madde ve ilan usulü uygulanır; gaip hakkında duruşma açılmaz, delillerin tespiti yapılır ve güvence belgesi verilebilir.

CMK m.247

Mirasçı olan gaip ile hazinenin mirasçı olduğu hal arasındaki fark nedir?

Gaibin mirasçısı kişi ise, teslim alanlar teminat göstermek zorundadır.

Gaibin mirasçısı Devlet ise teminat verme yükümlülüğü yoktur.

Hazine mirasçı olduğunda teminat göstermez, ama geri verme yükümü diğer mirasçılarla aynıdır.

TMK m.586

Gaip sanık ile kaçak sanık arasındaki fark nedir?

Gaip sanık, bulunduğu yer bilinmeyen ya da duruşmaya getirilemeyen ve kural olarak kaçak sayılmayan kişidir.

Kaçak sanık, yargılamadan kaçınan ve kaçtığı kabul edilen kişidir; gaiplik durumu ile kaçaklık ayrı kavramlardır.

Metinde yer alan güvence hükmü doğrudan gaip sanığa uygulanır. Kaçak sanığa uygulanması ise m.248/7 yollamasına bağlıdır.

CMK m.246

Gemi ipoteği (m.1052) ile alacaklının gaip olması veya borcu almaktan kaçınması (İİK m.153) arasındaki fark nedir?

Bu maddede düşme, alacaklının kim olduğunun bilinmemesi ve on yıllık sürenin geçmesi ile gerçekleşir; sonuç bir mahkeme veya merci kararıyla ipoteğin sona ermesidir.

İİK m.153'te ise alacaklı vadesi gelmiş alacağı almaktan veya ipoteği çözmekten kaçınır ya da gaip olur; borçlu borcunu icra dairesine yatırır.

İki yol birbirinden ayrıdır. m.1052 zamanaşımına benzer bir süreye ve ilana dayanırken, İİK m.153 borcun yatırılmasına ve icra dairesi işlemlerine dayanır.

TTK m.1052

İlgili konular

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.