Terkin nedir?

67 maddede geçiyor · 23 kanun

Kısaca

Terkin, 23 kanunda 67 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.1014: Sicildeki bir kaydın silinmesidir.
  • SGGSSK geç. m.106: Kurumun alacağının tahsil edilmeyerek kayıtlardan silinmesi anlamına gelir.
  • GVK geç. m.88: Tahakkuk etmiş ancak henüz tahsil edilmemiş vergi tutarlarının kayıtlardan silinmesidir.

Kanunda nerede geçiyor

67 maddeden 30'i

Türk Medeni Kanunu(17 maddeden 7'i)

  • TMK m.707 · 2. İşgal

    Tapu kütüğündeki bir kaydın silinmesidir. Bu maddede terkin, malikin istemiyle yapılmış olmalıdır; malikin adının sicilde çizilmiş olması ve terkinin bu isteğe dayanması gerekir.

  • TMK m.717 · C. Taşınmaz mülkiyetinin kaybı

    Tapu sicilindeki mülkiyet kaydının silinmesidir. Terk hâlinde mülkiyet terkin ile sona erer; terkinden önce kayıp ile terkin arasındaki ayrım bu bağlamda önemlidir.

  • TMK m.784 · 2. Her iki taşınmaza aynı kimsenin malik olması

    Tapu sicilindeki bir hakkın kaydının silinmesi işlemidir. Terkin, irtifakın hukuken sona erdirilmesi için tapu sicilinde yapılması gereken kayıt değişikliğidir ve malikin talebine bağlıdır.

  • TMK m.792

    Tapu siciline kayıtlı irtifak hakkının kayıttan silinmesidir. Maddede, belirli parseller yararına olan irtifak hakkının bu parseller bakımından sicilden çıkarılması anlamındadır.

  • TMK m.793

    Tapu siciline kayıtlı irtifak hakkı şerhinin ilgili parsel sayfasından silinmesidir. Madde kapsamında terkin, hakkın yalnız o parsel bakımından sona ermesi sonucunu doğurur.

  • TMK m.796 · III. Sona ermesi — 1. Sona erme sebepleri

    Taşınmaz siciline yapılan ve intifa hakkının tescilinin kaldırılmasını sağlayan kayıt işlemidir. Hakkın sona ermesinin kendisi değil, sicildeki görünümün düzeltilmesidir.

  • TMK m.829 · 2. Bedel

    Üst hakkının tapu sicilinden silinmesidir. Bedel alacağı güvence altına alınmadan terkin yapılmışsa, bu maddede düzenlenen ipotek tescili talebi doğar.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu(14 maddeden 6'i)

  • SGGSSK ek m.23

    Sigortalının kendi sigortalılığı nedeniyle doğmuş prim ve prime ilişkin her türlü borcun, genel sağlık sigortası primi dâhil, silinmesi anlamına gelir. Borç ödenmiş sayılmaz; kurum tarafından hiç talep edilmez.

  • SGGSSK geç. m.25

    Gecikme cezası ve gecikme zammının ödenmeyen kısmının borçtan silinmesidir. Terkin oranı, seçilen ödeme yoluna göre farklılaşır.

  • SGGSSK geç. m.35

    Daha önce uygulanmış idari para cezasının kayıtlardan silinmesi anlamına gelir. Maddede, cezanın kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin edileceği belirtilmiştir.

  • SGGSSK geç. m.41

    Taşınmazın tapu işlemine esas olan değerine eşit tutarda, Kuruma ait 6183 sayılı Kanun kapsamındaki borçların ve kira ile ecrimisil borçlarının silinmesidir.

  • SGGSSK geç. m.49

    Kurumca tahakkuk ettirilmiş faizin kayıtlardan silinmesi ve borçtan düşülmesidir. Bu madde bakımından terkin, dava konusu faiz tutarları ile sınırlıdır ve davacının davadan feragat etmesine bağlıdır.

  • SGGSSK geç. m.57

    Daha önce uygulanmış idari para cezalarının kayıtlardan silinmesidir. Madde metni, cezanın kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin edilmesini öngörür; terkin, cezanın tahsil edilmiş olup olmamasına göre farklı sonuç doğurur.

Gelir Vergisi Kanunu (GVK)

  • GVK geç. m.22

    Kanunun yürürlük tarihinden önce servet beyanlarına dayanılarak yapılmış tarhiyatların kaldırılarak kayıttan silinmesidir. Terkin, tarhiyatın hukuken ortadan kaldırılması sonucunu doğurur.

  • GVK geç. m.75

    Tahakkuk etmiş vergi tutarının, bu maddede öngörülen oran kadar muhtasar beyanname üzerinden silinmesidir. Tahsil edilmiş bir vergi bu yolla iade edilmez, tahakkuk aşamasında düşülür.

  • GVK geç. m.78

    Fazla alınmış vergi tutarının kayıtlardan silinmesi, yani mükellef aleyhine bir borç kalmamasıdır. Tahsil edilmemiş fazla tutar için bu yol izlenir.

  • GVK geç. m.88

    Tahakkuk etmiş ancak henüz tahsil edilmemiş vergi tutarlarının kayıtlardan silinmesidir. Madde, maddenin kapsadığı tahakkukların terkin edilmesini öngörür.

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun

  • AATUHK m.105 · Tabii afetler sebebiyle terkin

    Tahakkuk etmiş amme alacağının Cumhurbaşkanı kararıyla kısmen veya tamamen silinmesidir. Terkin, borcun ödenmesi yerine yetkili makamın kararıyla alacağın ortadan kaldırılmasıdır.

  • AATUHK m.106 · Tahsil imkansızlığı sebebiyle terkin

    Amme alacağının, tahsil zamanaşımı süresi dolmadan, idarece kayıtlardan silinmesidir. Bu madde kapsamındaki terkin, alacağın tahsil edilemeyeceğinin tespiti üzerine yapılan bir hesap ve kayıt işlemidir.

  • AATUHK geç. m.4

    Alacağın bir kısmının ödenmesi karşılığında kalan kısmının silinmesi anlamına gelir. Terkin edilen kısım için alacaklı kurum yeniden alacak ya da hak talep edemez.

  • AATUHK geç. m.8

    Kamu alacağının kayıtlardan silinmesi, yani borcun sona erdirilmesidir.

Vergi Usul Kanunu

  • VUK m.115 · Verginin terkini

    Tahakkuk etmiş vergi borç ve cezalarının Maliye Bakanlığınca silinmesidir. Terkin, zarar oranıyla orantılı olarak kısmen veya tamamen yapılır.

  • VUK m.153/A · Teminat uygulaması

    Mükellefiyet kaydının vergi dairesince silinmesidir. Madde, sahte belge düzenleme amacıyla kayıt tesis ettirenlerin mükellefiyetinin terkin edildiği hâlleri konu alır.

  • VUK ek geç. m.11

    Tahsil edilmemiş cezanın, madde metnindeki sınırları aşan kısmı bakımından kaydının silinmesidir. Terkin, tahsil edilmemiş cezalar için öngörülen sonuçtur.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.965 · I- İstem üzerine

    Sicile kaydedilmiş bir hususun ortadan kalkması nedeniyle kaydın silinmesidir. Bu madde bakımından gemi kaydının sicilden silinmesi anlamına gelir.

  • TTK m.992 · d) Silme

    Sicilde kayıtlı bir hususun ortadan kalkması nedeniyle kaydın silinmesidir. Maddedeki silme, yapının artık sicilde kayıtlı olmayı gerektirmeyen bir hale gelmesine bağlıdır.

Harçlar Kanunu

  • Harçlar K. m.59 · Harçtan müstesna tutulan işlemler

    Tapu kaydındaki bir tescil veya şerhin siciliden silinmesidir. Maddenin a, b, e, g, h, i ve l bentlerinde tescil ve şerhle birlikte sayılmıştır.

  • Harçlar K. geç. m.3

    Tahakkuk etmiş bir alacağın silinmesi, yani kayıtlardan çıkarılması anlamına gelir. Terkin, alacağın ödenmesi değildir; tahsil edilmemiş alacağın ortadan kaldırılmasıdır.

Emlak Vergisi Kanunu

  • Emlak Vergisi Kanunu geç. m.12

    Tahakkuk etmiş bir alacağın kamu alacaklısı tarafından silinmesi, yani alacağın ortadan kaldırılmasıdır. Terkin, tahsil edilmiş bir tutarın geri alınmasını ifade etmez.

  • Emlak Vergisi Kanunu geç. m.17

    Tahakkuk etmiş ancak henüz tahsil edilmemiş vergi borcunun ilgili kayıtlardan silinmesidir. Madde, muafiyete tabi binaların 1987 yılı emlak vergilerinin terkin edileceğini öngörür.

Terim 15 kanunda daha geçiyor.

Karıştırılan kavramlar

Kısmi terkin ile tam terkin arasındaki fark nedir?

Zarar oranı üçte bir ile tam kayıp arasında kaldığında terkin zararla mütenasip olarak kısmen yapılır.

Zararın tam ya da tama yakın olması halinde terkin tamamen yapılabilir.

Terkin miktarı zarar oranına göre belirlenir; sabit bir oran uygulanmaz.

VUK m.115

1987 yılı vergisi terkin ile 1987 dışı yıllar arasındaki fark nedir?

Maddenin ikinci fıkrası, muafiyete tabi binaların 1987 yılına ait emlak vergilerinin terkin edileceğini ve tahsil edilmiş olanların red iade olunacağını öngörür.

Diğer yıllara ait vergiler için madde metninde özel bir terkin veya iade hükmü yoktur.

Terkin ve red iade hükmü yalnız 1987 yılı emlak vergisi için geçerlidir; diğer yıllar için bu maddeye dayanılamaz.

1319 s. K. geç. m.17

Sicilde adı çizilmiş malik ile terkin nedeni anlaşılamayan kayıt arasındaki fark nedir?

Malikin adı çizilmiş ve terkin nedeni malikin istemi olarak sicilden anlaşılıyorsa taşınmaz sahipsiz sayılır.

Malikin adı çizilmiş olmakla birlikte terkinin nedeni anlaşılamıyorsa ya da adı çizilmemişse, sicilde malik kim olduğu belirsizdir.

Sahipsizlik sicilden anlaşılamadığı için işgal yoluyla kazanma gerçekleşmez.

TMK m.707

Terk ile terkin arasındaki fark nedir?

Terk, malikin feragat beyanıdır ve mülkiyetin sona ermesinin hukuki sebebidir.

Terkin, tapu sicilindeki kaydın silinmesidir ve sona ermenin sicil bakımından gerçekleşmesidir.

Terk halinde mülkiyet terkin ile sona erer; terkinden önce ayrı bir kayıp anı tanınmaz. Arazinin denize kayması gibi hâllerde ise mülkiyet terkinden önce olaya bağlı olarak sona erer.

TMK m.717

Terkin edilmiş irtifak ile terkin edilmemiş irtifak arasındaki fark nedir?

Malik terkin ettirmişse irtifak hakkı tapu sicilinden silinir ve aynî hak olarak sona erer.

Malik terkin ettirmemişse irtifak kayıtlı olarak varlığını sürdürür ve aynî hak niteliğini korur.

Terkin edilmeyen irtifak, aynı kişinin iki taşınmazı elinde tutması nedeniyle hukuken kendiliğinden ortadan kalkmaz; mülkiyet devri hâlinde de yararlanan taşınmazın yeni maliki irtifakı kullanmayı sürdürebilir.

TMK m.784

Kural / istisna (parsel yararına devam / terkin): fark nedir?

Yararlanan taşınmazın bölünmesi hâlinde irtifak hakkı kural olarak her parsel yararına devam eder.

Durum ve koşullara göre hak yalnız bir parselin yararına kullanılabiliyorsa diğer parseller için terkin istenebilir.

Terkin ancak fiilî kullanım olgusu ortaya konulduğunda gündeme gelir; aksi hâlde hak tüm parseller yararına sürer.

TMK m.792

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Vergi Dava Daireleri Kurulu, 1990/2 E., 1990/27 K., 06.04.1990
    İlgili madde: AATUHK m.105, VUK m.115
  2. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2021/1682 E., 2023/1520 K., 14.11.2023
    İlgili madde: TMK m.883, 7181 s. K. m.19
  3. 2022/128 E., 2023/136 K., 26.07.2023
    İlgili madde: 7181 s. K. m.19

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.