Asıl işveren nedir?

Asıl işveren, işini üçüncü kişiye veren taraftır.

Alt işveren, işi alıp kendi sigortalılarını çalıştıran üçüncü kişidir.

Sigortalılar üçüncü kişi aracılığıyla işe girmiş olsalar bile asıl işveren, Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.

Madde, genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve özel ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak kurulan banka ve kuruluşları açıkça sayar.

Sayılan kamu kurumları dışında kalan asıl işverenler için birinci fıkranın yükümlülüğü doğrudan metinde yer almaz; ancak beşinci fıkra alt işveren kullanan her işveren için düzenleme getirir.

Birinci fıkra ile hakediş üzerinden ödeme yükümlülüğü kamu kurumlarına yüklenmiştir; beşinci fıkra ise tüm işverenleri kapsayan kontrol ve ödeme yükümlülüğünü düzenler.

Kamu kurumu asıl işveren sıfatıyla müteahhide iş verir ve ödeme yapılacak işçi ücretlerinin bordrolara göre hakedişten karşılanmasını üstlenir.

Alt işveren kullanan işveren, alt işverenin işçilerinin ücretlerini kendi kontrolü ile denetler ve gerektiğinde hakedişten keserek ödemek zorundadır.

Her iki durumda da ücret kontrol ve kesinti yükümlülüğü doğar; ancak bu yükümlülük ikinci fıkra ile beşinci fıkrada farklı kaynaklardan gelir.

Bu maddedeki kamu idaresi, yapım işini müteahhide vererek ücret kontrolü ve hakediş üzerinden ödeme yükümlülüğü altına girer.

Kamu dışı asıl işveren için bu maddede özel bir ödeme yükümlülüğü yoktur; ilgili sorumluluk başka hükümlere tabidir.

Hakediş üzerinden ödeme yükümlülüğü yalnız madde kapsamındaki kamu idarelerine ve kurumlara uygulanır.

Madde 36 kapsamındaki kamu idaresi, müteahhit ya da taşerona verdiği işte ücret kontrolünü ve hakedişten ödemeyi yapar.

Alt işveren verilmesi halinde beşinci fıkra uyarınca işveren, alt işverenin işçilerinin ücret kontrolünü ve hakediş kesintisi yükümlülüğünü üstlenir.

Kontrol yükümlülüğü hangi taraftan geldiğine göre farklı kişiye yüklenir; işveren alt işveren kayıtlarını takip etmek zorundadır.

Kanunda öngörülen koşullara uyan ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.

Asıl işverenin işçilerinin haklarının kısıtlanması veya aynı işyerinde daha önce çalışanla alt işveren ilişkisi kurulması hâlinde ilişki muvazaalı sayılır.

Muvazaalı ilişkide alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır; ilişki kurulduğu andan itibaren asıl işverenle kurulmuş gibi işlem görür.