Azmettirme nedir?

Azmettirmede fail henüz suç işleme kararı taşımaz; kararı azmettiren oluşturur.

Yardım etmede fail suç işleme kararını önceden vermiştir; yardım eden bu kararı teşvik eder, kuvvetlendirir veya icrayı kolaylaştırır.

Kararı kimin oluşturduğu belirler: oluşturan azmettiren (m.38) olur, mevcut kararı destekleyen yardım eden (m.39) olur. Ayrım yapılamazsa fail, kararı oluşturan kişiye azmettirme cezası verilir.

Azmettirmede araç kullanılan kişi, kararını kendi iradesiyle verir ve suçun icra hareketlerini bilerek gerçekleştirir.

Dolaylı faillikte araç kullanılan kişi kusur yeteneğinden yoksundur ya da suçu işlerken kendi iradesi hâkim değildir; icra hareketlerini yapan kimseye ceza verilmez.

Kusur yeteneği olan kişiye yönelik etkiyle azmettirme (m.38); kusur yeteneği olmayan kişiye yönelik etkiyle dolaylı faillik (m.37) oluşur. Yargıtay'a göre çocuk kusur yeteneği olmayan düzeydeyse dolaylı faillik hükümleri öncelikle uygulanır.

Azmettiren fiil üzerinde hâkimiyet kurmaz; yalnızca karar oluşturur.

Müşterek faillikte katkı icra sırasında fiil üzerinde hâkimiyeti gerektirir.

Azmettirme ile birlikte fail veya yardım eden sıfatı bir kişide birleşirse, failliğin şerikliğe önceliği ilkesi gereği yalnızca en ağır statüye göre ceza verilir.

Azmettirende suç işleme fikri yoktur; fikir azmettirenin etkisiyle doğar.

Yardım edende suç işleme fikri zaten vardır; yardım eden bu fikri destekler, kuvvetlendirir veya icrasını kolaylaştırır.

Azmettiren asıl fail cezasıyla cezalandırılır (m.38); yardım eden birinci fıkradaki indirimli ceza aralığına tabidir.

Üçüncü fıkraya göre tahrikçi, tahrik edilenin suç işleme iradesinin önceden var olup olmadığına bakılmaksızın azmettiren sıfatıyla sorumlu tutulur.

Genel iştirak kurallarında azmettirme için failin suça karar vermiş olması ve azmettirenin bu kararı oluşturması aranır.

Üçüncü fıkra uygulandığında iştirak kurallarındaki kastın ve nedensellik değerlendirmesinin yerini kanunun özel statüsü alır.

Anlaşmada taraflar birlikte suç işleme kararı alır; bu kararı doğuran taraf bir ayrım gözetmez.

Azmettirmede bir kişi diğerinde suç işleme kararı uyandırır ve fiilin icrasına başlanmış olması gerekir.

Azmettirme için icra hareketi aranırken, anlaşma suçunda icra hareketi aranmaz; anlaşmanın kendisi cezalandırılır.