Çek defteri nedir?
Kısaca
Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen, içinde seri numaralı çek yaprakları bulunan belge.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeÇek Kanunu
- Çek Kanunu m.1 · Amaç ve kapsam
Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen, içinde seri numaralı çek yaprakları bulunan belge. Maddenin birinci fıkrası, çek defterlerinin içeriğini kanunun düzenlediği konular arasında sayar.
- Çek Kanunu m.7 · Diğer ceza hükümleri
Kanunen çek basmaya yetkili kılınanlar tarafından basılan ve bankanın hesap sahibine verdiği çek formlarını içeren belgedir. Kanunen yetkili olmayanların bastığı veya bastırdığı defter bu maddenin 8. fıkrası kapsamındadır.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.812 · A) Sahte veya tahrif edilmiş çek
Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen ve içinde çek yapraklarının bulunduğu belgedir. Düzenleyenin bu defteri özenle saklaması, kötüye kullanımı önlemek için beklenen bir davranıştır.
Karıştırılan kavramlar
Tacir olmayan kişinin kendi çek defteriyle çek düzenlemesi ile hamiline çek defteri yaprağı kullanılmadan hamiline çek düzenlenmesi arasındaki fark nedir?
Tacir olmayan kişinin çek defterini kullanarak çek düzenleyip düzenletmesi, tacirin ticari işletmesiyle ilgili iş ve işlemlerde gerçekleşmelidir (7/1).
Hamiline çek defteri yaprağı kullanılmadan hamiline çek düzenlenmesi, ceza değil idari para cezası ile yaptırıma bağlanmıştır (7/9).
İlk halde altı aydan iki yıla kadar hapis cezası; ikinci halde Cumhuriyet savcısı tarafından her bir çek için üçyüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.
Banka görevlisinin ceza sorumluluğu: karşılıksız işlemi / ödeme yükümlülüğü ihlali / çek defteri verme ihlali: fark nedir?
Karşılıksız çekte talebe rağmen karşılıksızdır işlemini yapmayan (7/4) ya da karşılığı hesapta olan çekte hamile ödemede bulunmayan ya da kanunen ödemekle yükümlü olunan miktarı ödemeyen (7/5) banka görevlisi, şikâyet üzerine cezalandırılır.
Tacir olmayan kişiye tacire verilmesi gereken çek defterini veren (7/2) ya da yasak kişiye çek defteri veren (7/3) banka görevlisi, şikâyet aranmaksızın adli para cezası ile cezalandırılır.
Karşılıksızdır ve ödeme ihlallerinde bir yıla kadar hapis cezası şikâyete bağlıdır; çek defteri verme ihlallerinde elli günden yüzelli güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/559 E., 2026/429 K., 07.05.2026İlgili madde: TTK m.812
- İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/51 E., 2026/76 K., 28.01.2026İlgili madde: TTK m.812
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.