Cumhurbaşkanı yetkisi nedir?
Kısaca
Cumhurbaşkanı yetkisi, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- 5520 s. K. m.30 · dar mükellefiyette vergi kesintisi: Kesinti oranlarını gelir unsurları veya faaliyet konuları itibarıyla belirleme, sıfıra indirme veya fıkralardaki oranın bir katına kadar artırma yetkisidir.
- 698 s. K. m.12: Hurda ihracını yasaklama ve bu hurdaların memleket içinde satışına ilişkin düzenleme yetkisinin, değişiklikle İcra Vekilleri Heyeti yerine Cumhurbaşkanına verilmiş olması.
- 700 s. K. m.49: 700 sayılı KHK ile değişiklikten önce Bakanlar Kurulunda bulunan, eşyanın gümrük vergisini belirleme ve değiştirme yetkisinin Cumhurbaşkanına verilmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
3 madde477 Sayılı Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- 477 Sayılı Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12
Hurda ihracını yasaklama ve bu hurdaların memleket içinde satışına ilişkin düzenleme yetkisinin, değişiklikle İcra Vekilleri Heyeti yerine Cumhurbaşkanına verilmiş olması. Yetki, değişiklik öncesinde kurula aitken sonrasında Cumhurbaşkanına geçmiştir.
Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.49
700 sayılı KHK ile değişiklikten önce Bakanlar Kurulunda bulunan, eşyanın gümrük vergisini belirleme ve değiştirme yetkisinin Cumhurbaşkanına verilmesidir. Yetki, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla kullanılır.
Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu m.30 · Dar mükellefiyette vergi kesintisi
Kesinti oranlarını gelir unsurları veya faaliyet konuları itibarıyla belirleme, sıfıra indirme veya fıkralardaki oranın bir katına kadar artırma yetkisidir. Bu yetki sekizinci fıkrada düzenlenmiştir.
Karıştırılan kavramlar
Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu yetkileri ile cumhurbaşkanı yetkisi arasındaki fark nedir?
Kanunlar ve diğer mevzuatla Başbakanlık ve Bakanlar Kuruluna verilen yetkiler, ilgili mevzuatta değişiklik yapılıncaya kadar Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
Mevzuat değiştirildiğinde yetki, mevzuatın yeni hükümlerine göre kullanılır.
Geçiş döneminde yetki Cumhurbaşkanına geçer; mevzuat değişene kadar bu devam eder.
Bakanlık yetkisi ile cumhurbaşkanı yetkisi arasındaki fark nedir?
Alan ilavesi, alan çıkarılması ve bölge önerisi Bakanlığın işidir.
Bölgenin kurulmasına izin Cumhurbaşkanına aittir.
İki aşamalı bir yetki dağılımı vardır; Bakanlık kararı ile Cumhurbaşkanı kararı birbirinin yerini tutmaz.
Bakan yetkisi ile cumhurbaşkanı yetkisi arasındaki fark nedir?
Devlet iç ve dış borcu alma, Hazine geri ödeme garantisi ve karşı garantisi verme, dış finansman izni verme, hibe alma gibi genel yetkiler Bakana aittir.
Hazine yatırım garantisi ve ülke garantisi verme, borç ve hibe verme ile ivedi ve zaruri projelerde anlaşma koşullarına bağlı kalmaksızın dış borcun ikrazına karar verme Cumhurbaşkanına aittir.
Bu yetkiler farklı organda toplandığı için işlem öncesinde hangi makamın yetkili olduğu belirlenmelidir; Bakanın yetkisi devredilebilirken dördüncü fıkradaki Cumhurbaşkanı yetkisi bu maddede devredilebilir olarak düzenlenmemiştir.
Oran (%50) ile cumhurbaşkanı yetkisi arasındaki fark nedir?
Birinci ve beşinci fıkradaki yüzde 50 oranı kanun düzeyinde belirlenmiştir.
Yedinci fıkra uyarınca Cumhurbaşkanı bu oranı sıfıra indirebilir, yüzde 100'e kadar artırabilir ya da sektör ve kazanç türüne göre farklılaştırabilir.
Kanundaki yüzde 50 oranı kararnameyle değiştirilebilir; güncel oran ayrıca kararnameye bakılarak tespit edilmelidir.
Cumhurbaşkanı yetkisi ile kanun tutarı arasındaki fark nedir?
Cumhurbaşkanı, harcı veya güncellenmiş tutarı üç katına kadar artırabilir ya da sıfıra kadar indirebilir.
Kanunda yazılı ve güncellenmiş tutar, Cumhurbaşkanı kararı yapılmadığı sürece geçerli olan tutardır.
Harç tutarı, Cumhurbaşkanı kararıyla kanundaki ve güncellenmiş tutardan farklı olabilir.
Fıkra (2) ile fıkra (3) (Cumhurbaşkanı yetkisi) arasındaki fark nedir?
Fıkra (2)'de sayılan sigortalar kanun düzeyinde istisnadır.
Fıkra (3) uyarınca Cumhurbaşkanı, yurt dışında yaptırılabilecek sigortaların kapsamını genişletebilir.
Yeni bir sigorta türünün istisnaya alınması için Cumhurbaşkanı düzenlemesi gerekir; kanun değişikliği zorunlu değildir.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.