Dar mükellefiyet nedir?

Türkiye'de tam mükellefiyeti bulunmayan, yalnızca Türkiye'de elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilen kişilerin vergi yükümlülüğü durumudur. Madde, dar mükelleflerin hangi gelirinin Türkiye'de elde edilmiş sayılacağını belirler.

14. bentte, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan işverenlerin söz konusu olduğu hâldir. Bu işverenlerin Türkiye dışında elde ettiği kazançtan döviz olarak ödenen ücret istisna kapsamına girer.

Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yalnızca Türkiye'de elde ettiği kazançlar bakımından vergilendirilen gerçek kişilerdir. Madde, bu kişilerin sergi ve panayır kazançlarını kapsar.

Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yalnız Türkiye kaynaklı gelirleri bakımından vergilendirilen kişilerin durumudur. Bu kişilere 31. maddedeki indirimler uygulanmaz.

Gelir vergisinin, Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yani Türkiye'de yerleşmemiş gerçek kişilerin Türkiye kaynaklı kazançları üzerinden doğan mükellefiyet türüdür. Madde bu mükellefler bakımından uygulanır.

Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yalnız Türkiye kaynaklı kazançları bakımından vergilendirilen gerçek kişilerin durumudur. (6) numaralı bent bu mükellefler için 45 inci madde ile bağlantılıdır.

Gelir vergisi bakımından yalnızca Türkiye'de elde edilen kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilen kişilik durumudur. Münferit beyannamenin uygulama alanını bu sıfat belirler.

Türkiye'de tam mükellef olmayan, yalnızca Türkiye kaynaklı gelirleri bakımından vergilendirilen gerçek kişi. Bent 2 ancak gelirin tamamının Türkiye'de tevkif suretiyle vergilendirilmesi hâlinde uygulanır.

Türkiye'de yerleşmeyen ve yalnızca Türkiye kaynaklı gelirleri nedeniyle vergilendirilen mükellef halidir. Beyannamenin verileceği yer, Türkiye'deki vergi muhatabının ya da işyerinin bulunduğu yere göre belirlenir.

Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yani Türkiye'de yerleşmemiş gerçek kişilerin Türkiye'de elde ettikleri kazançlar bakımından vergi yükümlüsü olmasıdır. Madde bu kişilerin yalnızca yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlarına uygulanır.

Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan, yalnız Türkiye'de elde ettiği kazançlar bakımından vergilendirilen kişilerdir. Üçüncü bent bunların vergisinin, beyanname verdikleri yerin vergi dairesince tarh edilmesini öngörür.

Türkiye'de sınırlı vergi yükümlülüğü bulunan, yani vergiye yalnızca Türkiye'deki kazanç ve iratları bakımından tabi olan gerçek kişilerdir. Madde bu kişiler bakımından dördüncü bentte özel bir muhatap belirler.

Türkiye'de dar mükellefiyete tabi kurum, kazancını Türkiye'deki kaynaklarından elde eden ve Türkiye'de tam mükellefiyete tabi olmayan kurumdur. Madde (b) bendi bu kurumların 1980 takvim yılı ticari bilanço karlarına uygulanır.

Kanunî merkez ve iş merkezinin ikisinin de Türkiye'de bulunmadığı kurumların, yalnızca Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilmesidir.

Türkiye'de merkezi bulunmayan ve Türkiye'den kazanç elde eden yabancı kurumların, yalnızca Türkiye kaynaklı kazançları üzerinden vergilendirilmesi rejimidir. Madde bu rejimdeki bildirim yükümlülüğünün kapsamını belirler.

Kurumun Türkiye'de yerleşmemiş olması hâlinde yalnızca Türkiye'de elde ettiği kazanç ve iratlar bakımından vergilendirilmesidir. Maddenin uygulanabilmesi için vergi mükellefinin dar mükellef yabancı kurum olması gerekir.

Kurumlar vergisi bakımından, merkezi veya yönetimi Türkiye'de bulunmayan ancak Türkiye'de kazanç elde eden kurumların tabi olduğu vergi yükümlülüğü biçimidir. Vergi yalnız Türkiye'de elde edilen kazançla sınırlıdır.

Türkiye'de merkezi bulunmayan ve Türkiye'de elde ettiği kazançlar bakımından vergiye tabi olan kurumlardır. Bu maddedeki kesinti, bu kurumların Türkiye kaynaklı kazanç ve iratları bakımından uygulanır.

Türkiye'deki işletmelerine ait bilanço veya envanterler üzerinden vergilendirilen gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyetidir; bu mükelleflerin Türkiye'deki işletmelerine ait net aktif veya gayrisafi hasılat da vergiye tabi tutulur.

Türkiye'de yerleşmemiş gerçek veya tüzel kişilerin yalnızca Türkiye kaynaklı kazançları ölçüsünde vergilendirilmesi durumudur. Madde, bu mükellefler bakımından ödev ve sorumluluk düzenini kurar.

Kurumlar vergisi bakımından Türkiye'deki kazancı ile sınırlı olarak vergilendirilen yabancı kurumlardır. Madde 12/2 uyarınca bu kurumların petrol arama serbest meslek ödemelerinde yüzde 5 tevkifat uygulanır.