Hizmet erbabı nedir?

12 maddede geçiyor · 2 kanun

Kısaca

Bir işveren yanında ücret karşılığı çalışan kişidir. Bentlerin çoğu bu kişilere yapılan ödemeleri kapsar, ancak her bent kendi hizmet erbabı grubunu ayrıca tanımlar.

Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.

Kanunda nerede geçiyor

12 madde

Gelir Vergisi Kanunu (GVK)

  • GVK m.23 · Ücretlerde

    Bir işveren yanında ücret karşılığı çalışan kişidir. Bentlerin çoğu bu kişilere yapılan ödemeleri kapsar, ancak her bent kendi hizmet erbabı grubunu ayrıca tanımlar.

  • GVK m.31 · Engellilik indirimi:

    Maddede ücret karşılığı çalışan ve ücretinden indirim yapılabilecek kişidir. Kişinin hizmet akdi veya kamu hizmeti niteliği bu terimle kapsanır.

  • GVK m.33

    İndirimin uygulanacağı, işverence münhasıran ilgili faaliyet için istihdam edilen ve fiilen bu işleri ifa eden çalışanlardır. Destek personeli bu kapsamın dışındadır.

  • GVK m.36 · İndirimin uygulanmıyacağı gelirler

    Bir işverene bağlı çalışarak ücret elde eden gerçek kişidir. Madde bu kişilerin birden fazla yerden ücret alması hâlini düzenler.

  • GVK m.62 · İş verenin tarifi

    Bir hizmet ilişkisi kapsamında emir ve talimatlar altında çalışan kişidir. Maddede kullanılan bu kavram, iş sözleşmesine dayanan işçi kavramından daha geniş bir alanı ifade edebilir.

  • GVK m.63 · Gerçek ücretler

    Maddede ücretli olarak çalışan, yani işveren karşısında hizmet ilişkisi içinde bulunan kişiyi ifade eder. Hayat ve şahıs sigortası primi indirimi bakımından bu sıfat aranır.

  • GVK m.95 · Tevkifata tabi olmıyan ücretler

    Bir iş karşılığında ücret alan gerçek kişidir. Maddedeki istisnalar, ücretini yabancı bir memleketteki iş verenden doğrudan alan kişiler ile yabancı elçilik ve konsolosluk personelini kapsar.

  • GVK m.98 · a) Verilme zamanı

    Tevkifat yapan kişinin çalıştırdığı kişilerdir. Dönemsel bildirim kolaylığının uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen sayısal ölçüt bu kavrama bağlanmıştır; sayının 10 ve daha az olması gerekir.

  • GVK m.119 · Vergi tevkifatının yatırılması

    Vergi kesenin bünyesinde çalıştırdığı kişilerdir. Madde, on ve daha az hizmet erbabı çalıştıranlar ile hiç hizmet erbabı çalıştırmayanları ayrı bir ödeme zamanı rejimine tabi tutar; sayının hesabı için ayrıca ölçüt bu maddede yer almaz.

  • GVK geç. m.13 · Hizmet erbabının ücretlerindeki artışın ödenmesi

    Hizmet akdi karşılığı çalışan kişileri ifade eden, maddede kullanılan kişi grubu adıdır. Madde bu kişiler bakımından uygulanır.

  • GVK geç. m.89

    Ücret, tazminat ve benzeri ödemeleri alan gerçek kişi, yani ödemenin vergisini tevkifat yoluyla ödeyen kişidir. Hükmün iade hakkı bu kişiye tanınmıştır.

Vergi Usul Kanunu

  • VUK m.251 · Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu:

    Yükümlünün yanında ücret veya benzeri karşılık karşılığında çalışan kişidir. Bağımlılık ilişkisinin varlığı, sözleşmenin geçerli olup olmamasından daha belirleyicidir.

Karıştırılan kavramlar

Destek personeli ile hizmet erbabı arasındaki fark nedir?

Münhasıran ilgili faaliyet için istihdam edilen ve fiilen bu işleri ifa eden çalışanlar indirim kapsamındadır.

Destek personeli, faaliyetin fiilen yürütülmesine katılmayan personel olarak indirim hesabının dışında kalır.

Yalnızca hizmet erbabının ücretleri üzerinden indirim hesaplanır; destek personelinin ücretleri hesaba katılmaz.

GVK m.33

Genel hal ile vergi karneli hizmet erbabı arasındaki fark nedir?

Vergi karnesi bulunan hizmet erbabında indirim, karneyi muhafaza eden işverenden alınan ücrete uygulanır.

Karne almaktan muaf tutulan hizmet erbabında ise indirim, aile durumu sual varakasını muhafaza eden işverenden alınan ücrete uygulanır.

İndirimin hangi işverenin ödediği ücret üzerinden yapılacağı, karne ya da sual varakası hangi işverende bulunduğuna göre belirlenir.

GVK m.36

Genel hal ile on ve daha az hizmet erbabı çalıştıran vergi kesen arasındaki fark nedir?

Genel halde vergi kesen, tevkifatı ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar yatırır.

On ve daha az hizmet erbabı çalıştıran veya hiç hizmet erbabı çalıştırmayan vergi kesen için Maliye Bakanlığı ayrı bir ödeme zamanı belirleyebilir.

Bu kesenler bakımından yatırma süresi Bakanlıkça uzatılabilir; uzatma, beyanname verme süresinden itibaren üç ayı aşamaz.

GVK m.119

Zamanında karne alan hizmet erbabı ile karne almayan hizmet erbabı arasındaki fark nedir?

Karnesini zamanında almış ve vergisini tarh ettirmiş hizmet erbabının vergi borcu, ödenmemişse hizmet erbabı adına izlenir.

Zamanında karne almamış veya vergisini tarh ettirmemiş hizmet erbabının vergisi iş veren adına tarh edilir.

Karne alınmamışsa sorumluluk iş verene geçer; karne alınmışsa iş veren yalnızca ödenmeyen vergi ve gecikme zammından, madde metninde belirtildiği üzere, sorumlu tutulur.

VUK m.251

Ücret elde eden hizmet erbabı ile yoklama fişi mükellefi (251. madde kapsamı) arasındaki fark nedir?

Ücret elde eden hizmet erbabı, bu maddenin karne hükümlerine tabi olan mükelleftir.

251. madde kapsamındaki mükellefler, yoklama fişi hükmünün dışında tutulmuştur.

251. madde kapsamındaki mükellefler hakkında bu maddedeki yoklama fişi yolu uygulanmaz, ayrı usul geçerlidir.

VUK m.109

Vergi karnesi bulunan hizmet erbabı ile bulunmayan hizmet erbabı arasındaki fark nedir?

Hizmet erbabının vergi karnesi varsa bordroda bu karnenin tarih ve numarası yazılır.

Vergi karnesi yoksa bu bilgi bordroda yer almaz.

Karne bilgisi koşulsuz değil, varlığa bağlı bir zorunluluktur.

VUK m.238

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2009/573 E., 2009/605 K., 30.12.2009
    İlgili madde: GVK m.63
  2. 10. Hukuk Dairesi, 2025/2819 E., 2025/8076 K., 13.05.2025
    İlgili madde: GVK m.31
  3. 10. Hukuk Dairesi, 2024/6252 E., 2025/567 K., 14.01.2025
    İlgili madde: GVK m.31

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.