Derece yükselmesi nedir?

12 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Derece yükselmesi, 5 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • DMK m.67 · kadrosuzluk sebebiyle derece yükselmesi yapamayanların aylıkları: Memurun bulunduğu dereceden bir üst dereceye geçmesidir.
  • 2802 s. K. m.14 · muvazzaf askerlik hizmetinin değerlendirilmesi: Hâkim ve savcının bir üst dereceye çıkmasıdır.
  • 2914 s. K. m.6 · doktora veya tıpta uzmanlık öğrenimi, doçent kadrosuna atanma: Personelin bir üst dereceye geçmesidir.

Kanunda nerede geçiyor

12 madde

Devlet Memurları Kanunu

  • DMK m.67 · Kadrosuzluk sebebiyle derece yükselmesi yapamayanların aylıkları

    Memurun bulunduğu dereceden bir üst dereceye geçmesidir. Kadro bulunmasına bağlıdır; boş kadro yoksa normal yolla yapılamaz.

  • DMK m.68 · Derece yükselmesinin usul ve şartları

    Memurun bulunduğu dereceden bir üst dereceye geçmesidir; aylığın yanında görev ve sorumlulukta da artış doğurur. Yalnızca üst derecede boş kadro bulunmasına bağlıdır ve A bendindeki koşullar aranır.

  • DMK m.159 · Asaleti onaylanan memurların kademe ilerlemeleri

    Memurun bulunduğu dereceden bir üst dereceye yükselmesidir. Adaylıkta geçen sürenin dikkate alınması bu yükselmede de geçerlidir; koşulları m.68'de yer alır.

  • DMK m.161 · Derece değişikliğinde verilecek aylık

    Memurun kadro gerektiren dikey ilerlemesi olup, üst derecelerde boş kadro bulunmasını ve belirli hizmet süresi ile nitelik şartlarını gerektirir. Bu maddede yalnızca yükselme sonrası aylık göstergesinin belirlenmesi konu edilmiştir.

  • DMK m.167 · Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma

    Memurun bulunduğu dereceden bir üst dereceye, üst derecelerde boş kadro bulunması ve m.68'deki şartların gerçekleşmesi üzerine geçmesidir. Yükselme kademe ilerlemesinden farklı olarak görev ve ücret düzeyinde dikey bir değişiklik doğurur.

  • DMK ek geç. m.15 · Tiyatro, opera, bale sanatkarları ile orkestra teknik personelinin intibakı

    Memurun bir üst dereceye geçmesi, yani aylık göstergesinin yükselmesidir. Maddede her üç yıl için bir derece yükselmesi verilir.

Hakimler ve Savcılar Kanunu

  • Hakimler ve Savcılar Kanunu m.14 · Muvazzaf askerlik hizmetinin değerlendirilmesi

    Hâkim ve savcının bir üst dereceye çıkmasıdır. Askerlikte geçen süre, derece yükselmesinde de değerlendirilir; ancak sürenin bu alanda hangi oranda sayılacağı maddede belirtilmemiştir.

  • Hakimler ve Savcılar Kanunu m.18 · Genel Kural

    Hâkim ve savcının iki yılda bir bir üst dereceye yükselmesidir. Yılın Nisan, Ağustos ve Aralık aylarının son günlerinden geçerli olmak üzere Hâkimler ve Savcılar Kurulunca yapılır.

  • Hakimler ve Savcılar Kanunu m.21 · Derece yükselmesinin koşulları

    Hâkim ve savcının mevcut derecesinden bir üst dereceye geçirilmesi işlemidir. Maddenin koşulları yalnızca bu geçiş için aranır.

Yükseköğretim Personel Kanunu

  • Yükseköğretim Personel Kanunu m.6 · Doktora veya tıpta uzmanlık öğrenimi, doçent kadrosuna atanma

    Personelin bir üst dereceye geçmesidir. Kademe ilerlemesinden farklı olarak derece değişimi sağlar ve maddede tıpta uzmanlık, doktora ve doçentlik hallerine bağlanmıştır.

Uzman Erbaş Kanunu

  • Uzman Erbaş Kanunu m.9 · Derece yükselmesi, kademe ilerlemesi ve uzman onbaşılıktan uzman çavuşluğa terfi

    Uzman erbaşın bir üst dereceye geçmesidir. Kademe ilerlemesinden farklı olarak derece değişikliğiyle birlikte üst derecede kadro bulunmasını gerektirir.

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun

  • Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.36 · Rekabet Uzmanlığı

    657 sayılı Kanun'un ortak hükümler bölümünde düzenlenen, memurun öğrenim veya kadro bakımından daha üst dereceye geçmesini sağlayan yöntemdir. Bu maddede yalnızca uzmanlığa atananlar bakımından, 657 sayılı Kanun'un ilgili bendi uyarınca uygulanır.

Karıştırılan kavramlar

Derece yükselmesi ile kazanılmış hak aylığı yoluyla üst dereceye yükseltme arasındaki fark nedir?

Derece yükselmesinde üst derecede boş kadro bulunması zorunludur ve kadro, yükselmenin ön koşuludur.

Bu maddedeki yükseltmede boş kadro aranmaz; memurun kendi işgal ettiği kadronun üst derecesine yükseltilir.

Boş kadro yokluğu, bu madde kapsamındaki memur için yükselmeye engel değildir.

DMK m.67

Derece yükselmesi (A) ile kadro şartı aranmaksızın atama (B) arasındaki fark nedir?

A bendi uyarınca derece yükselmesinde üst derecede boş kadro bulunması zorunludur ve derece içi süre şartı aranır.

B bendi uyarınca atamada üst derecede boş kadro aranmaz; yalnızca 1-4. derece kadrolara, hizmet ve yükseköğrenim koşuluyla atama yapılır.

Boş kadro bulunmayan memur da B bendi ile üst dereceye atanabilir; bu yol dikey yükselmenin alternatifidir.

DMK m.68

Görev niteliği değişen ile değişmeyen derece yükselmesi arasındaki fark nedir?

Görevde niteliksel değişme olan yükselme; aylık, görevin yeni dereceye fiilen başlandığı tarihi izleyen ay başından itibaren ödenir (ilk fıkra).

Yürütülen görevin niteliğinde değişme olmayan yükselme; onayın geçerlilik tarihini izleyen ay başından itibaren aylık ödenir (ikinci fıkra).

Aylık başlangıcı, görevin başlama tarihi ile onayın geçerlilik tarihi arasında farklılaşır. Hangi halde olunduğu belirlenmeden doğru başlangıç tarihi saptanamaz.

DMK m.167

Derece yükselmesi ile aşağı dereceye atama arasındaki fark nedir?

Üst dereceye geçiş olan derece yükselmesi; m.68 şartlarına ve üst derecede boş kadroya bağlıdır.

Daha aşağı dereceye atama; memur mevcut derecesinin altındaki bir dereceye atanır ve kadro şartı aranmaz.

Her iki halde de aylık başlangıcı aynı kural ile belirlenir; ancak yükselmeye ilişkin onay ve kadro şartları yalnız derece yükselmesinde aranır.

DMK m.167

Kademe ilerlemesi ile derece yükselmesi arasındaki fark nedir?

Kademe ilerlemesi her yıl yapılır ve süresini dolduranlar için 20. madde hükümlerine göre gerçekleşir.

Derece yükselmesi iki yılda bir yapılır ve Kurulca karara bağlanır.

Kademe ilerlemesi ile derece yükselmesi farklı süreler ve farklı karar mercileri ile işler; birbirinin yerine geçmez.

2802 s. K. m.18

Uzman onbaşı terfii ile derece yükselmesi arasındaki fark nedir?

Uzman onbaşının uzman çavuşluğa terfii, en az bir yıl hizmet ve görevde başarı koşuluna bağlıdır ve yönetmeliğe göre yapılır.

Derece yükselmesi, derece içinde süre, kademe sicili ve üst derecede kadro koşullarına bağlıdır.

Terfi bir rütbe değişikliğidir; derece yükselmesi ise aylık derecesini değiştirir. İkisinin şartları ayrıdır.

3269 s. K. m.9

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2011/64 E., 2012/168 K., 01.11.2012
    İlgili madde: 2802 s. K. m.21
  2. 12. Daire, 2020/2302 E., 2023/6412 K., 06.12.2023
    İlgili madde: 3269 s. K. m.9
  3. 12. Daire, 2021/7714 E., 2022/4031 K., 21.06.2022
    İlgili madde: DMK m.67

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.