Gemi alacaklısı hakkı nedir?

Gemi üzerinde, gemiyle ilgili belirli borçlar nedeniyle doğan ve gemiye bağlı bulunan rehin benzeri bir hak niteliğindeki haktır. Maddenin ikinci fıkrasında, malikin bu hakka temel oluşturan borçlarını ödemesi durumu düzenlenmiştir.

Geminin üzerinde, gemiden doğan belirli alacakların güvencesi olarak kendiliğinden kurulan ve alacaklıya gemiyi takip ve paraya çevirme yetkisi veren teminat hakkıdır. Sözleşmeye dayanmaz, kanun gereği doğar.

Kurtarma ücreti alacağını kurtarılan gemi üzerinde güvence altına alan hakkı ifade eder. Maddenin birinci fıkrası uyarınca kurtarana tanınan bu hak, gemiye özgü bir alacak hakkıdır.

Belirli alacakların teminatı için gemi üzerinde kanun gereği doğan, sınırlı bir ayni haktır. Sicile kayıt ya da tescil gerekmez; geminin kimin malik veya zilyedi olduğuna bakılmaksızın doğar ve uygulanır.

Belirli deniz alacaklarının teminatı olarak gemi ve eklentisi üzerinde kanun gereği doğan sınırlı aynî haktır. Sözleşmeye dayanmaz, tescile de bağlı değildir.

Belirli gemi alacaklarının, alacaklıya gemi üzerinde kanuni rehin hakkı veren niteliğidir. Hangi alacakların bu niteliği taşıdığı 1320. maddede sayılmıştır.

1320 uyarınca gemi üzerinde doğan ve geminin paraya çevrilmesini sağlayan ayni nitelikli haktır. Bu hakkın varlığı, alacağın doğduğu gemi bakımından birinci fıkranın (e) bendinde haciz gerekçesi olur.

Belirli deniz alacaklarını teminat altına almak üzere gemi üzerinde kanun gereği doğan kanuni rehin hakkıdır. Hakkın doğması için alacağın kanunda sayılan alacaklardan olması yeterlidir; sicile tescil bu koşula bağlı değildir.