Kanuni rehin hakkı nedir?
Kısaca
Kanuni rehin hakkı, 3 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TTK m.1324 · sırası: Kanun gereği doğan ve sözleşmeye dayanmayan rehin hakkıdır.
- İİK m.153/A · rehnin paraya çevrilmesine ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması: Kanun gereği, sözleşme olmaksızın doğan ve gemi üzerinde kurulan rehin haklarıdır.
- 6103 s. K. m.36 · gemi alacaklısı hakkının devamı: Kanun hükmü gereği, bir sözleşmeye dayanmadan doğan rehin hakkıdır.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1324 · IV- Sırası
Kanun gereği doğan ve sözleşmeye dayanmayan rehin hakkıdır. Bu maddede gemi alacağının doğurduğu kanuni rehin hakları söz konusudur ve sıra, bu hakkın doğuş ve öncelik ölçütlerine göre belirlenir.
- TTK m.1325 · V- Devri ve intikali
Kanun gereği, belirli bir alacağın güvencesi olarak doğan rehin hakkıdır. Sözleşmeye dayanmadığı için tarafların iradesiyle değil, doğrudan kanunla ortaya çıkar.
- TTK m.1378 · 2. İflas yoluyla takip hakkı
Kanunun doğrudan tanıdığı ve tarafların iradesine bağlı olmayan rehin hakkıdır. Gemi alacakları bakımından kanuni rehin hakkı kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
- TTK m.1379 · 3. Diğer takip yolları
Kanun gereği doğan ve gemi üzerinde alacağa teminat sağlayan rehin hakkıdır; sözleşmeye dayanmaz. Bu maddede gemi alacaklısı hakkı, hapis hakkı ve tersane sahibinin kanuni ipotek hakkı olarak sayılmaktadır.
- TTK m.1395 · g) Altıncı sıra
Kanunun doğrudan doğruya bir alacak için tanıdığı rehin hakkıdır ve tarafların sözleşmesine dayanmaz. Maddenin gerekçesinde, müşterek avarya garame payı alacaklılarına ilişkin rehin örnek verilmiştir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.153/A · Rehnin paraya çevrilmesine ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması
Kanun gereği, sözleşme olmaksızın doğan ve gemi üzerinde kurulan rehin haklarıdır. Madde bunları taşınır rehni hükümlerine bağlar; bayrağa ve sicile kayıtlılığa bakılmaz.
Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.36 · G) Gemi alacaklısı hakkının devamı
Kanun hükmü gereği, bir sözleşmeye dayanmadan doğan rehin hakkıdır. Gemi alacaklısı hakkı bu türden bir aynı haktır.
Karıştırılan kavramlar
Kanuni rehin hakkı ile akdi ve tescilli rehin hakkı arasındaki fark nedir?
Gemi alacaklısının kanuni rehin hakkı, m.1320'ye dayanarak doğar ve kanun gereği kendiliğinden oluşur.
Akdi rehin hakkı tarafların sözleşmesine dayanır; tescilli rehin ise gemi siciline kaydedilmiş olur.
Madde metni, birinci fıkrada tescilli veya tescilsiz tüm kanuni ve akdi rehin haklarını aynı biçimde karşılaştırdığı için, kanuni rehin hakkının sırasını tescil durumu belirlemez.
Gemi alacaklısı ile kanuni rehin hakkı sahibi (haciz yolu) arasındaki fark nedir?
Gemi alacaklısı hakkı sahibi, bu maddeye göre rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapar.
Aynı kanuni rehin hakkına sahip alacaklı genel haciz veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla da takip yapabilir.
Haciz yoluna başvuran alacaklı kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur (m.1379). Bu nedenle rehin yolu ile haciz yolu arasındaki seçim alacaklının aleyhine sonuç doğurur.
Gemi alacaklısı ile gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı sahibi (iflas yolu) arasındaki fark nedir?
Bu maddedeki alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yolunu kullanır.
Gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı olan alacaklı, önce rehne başvurmadan iflas yoluyla takip yapabilir.
İflas yoluna gidilmesi kanuni rehin hakkından feragat sonucu doğurmaz; bu husus m.1378 ile ayrılır.
Akdi/kanuni gemi ipoteği ile kanuni rehin hakkı (m.1379) arasındaki fark nedir?
Bu madde ipotek alacaklısına, ipoteğin paraya çevrilmesi yolunu açar.
m.1379 uyarınca kanuni rehin hakkı sahibi, haciz veya kambiyo yoluyla takip yapabilir; ancak bu durumda kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur.
Kanuni rehin hakkı sahibi haciz yolunu seçerse rehin hakkını kaybeder; ipotek alacaklısı ise ipoteği paraya çevirme yolunu seçmekte serbesttir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 11. Hukuk Dairesi, 2013/8650 E., 2014/14746 K., 26.09.2014İlgili madde: 6103 s. K. m.36
- 11. Hukuk Dairesi, 2013/8831 E., 2013/23478 K., 24.12.2013İlgili madde: 6103 s. K. m.36
- 11. Hukuk Dairesi, 2013/14269 E., 2013/18327 K., 21.10.2013İlgili madde: 6103 s. K. m.36
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Gemi alacaklısı hakkı
- Gemi alacağı
- İflas yoluyla takip
- Yetkili icra dairesi
- İntikal
- Ferâgat
- Gemi ipoteği
- Sıra cetveli
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.