Hibe nedir?
Kısaca
Hibe, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- VUK m.262 · maliyet bedeli: Gayrimenkulle doğrudan ilgili olarak alınan ve maliyet bedelinden indirilen bedelsiz edinimdir.
- 4749 s. K. m.2 · kapsam: Karşılığı beklenmeden verilen mali destek.
- 3212 s. K. m.7 · uygulanmaya dair esaslar: Mal veya hizmetin karşılıksız olarak dost veya müttefik devlete ya da bu devletlerdeki kurum ve kuruluşlara verilmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeKamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 · Amaç
Devletin dış kaynaklardan aldığı ya da başka kamu tüzel kişilerine verdiği karşılıksız mali destek anlamındadır. Madde hem hibe almayı hem hibe vermeyi kanunun konusu olarak sayar.
- Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 · Kapsam
Karşılığı beklenmeden verilen mali destek. Sivil toplum örgütlerinin Kanun kapsamına girişi yalnızca hibe ilişkisiyle sınırlıdır.
- Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.9 · Hibe
Türkiye Cumhuriyeti'nin dış finansman kaynaklarından geri ödeme yükümlülüğü doğurmadan elde ettiği ya da verdiği mali veya ayni destek olarak anlaşılır. Madde bakımından hibe, borç doğuran kredilerden ayrı bir kavramdır.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.262 · Maliyet bedeli
Gayrimenkulle doğrudan ilgili olarak alınan ve maliyet bedelinden indirilen bedelsiz edinimdir. Kalemin gayrimenkulle doğrudan ilgili olması ve envantere alınma dönemi sonuna kadar alınmış olması aranır.
Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması; Diğer Devletler Adına Yurt Dışı ve Yurt İçi Alımların Yapılması ve Eğitim Görecek Yabancı Personel Hakkında Kanun
- Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması; Diğer Devletler Adına Yurt Dışı ve Yurt İçi Alımların Yapılması ve Eğitim Görecek Yabancı Personel Hakkında Kanun m.7 · Uygulanmaya dair esaslar
Mal veya hizmetin karşılıksız olarak dost veya müttefik devlete ya da bu devletlerdeki kurum ve kuruluşlara verilmesidir. Madde metni hibenin koşullarını ayrıca tanımlamaz.
Karıştırılan kavramlar
Hibe alma ile hibe verme arasındaki fark nedir?
Türkiye'nin dış kaynaktan hibe alması; Bakan yetkilidir ve anlaşma imza tarihinden itibaren yürürlüğe girer, anlaşmada aksi yoksa.
Türkiye'nin hibe vermesi; nakdi hibede yetki Cumhurbaşkanındadır ve anlaşma Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girer.
Yetki makamı ve yürürlük usulü değişir; hibe alınmasında Bakan, hibe verilmesinde Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Nakdi hibe ile ayni hibe arasındaki fark nedir?
Nakdi hibe; hazırlık ve müzakereler Müsteşarlık tarafından yürütülür, Dışişleri Bakanlığı ile istişare edilir.
Ayni hibe; hazırlık ve müzakereler ilgili kuruluşlar tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır.
Müzakere sorumlusu ve istişare zorunluluğu değişir. Değişiklik yetkisi nakdi hibede Bakan, ayni hibede ilgili Bakandadır.
Genel hibe rejimi ile savunma ve güvenlik amaçlı hibe arasındaki fark nedir?
Genel hibe rejimi; fıkranın yetki ve usul kuralları uygulanır.
Savunma ve güvenlik amaçlı hibe; ikinci fıkranın hükümleri uygulanmaz, ayrı üçüncü fıkra rejimine tabidir.
Yetki Cumhurbaşkanı veya kararla belirlenen kişi ve kuruluşlardadır; yardım karşılıkları Milli Savunma ve İçişleri Bakanlığı bütçelerinden karşılanır.
Yurt dışı hibe karşılığı ile ayni yardım bedeli arasındaki fark nedir?
Yıl içinde yurt dışından hibe olarak elde edilecek imkânların Türk Lirası karşılığı, Müsteşarlığın teklifi üzerine bütçeye gelir veya gelir-ödenek-gider kaydedilir.
Yabancı devletlerden askeri yardım yoluyla fiilen sağlanan malzeme ve eşya bedelleri ise Maliye Bakanının yetkisindedir.
Kaydetme yetkisi ve bütçe cetveli değişir; askeri malzeme bedelleri genel bütçenin (B) cetveline gelir ve gider kaydedilir.
Genel hibe ile güvenlik ve askeri birimlerin hibesi arasındaki fark nedir?
Genel kural gereğince hibe ile edinilen taşıtlar bütçe cetvelinde gösterilmelidir.
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet ve Gümrük Muhafaza ile ilgili hibe taşıtları, kurum, kuruluş, dernek ve vakıflardan gelen hibe bakımından cetvelde gösterilme şartından muaftır.
Bu birimler hibe taşıtı cetvelsiz edinebilir; yeter ki Cumhurbaşkanı kararı bulunsun.
Satış-hibe ile kamulaştırma ve idareler arası devir arasındaki fark nedir?
Madde, satış ve hibe yoluyla devri yasaklar ve Bakanlık iznine bağlar.
Kamulaştırma ve idareler arası devir, madde metninde değil 14. maddede düzenlenmiştir.
Kamu taşınmazının kamulaştırma yoluyla veya idareler arası devri bu maddenin yasağına doğrudan tabi değildir; 14. madde ayrıca incelenir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2020/46 E., 2023/149 K., 13.09.2023İlgili madde: 4749 s. K. m.2
- 2021/25 E., 2023/104 K., 31.05.2023İlgili madde: 4749 s. K. m.2
- 2018/39 E., 2018/66 K., 31.05.2018İlgili madde: 3212 s. K. m.7
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Mübâdele
- Hazine Müsteşarlığı
- Kur farkı
- Emtia
- Hazine garantisi
- Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri
- İktisadi kıymet
- Maliyet bedeli
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.