İktisadi kıymet nedir?
Kısaca
İşletmenin mülkiyetinde ya da kullanımında bulunan ve değerlemeye konu olan varlık ya da hakkıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeVergi Usul Kanunu
- VUK m.191 · Envantere alınan kıymetleri değerleme
Envantere alınarak değerlemeye tabi tutulan varlık veya hak; madde bu kavramın tanımını yapmaz, envanter hükümlerinden anlaşılır.
- VUK m.258 · Değerlemenin tarifi
Değerlemeye konu olan, ekonomik değer taşıyan varlıktır. Maddede kıymetin türü sayılmamıştır; değerleme konusu olup olmadığı vergi matrahıyla bağlantısına göre belirlenir.
- VUK m.259 · Değerleme günü
Vergi bakımından değerlemeye konu olan varlık ya da hakdır. Maddenin kendisi kıymetin tanımını vermez; değerlemenin konusu olan kalemleri ifade eder.
- VUK m.260 · Değerlemede esas
Değerlemeye konu olan, işletmenin varlığında yer alan ve ekonomik değeri bulunan her bir varlık birimidir. Madde, bu birimlerin değerlenmesinde esas alınacak ayrıntı düzeyini belirler.
- VUK m.261 · Değerleme ölçüleri
İşletmenin mülkiyetinde ya da kullanımında bulunan ve değerlemeye konu olan varlık ya da hakkıdır. Maddenin kendi metninde tanımı yoktur; değerleme ölçülerinin uygulandığı varlıkları ifade eder.
- VUK m.262 · Maliyet bedeli
Maliyet bedelinin hesaplandığı, iktisap edilen veya değeri artırılan varlıktır. Emtia ile diğer iktisadi kıymetler madde içinde ayrı ayrı anılır; bazı kalemler emtia için uygulanmaz.
- VUK m.264 · Tasarruf değeri
Vergi Usul Kanunu'nun değerleme hükümlerine konu olan, bilanço ve envanterde değerlenmesi gereken varlık ya da hak anlamında kıymettir.
- VUK m.265 · Mukayyet değer
Değerleme ölçüsünün konusu olan, muhasebe kayıtlarında yer alabilen varlık unsurudur. Maddede ayrıca tanımlanmamıştır; kavramın sınırı ilgili değerleme hükümlerinden çıkar.
- VUK m.268/A · Alış bedeli
Madde metninde tanımlanmamış olup, alış bedelinin konusunu oluşturan, iktisap edilen varlıktır. Kavramın kapsamı bu maddede belirlenmez; ilgili varlığın iktisadi kıymet niteliği diğer vergi hükümlerinden belirlenir.
- VUK m.289
Vergi hukuku bakımından değeri ölçülebilen ve bilanço ya da değerleme işlemine konu olabilen mal ve haklardır. Bu maddenin uygulanabilmesi için kıymetin ilgili bölümde yazılı bir ölçüsü bulunmamalı ya da yazılı ölçü kendi başına değerleme yapmaya elverişli olmamalıdır.
- VUK geç. m.18
Vergi Usul Kanununda amortisman konusu yapılabilen, işletmede kullanılan ve zamanla değer kaybeden varlıkları ifade eder. Maddenin kapsamı bakımından belirleyici olan, kıymetin Kanunun yürürlük tarihinden önce aktife girmiş olmasıdır.
- VUK geç. m.26
Mükellefin işletmesinde kullandığı ve zamanla değer kaybına uğrayan, amortisman konusu yapılabilen varlıklardır. Maddenin uygulanması bakımından kıymetin aktife alındığı tarih belirleyicidir.
Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu
- Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.35 · Teşvik
Finansal kiralamaya konu olan, üretimde kullanılan ve teşvik mevzuatı kapsamında satın alınması halinde teşvik öngörülen varlıktır. Maddenin teşvikten yararlanma hakkı yalnızca bu varlıkların satın alınması hâline bağlanmıştır.
Karıştırılan kavramlar
Teşvik belgesine sonradan ilave edilen iktisadi kıymet ile belgenin asıl kapsamı arasındaki fark nedir?
Belgenin düzenlendiği tarihteki kapsamdaki iktisadi kıymetler için yapılan harcamalar, birinci fıkra kapsamındadır.
Belgeye bu tarihten sonra ilave edilen iktisadi kıymetler için yapılan harcamalar, birinci fıkranın dışında kalır.
İlave kıymetlere ilişkin harcamalar eski hükümlere tabi olmaz ve bu kapsamda eski hükümlerden yararlanılamaz.
Türk parası ile yapılan işlem ile iktisadi kıymet ve matrah arasındaki fark nedir?
Türk parası ile yapılan işlemler, işlem gününün Merkez Bankası döviz alış kuruyla çevrilir.
İktisadi kıymetler ve vergi matrahı kayıt para birimine göre tespit edilir, beyan ayının ilk gününün kuruyla Türk parasına çevrilir.
Aynı tutar için iki farklı kur ölçütü vardır; hangi değerin hangi kurla çevrileceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Taşınmaz ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymet arasındaki fark nedir?
Taşınmazlar birinci fıkra ve ek yedinci fıkra kapsamında yeniden değerlenebilir.
Amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler yalnızca ek yedinci fıkra kapsamında yeniden değerlenebilir.
Diğer iktisadi kıymetler 2018 döneminde bu maddeden yararlanamaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 9. Daire, 2021/2751 E., 2022/103 K., 27.01.2022İlgili madde: VUK m.258, VUK m.265
- 2025/152 E., 2025/195 K., 08.10.2025İlgili madde: VUK m.191
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/532 E., 2025/313 K., 30.04.2025İlgili madde: VUK m.258
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.