Hükümlü nedir?
Kısaca
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve cezası infaz edilen kişidir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeCeza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- CGTİHK m.13 · Gözlem ve sınıflandırma merkezleri
Hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunan ve bu hükme göre cezası infaz edilen kişidir. Tutuklu ve şüpheli bu kavramın dışındadır.
- CGTİHK m.24 · Hükümlülerin gruplandırılması
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve cezası infaz edilen kişidir. Maddedeki gruplandırma yalnızca bu kişiler için yapılır.
- CGTİHK m.70 · Din ve vicdan özgürlüğü
Hakkında verilen mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş ve cezası infaz edilmekte olan kişidir. Maddedeki güvenceler bu sıfatı taşıyanlar için tanınmıştır.
- CGTİHK m.91 · Hükümlüye iş bulmada yardım
Hakkında verilen hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı süreci devam eden kişidir. Madde, salıverilme anındaki hükümlüyü ve onun iş hayatına yönlendirilmesini konu alır.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.284 · Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme
Hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunan kişidir. Suçun oluşması, hükmün infazı için aranmasına ve yerinin bilinmesine bağlıdır.
- TCK m.292 · Hükümlü veya tutuklunun kaçması
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan ve cezasını çeken kişidir. Hapis cezası adli para cezasından çevrilmiş olanlar da fıkra 5 uyarınca aynı hükme tabidir.
- TCK m.294 · Kaçmaya imkan sağlama
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve ceza infazı altında olan kişidir. İkinci fıkranın konusunu oluşturur ve cezanın türüne göre ayrı ceza aralığı öngörülmüştür.
Karıştırılan kavramlar
Hükümlü ile tutuklu kişi arasındaki fark nedir?
Hükümlü bakımından suç, hükmün infazı amacıyla aranan ve yeri bilinen kişi için oluşur.
Tutuklu bakımından suç, tutuklama kararı bulunan şüpheli veya sanık için oluşur.
Hükümlü bakımından yerin bildirilmemesinin suç olabilmesi hükmün infazı için aranmasına bağlıdır. Sonradan yakalanmış olmak suçun oluşumunu etkilemez.
Tutuklu veya hükümlü ile fıkra 5 kapsamındaki kişiler arasındaki fark nedir?
Tutuklu ve hükümlüler maddenin esas muhatabıdır.
İnfaz kurumu dışında çalıştırılan hükümlü ile adli para cezasından çevrilmiş hapis cezası olanlar fıkra 5 ile aynı hükme bağlanır.
Bu kişiler bakımından da bu maddedeki cezalar ve artırımlar uygulanır.
Gözaltına alınan-tutuklu ile hükümlü arasındaki fark nedir?
Birinci fıkra, gözaltına alınan veya tutuklu kişinin kaçmasını sağlamayı düzenler.
İkinci fıkra, hükümlünün kaçmasını sağlamayı düzenler ve kişinin hukuki durumunu hükümlü olarak belirler.
Birinci fıkrada bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülürken, ikinci fıkrada çekilecek ceza süresine göre iki yıldan beş yıla kadar hapis öngörülür; müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet için ayrıca ceza aralığı verilir.
Hükümlü / Tutuklu alınması / Genel arama: fark nedir?
Hükümlü veya tutuklunun geçici olarak alınması, kişi özgürlüğünü etkileyen bir tedbirdir ve hâkim kararı gerektirir.
Arama ise mekân ve eşyaya ilişkin bir tedbirdir; gecikmesinde sakınca görülen hallerde doğrudan yaptırılabilir.
Hâkim kararı, geçici alınmada zorunlu iken aramada gecikmesinde sakınca görülen hallerde zorunlu değildir.
Cezası ertelenen hükümlü ile cezası infaz edilen hükümlü arasındaki fark nedir?
Memurluğa engel olmayan bir cezayla hükümlü olup cezası ertelenen memur, bu madde kapsamındadır.
Cezası ertelenmeyip infaz edilen memur bu bentten yararlanamaz.
Erteleme olmadan tedbir bu madde gereğince kaldırılamaz.
Hükümlü kişiyle işbirliği ile hükümlü kişinin büroda çalıştırılması arasındaki fark nedir?
Büroda çalıştırılmayan ama avukatla başka biçimde ilişki kuran kişi de ikinci fıkranın kapsamına girer.
Büroda fiilen çalıştırılan kişi ise hem işbirliği hem çalıştırma yasağının muhatabı olur.
İkinci fıkranın iki ayrı yasağı vardır; işbirliği için çalıştırma şartı aranmaz, çalıştırma ise ayrıca yasaktır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 10. Daire, 2021/5239 E., 2025/2397 K., 06.05.2025İlgili madde: CGTİHK m.13, CGTİHK m.24
- 2025/87 E., 2025/253 K., 11.12.2025İlgili madde: TCK m.284
- Ceza Genel Kurulu, 2021/44 E., 2022/790 K., 08.12.2022İlgili madde: TCK m.294
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Mükerrir
- İtiyadi suçlu
- Tutuklu
- Doğrudan kast
- Cebir veya tehdit
- İşbirliği
- Etkin pişmanlık
- Bildirim yükümlülüğü
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.