İş mahkemesi nedir?
Kısaca
İş mahkemesi, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- İş Mah. K. m.1 · amaç: İş davalarına bakmakla görevli, asliye hukuk mahkemesi derecesinde ve tek hâkimli olarak kurulan özel mahkemedir.
- SGGSSK m.101 · uyuşmazlıkların çözüm yeri: 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre kurulan ve iş hukuku alanında ihtisas mahkemesi niteliğinde olan mahkemedir.
- 5523 s. K. m.10 · personele ilişkin hükümler: Ofis personeline ilişkin tüm ihtilaflara bakan yargı merciidir.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeİş Mahkemeleri Kanunu
- İş Mah. K. m.1 · Amaç
İş davalarına bakmakla görevli, asliye hukuk mahkemesi derecesinde ve tek hâkimli olarak kurulan özel mahkemedir. Her yerde ayrı bir iş mahkemesi kurulmak zorunda değildir.
- İş Mah. K. m.2 · İş mahkemelerinin kuruluşu
İş uyuşmazlıklarına bakmak üzere tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde kurulan mahkemedir. Kurulması, HSK'nın olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca gerekli görülen yerlerle sınırlıdır.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK m.101 · Uyuşmazlıkların çözüm yeri
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre kurulan ve iş hukuku alanında ihtisas mahkemesi niteliğinde olan mahkemedir. Bu madde kapsamında sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında görevli mahkeme olarak kabul edilir.
Cumhurbaşkanlığına Bağlı Ofislere İlişkin Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun
- Cumhurbaşkanlığına Bağlı Ofislere İlişkin Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun m.10 · Personele ilişkin hükümler
Ofis personeline ilişkin tüm ihtilaflara bakan yargı merciidir. Kanun bu ihtilafları iş mahkemelerinin görev alanına bağlar.
Karıştırılan kavramlar
Ofis personelinin iş mahkemesi yargı yolu ile kamu kurumu ihtilafları arasındaki fark nedir?
Ofis personeline ilişkin tüm ihtilaflar iş mahkemelerinde görülür.
Kamu kurum çalışanının kurumundaki atama ve kadro işlemleri bu kanunun konusu değildir.
Ofis personelinin ihtilafları iş mahkemesinde çözülür; kurumla ilgili idari işlemler bakımından bu madde yargı yolunu belirlemez.
İş mahkemesi ile genel mahkeme arasındaki fark nedir?
İş mahkemesi, iş ilişkisinden doğan iş davalarına bakar.
Genel mahkemeler, iş ilişkisi dışında kalan uyuşmazlıklara bakar.
Uyuşmazlığın iş davası niteliği taşıyıp taşımadığı, mahkemenin görevli olup olmadığını belirler.
Ayrı iş mahkemesi bulunan yer ile iş mahkemesi kurulmamış yer arasındaki fark nedir?
Ayrı iş mahkemesi, HSK'nın olumlu görüşü ve Adalet Bakanlığının kararıyla iş davalarının yoğun olduğu yerde kurulur.
Ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerde iş davalarına o yerdeki asliye hukuk mahkemesi bakar.
İlk durumda görev iş mahkemesindedir; ikinci durumda asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla ve iş mahkemesi usul ve esaslarına göre bakar.
Aynı yerdeki birden fazla iş mahkemesi ile ayrı iş mahkemeleri arasındaki ilişki arasındaki fark nedir?
Aynı yerde birden fazla iş mahkemesi veya dairesi bulunduğunda aralarındaki ilişki iş dağılımı ilişkisidir.
Ayrı iş mahkemesi ile o yerdeki asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki ise görev ilişkisidir.
HSK tarafından kendisine tevzi edilmemiş bir davaya bakılması tek başına istinaf sebebi değildir; buna karşılık ayrı iş mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasında görev kuralına aykırılık görev itirazına yol açar.
İş mahkemesi ile özel hakem arasındaki fark nedir?
Uyuşmazlık iş mahkemesinde dava yoluyla görülür.
Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık özel hakeme götürülür.
Özel hakem yolu yalnızca tarafların anlaşmasına bağlıdır ve aynı iki haftalık süre içinde kullanılır; işçi bu yolu tek başına seçemez.
Adli yargı ile iş mahkemesi arasındaki fark nedir?
Borsaya karşı açılan davalar adli yargıda görülür.
Borsanın 4857 sayılı İş Kanununa göre çalışan personeli ile ihtilaflarında iş mahkemesi görevlidir.
Personel ihtilafları iş mahkemesinde, diğer davalar adli yargıda görülür.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1186 E., 2023/1240 K., 13.12.2023İlgili madde: İş Mah. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2018/317 E., 2021/747 K., 10.06.2021İlgili madde: İş Mah. K. m.2
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/539 E., 2021/170 K., 25.02.2021İlgili madde: İş Mah. K. m.2
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.