Kazanılmış Hak nedir?
Kısaca
Kazanılmış Hak, 8 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- CMK m.283 · sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm: Ceza yargılamasında, önceki hükümde belirlenmiş cezanın sanık lehine oluşturduğu sınırdır.
- DMK ek geç. m.40 · dışişleri Bakanlığı dış kuruluşlarında çalışan hizmetlilerin intibakı: Memurun bulunduğu sınıfta elde ettiği, sınıf değişikliğinde korunacağı öngörülen haklar anlamında kullanılmıştır.
- İş K. m.45 · saklı haklar: Gelenekten, uzun süreli uygulamadan veya sözleşmeden doğan ve işçinin artık geri alınamayan menfaatidir.
Kanunda nerede geçiyor
11 maddeDevlet Memurları Kanunu
- DMK m.59 · İstisnai memurluklar
Memurun bulunduğu sınıf ve derece içinde kazandığı, diğer memurluklara geçişte korunan haktır. Madde uyarınca istisnai memurlukta bulunan kişi bakımından emeklilik aylığı hesabında ve naklen atamada herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz.
- DMK ek m.21 · Bazı görevlere atamalar
Maddenin kullanımında, memurun bir sınıf içinde kazandığı bir hakkın bulunmadığını ifade eder. Bakan müşaviri kadrosuna atanan kişinin önceki sınıfında kazandığı bir hak, bu maddeye göre korunmaz.
- DMK ek geç. m.40 · Dışişleri Bakanlığı dış kuruluşlarında çalışan hizmetlilerin intibakı
Memurun bulunduğu sınıfta elde ettiği, sınıf değişikliğinde korunacağı öngörülen haklar anlamında kullanılmıştır. Madde, emeklilik aylığı hesabı ve diğer memurluklara naklen atamalar bakımından sınıf için bu tür bir hakkın bulunmadığını belirtmekteydi.
Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.1 · A. Geçmişe etkili olmama kuralı
Yürürlükte olan kanun çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak. Maddenin uygulanması sırasında bu hakların yeni kanunla etkilenmemesi esastır; bu nedenle geçmişe etkisizlik ilkesinin temelini oluşturur.
- Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.4 · III. Kazanılmamış haklar
Yürürlükte olan hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak anlamına gelir. Kazanılmış haklar, sonradan yürürlüğe giren kanunla etkilenmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.283 · Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm
Ceza yargılamasında, önceki hükümde belirlenmiş cezanın sanık lehine oluşturduğu sınırdır. Uygulamada yasağın dayanağı olarak anılır; madde metninde bu ad geçmez.
İş Kanunu
- İş K. m.45 · Saklı haklar
Gelenekten, uzun süreli uygulamadan veya sözleşmeden doğan ve işçinin artık geri alınamayan menfaatidir. Maddeye göre bu tür haklar saklıdır.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. geç. m.13
3499 sayılı Kanunun (Muvakkat IV üncü) maddesi uyarınca, beş avukat bulunmayan yerlerde dava vekilliği yapanların, bu Kanunun yürürlüğünden sonra da koruduğu hak durumudur.
Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.4 · III. Kazanılmamış haklar
Yürürlükte bulunan hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak demektir. Bu tür haklar yeni kanunla değişmez ve madde kapsamı dışında kalır.
Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.5 · D) Kazanılmış haklar
Yürürlükteki hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak demektir. Kazanılmış hak, sonradan yürürlüğe giren kanunla ortadan kaldırılamaz.
Uludağ Alanı Hakkında Kanun
- Uludağ Alanı Hakkında Kanun m.3 · Genel esaslar
Kanunun yürürlüğünden önce 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca işletme ruhsatı alınmış alanlarda, belirli koşullarla korunan faaliyet hakkıdır.
Karıştırılan kavramlar
Emeklilik aylığı hesabı ile naklen atama bakımından kazanılmış hak arasındaki fark nedir?
İstisnai memurlukta bulunan memurun bu kadroda kazandığı derece bakımından, emeklilik aylığı hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmasında sınıf için kazanılmış hak doğmaz.
Genel kadroda bulunan memur, kazanılmış hak derecesini naklen atamada koruyabilir (m.74, m.76 gibi genel hükümler kapsamında).
İstisnai kadrodan ayrılan memur, kazanılmış hak dayanağıyla genel kadroya geçemez; emeklilik kıdemi ise bu kadroda yürümeye devam eder.
Kazanılmış hak ile yeni listeye kayıt başvurusu arasındaki fark nedir?
3499 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce dava vekilliği yapanlar, kazanılmış hakları saklı tutularak bu yetkiyi sürdürür.
Sonradan başvuran kişi, yalnızca birinci fıkra kapsamındaki koşulları taşıyorsa listeye yazılabilir; kazanılmış hak iddiası kendiliğinden doğmaz.
Geçmişte dava vekilliği yapmış olanlar ile sonradan başvuranların hukuki durumu farklıdır; ikinci gruptakiler için listeye yazılma zorunludur.
Kazanılmış hak ile kazanılmamış (beklenen) hak arasındaki fark nedir?
Yürürlük anında hakkın bütün unsurları tamamlanmış, hak fiilen doğmuş olan durumdur.
Olay eski dönemde gerçekleşmiş olmakla birlikte hakkın doğması için gereken unsurlar yeni kanun döneminde tamamlanacak olan durumdur.
Kazanılmış haklar eski kanuna tabi kalır ve yeni kanundan etkilenmez. Kazanılmamış haklar yeni Kanun'a tabi olur.
Kazanılmış hak ile beklenen (muntazar) hak arasındaki fark nedir?
Kazanılmış hak, yürürlükteki kurallar çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş haktır. Yürürlük anında doğmuş olmalıdır.
Beklenen hak, henüz doğma koşulları tamamlanmamış haktır. Yürürlük anında hak doğmamış olmalıdır.
Kazanılmış haklar eski kanuna tabi kalır; beklenen haklar ve henüz hak doğurmamış fiil ve işlemler TBK hükümlerine tabi olur.
Kazanılmış hak aylığı yükseltmesi ile kadroya bağlı derece yükselmesi (m.68) arasındaki fark nedir?
Bu maddeye göre yükseltme, öğrenim durumu ve azami derece ölçütüne ve sekiz yıllık disiplin geçmişine bağlıdır; üst derecede boş kadro aranmaz.
m.68 uyarınca derece yükselmesi, üst derecede boş kadro bulunmasını, derecede en az üç yıl ve üçüncü kademede bir yıl çalışmayı ve kadronun niteliklerini gerektirir.
Kadro bulunmayan memur bu madde ile bir üst dereceye yükseltilebilir; m.68 yolu ise kadro yokluğunda kapanır.
Kazanılmış hak aylığı yükseltmesi ile kademe ilerlemesi (m.64) arasındaki fark nedir?
Bu madde derecenin değiştirilmesini, yani bir üst dereceye geçişi sağlar.
Kademe ilerlemesi, derece içinde, görevin önemi ya da sorumluluğu artmadan aylıktaki bir adımdır ve bulunulan kademede en az bir yıl çalışmayı arar.
Bu maddede bir üst derece kazanılır; kademe ilerlemesinde derece değişmez, yalnız kademe ilerler.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.