Mali ve sosyal haklar nedir?
Kısaca
Mali ve sosyal haklar, 12 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- 6356 s. K. ek m.2: Protokolün kapsamını belirleyen konulardır.
- 2802 s. K. m.1 · amaç: Yargıtay ve Danıştay başkan ve üyelerine tanınan aylık, ödenek ve diğer mali ve sosyal yardımları ifade eder.
- 3671 s. K. m.1 · ödenek, Yolluk, Diğer Mali ve Sosyal Haklar: En yüksek Devlet memurunun yararlandığı parasal ve sosyal nitelikteki hakların bütünüdür.
Kanunda nerede geçiyor
12 maddeden 8'iHakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.1 · Amaç
Yargıtay ve Danıştay başkan ve üyelerine tanınan aylık, ödenek ve diğer mali ve sosyal yardımları ifade eder. Bu haklar, madde bakımından hâkim ve savcıların özlük haklarından ayrı bir kategoride ele alınmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun
- Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun m.1 · Ödenek, Yolluk, Diğer Mali ve Sosyal Haklar
En yüksek Devlet memurunun yararlandığı parasal ve sosyal nitelikteki hakların bütünüdür. Üyeler bu hakların bütününden yararlanır; madde bu haklardan hangilerinin ayrıca sayıldığını belirtmez.
Memurlar, Diğer Kamu Görevlileri ile Bunların Emeklilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler Yapılmasına Dair Yetki Kanunu
- Memurlar, Diğer Kamu Görevlileri ile Bunların Emeklilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler Yapılmasına Dair Yetki Kanunu m.1 · Amaç
Kamu görevlilerine ve emeklilerine ödenen aylık, ödenek, zam, tazminat ve sosyal yardım gibi parasal ve sosyal nitelikteki haklardır. Madde, bu hakların iyileştirilmesini amaç olarak gösterir.
Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.28 · Toplu sözleşmenin kapsamı
Maddede sayılan katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ile diğer mali ve sosyal haklardır. Liste örnekleme değil, toplu sözleşmenin kapsamını çizen bir sıralamadır; mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak…
Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
- Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.166 · Mahalli idarelerin ihtiyaç fazlası işçilerine ilişkin hükümler
İşçinin ücret dışında kalan ödemeleri ve sosyal yardımlarını ifade eder. Altıncı fıkra bu hakların korunmasını düzenler; devir tarihinden önce doğmuş borçlardan devralan kurum sorumlu tutulamaz.
Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
- Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ek m.2
Protokolün kapsamını belirleyen konulardır. Madde bunların içeriğini ayrıca tanımlamaz; yalnızca protokolün bu haklar için yapılabileceğini düzenler.
Sermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kanunu m.131 · Ücretler, mali ve sosyal haklar
Maddede ödeme rejimine bağlanan parasal ve sosyal kazanımların tümüdür. Kapsamı emsali personele yapılan ödemelerle sınırlıdır; Kurul'un kendi düzenlediği başka bir ödeme türü bu kavrama girmez.
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun
- Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun m.10 · Kararların uygulanması
Kamu görevinden çıkarılma tarihini izleyen aybaşından göreve başlama tarihine kadar geçen süreye karşılık gelen ödemelerdir. Yalnızca birinci fıkra kapsamındaki göreve başlayanlara ödenir.
Terim 4 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Mali ve sosyal haklar ile emeklilik hakları arasındaki fark nedir?
Mali ve sosyal haklar, emsali personele yapılan ödemelerin usul ve esaslarına bağlanır. Ödemenin miktarı ve türü bu ölçüte göre belirlenir.
Emeklilik hakları ise yalnızca denklik ilkesine bağlanır. Emsali personelin emeklilik hakları Kurul personeli için de uygulanır.
Maddenin iki fıkrasındaki ölçüt farklı kapsamdadır; ödeme kalemlerinin türü ve emeklilik düzeyi ayrı değerlendirilir.
Uzman yardımcısı ile uzman (mali ve sosyal haklar) arasındaki fark nedir?
Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcıları, bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarındaki uzman ve uzman yardımcıları için öngörülen mali ve sosyal hak ve yardımlardan yararlanır.
Bu haklardan yararlanma, 36. maddenin ortak hükümler bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmüne göre aynı usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleşir.
Mali ve sosyal haklardan yararlanma, merkez teşkilatı kadrolarındaki karşılık kadrolarla aynı usul ve esaslara bağlanır.
Mali ve sosyal haklar ile diğer statü konuları arasındaki fark nedir?
Mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
Nitelik, atanma, görev, yetki, yükümlülük ve özlük işleri kanunla düzenlenir.
Mali ve sosyal haklar bakımından toplu sözleşme hükümleri, kanunla yapılan düzenlemenin yanında geçerliliğini sürdürebilir.
Örnek kararlar
3 karar- 2025/224 E., 2025/215 K., 06.11.2025İlgili madde: 7092 s. K. m.2
- 2025/134 E., 2025/114 K., 03.06.2025İlgili madde: 7150 s. K. m.2
- 2024/191 E., 2024/191 K., 04.12.2024İlgili madde: 7089 s. K. m.2
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Çekilmiş sayılma
- Kazanılmış hak aylık derecesi
- Göreve başlama
- Tespit komisyonu
- Atama
- Haczedilmezlik
- Yetki Kanunu
- Yolluk
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.