Savunma hakkı nedir?
Kısaca
Savunma hakkı, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- DMK m.130 · savunma hakkı: Hakkında disiplin işlemi yapılacak memurun, isnat edilen fiilleri öğrenip bunlara karşı yazılı ya da sözlü açıklama yapabilmesi hakkıdır.
- 399 s. K. m.46 · savunma Hakkı: Disiplin cezası verilecek sözleşmeli personelin, cezayı veren merciye karşı fiil ve suçlamaya ilişkin açıklama yapabilmesidir.
- 4054 s. K. m.44 · delillerin Toplanması ve Tarafların Bilgilendirilmesi: Tarafların Kurula bilgi ve delil sunabilmesi ve Kurulun kararına dayanak yapılacak her konuda bilgilendirilmiş olmasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeDevlet Memurları Kanunu
- DMK m.130 · Savunma hakkı
Hakkında disiplin işlemi yapılacak memurun, isnat edilen fiilleri öğrenip bunlara karşı yazılı ya da sözlü açıklama yapabilmesi hakkıdır. Savunma alınmadan verilen disiplin cezası, kanunun aradığı şekil şartını taşımaz.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.46 · Savunma Hakkı
Disiplin cezası verilecek sözleşmeli personelin, cezayı veren merciye karşı fiil ve suçlamaya ilişkin açıklama yapabilmesidir. Madde bu hakkın yazılı yapılmasını öngörür.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.44 · Delillerin Toplanması ve Tarafların Bilgilendirilmesi
Tarafların Kurula bilgi ve delil sunabilmesi ve Kurulun kararına dayanak yapılacak her konuda bilgilendirilmiş olmasıdır. Kurul, bu hakkı tanımadığı konuları karara dayanak yapamaz.
Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
- Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.7 · Bilgi ve belge verme
Talepte bulunulanın, özel kanunlardaki gizlilik veya sır hükümlerinden bağımsız olarak, kendini savunma ile ilgili haklarıdır. Fıkra 2 uyarınca bu haklar bilgi verme yükümlülüğünün önüne geçmez, ancak saklı kalmaları ayrıca belirtilmiştir.
Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu
- Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.45 · Savunma hakkı ve kapatma kararı
İlgilinin, hakkında idari para cezası uygulanacak olması hâlinde görüşlerini yazılı olarak bildirebilmesi imkânıdır. Ceza kararı verilmeden önce alınır ve karar bu savunmanın değerlendirilmesinden sonra verilir.
Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.31 · Savunma hakkı
Disiplin cezası verilecek personelin, hakkındaki isnadı öğrenip yazılı savunma yapabilmesi güvencesidir. Bu hak tanınmadan verilen disiplin cezası kural olarak usulden hukuka aykırıdır.
Karıştırılan kavramlar
Kurulun araştırma yetkisi ile ilgilinin savunma hakkı arasındaki fark nedir?
Kurulun yetkileri, dosyayı aydınlatmaya yönelik ve kurulun takdirine bağlı (gerekli gördüğü takdirde) araştırma araçlarıdır.
Memurun hakları, cezanın ağırlığı nedeniyle tanınan ve kurulun takdirine bırakılmayan haklardır.
Kurulun araştırma yetkisi kullanılmasa da kararı verebilir; memurun savunma ve inceleme hakkı ise memurluktan çıkarma cezası istenen memur için bir zorunluluktur.
Gizlilik ile savunma hakkı arasındaki fark nedir?
Gizlilik, soruşturmanın selameti ve suçsuzluk karinesinin korunması amacına dayanır.
Savunma hakkı, şüphelinin delilleri bilmesini ve lehine olanı ileri sürmesini gerektirir.
Savunma hakkı gerektiriyorsa gizlilik geri çekilir; şüpheli dosya içeriğine erişebilir.
Gizli bilgi ile devletin güvenliği ve temel dış yararları, özel hayat ve savunma hakkı arasındaki fark nedir?
Özel kanunlardaki gizlilik ve yasaklayıcı hükümler, genel olarak bu maddeye karşı ileri sürülemez.
Devletin güvenliği ve temel dış yararlarına ağır sonuç doğuracak hâller ile özel hayat, aile hayatı ve savunma hakkına ilişkin hükümler bu genel yetkinin dışında kalır.
Bu saklı alanlara giren bilgiler, gizlilik gerekçesiyle olsa dahi bu madde ile istenemez.
Örnek kararlar
3 karar- 2. Daire, 2022/985 E., 2025/5683 K., 03.12.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.31
- 2. Daire, 2022/1287 E., 2025/5680 K., 03.12.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.31
- 2. Daire, 2022/981 E., 2025/5682 K., 03.12.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.31
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.