Seferberlik nedir?

Olağanüstü hal ilanında maddenin birinci fıkrası, yani münasebetlerin yönetmelikle düzenlenmesi kuralı, bu ilanla birlikte uygulanır.

Seferberlik veya savaş halinde ise birinci fıkra ile birlikte ikinci ve üçüncü fıkralar da (ihtiyaç planları ve silah altına alınan mensupların tertibi) devreye girer.

Olağanüstü hal ilanı yalnızca münasebet yönetmeliğini doğurur; ihtiyaç planları ve tertip hükümleri ise seferberlik veya savaş halinin ilanı ile uygulanır.

Seferberlik, barış ile savaş arasındaki hazırlık aşamasıdır ve güç ve kaynakların savaşa hazırlanması için olağanüstü düzenlemelerin uygulandığı durumu ifade eder.

Savaş hali, savaşın ilan edildiği ya da fiilen başladığı ve silahlı kuvvetlerin çatışma durumunda bulunduğu aşamadır.

Madde her iki aşamayı ayrı ayrı anar ve barıştan itibaren uygulanacak yükümlülüklerin hem seferberlik hem savaş hali için geçerli olduğunu belirtir; hangi yükümlülüğün hangi aşamada doğduğu kanunun diğer maddelerinde belirlenir.

Seferberlik veya savaş hali ilan edilmeden önceki hazırlık faaliyetleri, madde kapsamında MGK ve Genel Sekreterliğin görevidir.

Seferberlik veya savaş halinin fiilen başlamasından sonra ilgili mevzuatta belirtilen görevler yerine getirilir.

Her iki dönemde de yetki maddeden değil, ilgili mevzuattaki özel düzenlemeden doğar; madde yalnız genel çerçeveyi çizer.

Seferberlik ilan edilmişse Cumhurbaşkanı, mevcut tedbirlerin uygulanmasına devam eder; yeni bir seçim yapmak zorunda değildir.

Seferberlik ilan edilmemişse Cumhurbaşkanı, hangi seferberlik tedbirlerinin yürürlüğe konulacağına ayrıca karar verir.

İki halde yetki farklı işler: birinde tedbirlerin sürdürülmesi, ötekinde tedbir seçimi söz konusudur.

Seferberlik ilanı olmadan savaşa girilmiş veya muhasamat fiilen başlamışsa, uygulanacak hükümler Cumhurbaşkanı kararıyla tek tek belirlenir.

Seferberlik ilanıyla savaşa girilmişse, seferberlik tedbirleri ilan üzerinden zaten yürürlüktedir ve ayrı bir hükümler seçimi gerekmez.

Seferberlik ilanı olmadan savaşta, hangi hükümlerin nerede ve ne zaman uygulanacağı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.

Umumi seferberlikte bütün ülke kaynakları ve nüfusu savaş hazırlığına çekilir.

Kısmi seferberlikte yalnız belirli bölge, birlik veya kaynaklar kapsama alınır.

Her ikisi de fevkalade hal sayıldığı için madde bakımından aynı yetki doğar; farklılık yalnız yetkinin kapsamında ve kanunun ayrıntılı tedbirlerinde ortaya çıkar.