Ürün senedi nedir?
Kısaca
Ürün senedi, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- KDVK m.9 · vergi sorumlusu: 5300 sayılı Kanun'a göre düzenlenen ve temsil ettiği ürünün teslimini sağlayan senettir.
- GVK geç. m.76: 5300 sayılı Kanun kapsamında lisanslı depoya teslim edilen ürüne karşılık düzenlenen, ürün üzerindeki hakkı temsil eden senettir.
- 5300 s. K. m.27 · bakanlığın idarî tedbir ve tasarrufları: Lisanslı depoya teslim edilen ürünü temsil eden senettir.
Kanuni tanım
- 5300 s. K. m.3/1-ıTarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
Ürün senedi: Ürünlerin mülkiyetini temsil ve rehnini temin eden, lisanslı depo işleticisince nama veya emre düzenlenmiş, teminat olarak verilebilen, ciro edilebilen veya edilemeyen ve bu Kanunda öngörülmeyen durumlarda Türk Ticaret Kanununda düzenlenen makbuz senedi hükümlerine tâbi olan kıymetli evrakı
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeTarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.1 · Amaç
Lisanslı depoda saklanan ürünün mülkiyetini temsil eden ve bu ürün üzerinde finansman, satış ve teslim işlemlerine konu olabilen senettir. Maddenin amaç hükmünde yer almakla birlikte senedin unsurları bu maddede düzenlenmemiştir.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.2 · Kapsam
Lisanslı depoya teslim edilen tarım ürünü üzerindeki hakkı temsil eden ve bu kanunun amaçları arasında yer alan ticaret aracıdır. Kanunun ilgili hükümleri ayrıca düzenler; bu madde yalnızca amaç olarak anar.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.3 · Tanımlar
Ürünlerin mülkiyetini temsil eden ve rehnini sağlayan, lisanslı depo işletmesince nama veya emre düzenlenen kıymetli evraktır. Ciro edilebilir veya edilemez; teminat olarak verilebilir. Kanunda öngörülmeyen hallerde Türk Ticaret Kanunu'ndaki makbuz senedi hükümlerine tabidir.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.15 · Ürün senedinin düzenlenmesi
Lisanslı depoya teslim edilen ürün için düzenlenen, ürünün aynı miktar, cins, sınıf ve kalitede geri verilmesini garanti eden belgedir. Basılı biçimde düzenlenebileceği gibi basılı senet hükmünde olmak üzere elektronik ortamda da oluşturulabilir.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.18 · Lisanslı depo işleticisinin hak ve yükümlülükleri
Teslim alınan ürün karşılığında işleticinin düzenlemek zorunda olduğu belgedir. Maddede düzenleme yükümlülüğü olarak geçer; hukuki niteliği bu maddede belirlenmemiştir.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.21 · Teslim yükümlülüğü, yeri, zamanı ve hapis hakkı
Depolanan ürünü temsil eden belgedir. Teslimde geri alınıp iptal edilir; kısmi teslimde mevcut senet iptal edilerek kalan kısım için yeni senet düzenlenir.
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.27 · Bakanlığın idarî tedbir ve tasarrufları
Lisanslı depoya teslim edilen ürünü temsil eden senettir. Madde, ürün senedinin teslim edilmeyen ürün için düzenlenmesini, miktar ve kalite bakımından gerçeğe aykırı düzenlenmesini ayrı bir ihlal sebebi sayar.
Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK m.9 · Vergi sorumlusu
5300 sayılı Kanun'a göre düzenlenen ve temsil ettiği ürünün teslimini sağlayan senettir. Maddenin üçüncü fıkrası bu senede bağlı teslimlerde sorumluluğu lisanslı depo işleticisine yükler.
- KDVK m.10 · Vergiyi doğuran olayın meydana gelmesi
5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen, depodaki ürünü temsil eden senettir. Bu senedin temsil ettiği ürünün depodan çekilmesi (k bendi) vergi doğum olayıdır.
- KDVK m.23 · Özel matrah şekilleri:
5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen, senedin temsil ettiği ürünün depodan çekilmesini sağlayan belgedir. Vergi matrahı, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değerdir.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu
- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.46 · Borsa işlemlerinin tescili
Borsaya tescil edilen alım satımlara dayanılarak düzenlenen belgedir. Ürün senedi tescil ücreti oranı, genel tescil ücreti oranından ayrıdır ve alım satım değeri üzerinden en çok binde beştir.
- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.53 · Ürün ihtisas borsaları
Lisanslı depo işletmelerince, ürünü temsil edecek biçimde düzenlenen kıymetli evrak hükmündeki senetlerdir. Ürün senetlerinin alım satımı ve rehni borsada kontrol ve tescil altındadır.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK geç. m.76
5300 sayılı Kanun kapsamında lisanslı depoya teslim edilen ürüne karşılık düzenlenen, ürün üzerindeki hakkı temsil eden senettir. Maddenin istisnası yalnız bu Kanun kapsamında düzenlenen ürün senetlerini kapsar, diğer menkul kıymetleri kapsamaz.
Karıştırılan kavramlar
Ürün senedi kazancı ile diğer menkul kıymet kazancı arasındaki fark nedir?
5300 sayılı Kanun kapsamında düzenlenmiş ürün senedinin elden çıkarılmasından doğan kazanç istisna kapsamındadır.
Ürün senedi dışındaki menkul kıymet veya gelir kalemlerinden doğan kazanç bu maddenin kapsamında değildir.
Yalnız ürün senedi kazancında tevkifat yapılmaz ve bu kazanç beyannameye dahil edilmez; diğer kazançlar genel hükümlere tabidir.
Ürün senedi ile genel teslim arasındaki fark nedir?
Ürün senedinin tesliminde matrah, senedin en son işlem gördüğü borsa değeridir (b. d).
Ürünün fiziki teslimi yapılırken matrah, genel hükümlere göre belirlenen bedeldir.
Lisanslı depo senedi devrinde borsa değeri esas alınır; ürünün kendisi için sözleşme bedeli ayrıca değerlendirilmez.
Lisanslı depo teminatı ile ürün senedi arasındaki fark nedir?
Lisanslı depo teminatı, lisanslı depo işletmesinin yükümlülüklerini güvence altına almak için Bakanlıkça kabul edilen araçtır.
Ürün senedi, ürünün mülkiyetini temsil eden ve rehnini sağlayan kıymetli evraktır.
Teminat işletmecinin güvencesi, ürün senedi ise ürün üzerindeki hakkın belgesidir. Biri diğerinin yerini tutmaz.
Ürün senedi ile makbuz senedi arasındaki fark nedir?
Ürün senedi, lisanslı depo işletmesince bu Kanuna göre düzenlenen kıymetli evraktır.
Makbuz senedi, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen genel hükümdür.
Kanunda öngörülmeyen hallerde ürün senedi hakkında makbuz senedi hükümleri uygulanır; bu kanuni başvuru yalnız boşluk doldurma niteliğindedir.
Ürün senedi ile tartım makbuzu ve delil niteliğindeki belgeler arasındaki fark nedir?
Ürün senedi, lisanslı depoya teslim ve kabulün zorunlu sonucu olarak düzenlenen ve ürünün geri verilmesini garanti eden belgedir.
Tartım makbuzu ve benzeri belgeler, teslimat sırasında ürün senedi dışında düzenlenen ve yalnızca delil niteliği taşıyan belgelerdir.
Ürün senedi geri verme garantisi doğurur ve vedia ilişkisini kurar; diğer belgeler ise yalnızca mülkiyetin ispatında kullanılabilir.
Basılı ürün senedi ile elektronik ürün senedi arasındaki fark nedir?
Basılı ürün senedi, kağıt üzerinde düzenlenen ve yönetmelikteki şekil ve muhafaza kurallarına tabi olan senettir.
Elektronik ürün senedi, basılı ürün senedi hükmünde olmak üzere elektronik ortamda oluşturulan senettir.
Elektronik ürün senedinin düzenlenmesi, muhafazası, güvenliği ve bu hizmeti yürütecek kuruluşların lisanslanması yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla düzenlenir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1913 E., 2024/315 K., 27.02.2024İlgili madde: 5300 s. K. m.27, 5300 s. K. m.3, 5300 s. K. m.1, 5300 s. K. m.2
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2021/323 E., 2022/557 K., 25.04.2022İlgili madde: 5300 s. K. m.27, 5300 s. K. m.3, 5300 s. K. m.1, 5300 s. K. m.2
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1689 E., 2024/1583 K., 27.12.2024İlgili madde: 5300 s. K. m.27, 5300 s. K. m.3, 5300 s. K. m.21
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Yetkili sınıflandırıcı
- Lisanslı depo işleticisi
- Mudî
- Lisanslı depo işletmesi
- Hapis hakkı
- Vedia
- Depolama hizmetleri
- Lisanslı depo teminatı
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.