Vicdani kanaat nedir?
Kısaca
Vicdani kanaat, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.184 · boşanmada yargılama usulü: Hâkimin, dava konusu olguların gerçekten var olduğuna dair iç inancına ulaşmasıdır.
- CMK m.217 · delilleri takdir yetkisi: Hâkimin delilleri akla, mantık kurallarına ve tecrübeye dayanarak değerlendirmesi sonucunda oluşan, gerekçelendirilebilen ve denetlenebilen hukuki kanaattir.
- Anayasa m.138 · mahkemelerin bağımsızlığı: Hâkimin delilleri ve hukuki durumu değerlendirirken ulaştığı, ancak Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olması gereken iç kanaatidir.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.138 · A. Mahkemelerin bağımsızlığı
Hâkimin delilleri ve hukuki durumu değerlendirirken ulaştığı, ancak Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olması gereken iç kanaatidir. Bu kanaat hâkimin takdirine bağlıdır, fakat hukuk düzenine bağlılık koşuluna tabidir.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.217 · Delilleri takdir yetkisi
Hâkimin delilleri akla, mantık kurallarına ve tecrübeye dayanarak değerlendirmesi sonucunda oluşan, gerekçelendirilebilen ve denetlenebilen hukuki kanaattir. Keyfi bir inanç anlamına gelmez; hükmün gerekçesinde gösterilmesi gerekir.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.184 · D. Boşanmada yargılama usulü
Hâkimin, dava konusu olguların gerçekten var olduğuna dair iç inancına ulaşmasıdır. Taraflarca ileri sürülmüş ve kabul edilmiş olsa bile olgu, hâkimin bu inancı oluşmadan ispatlanmış sayılmaz.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.4 · Bağımsızlık, teminat ve ödevler
Hakimin delilleri ve olayı değerlendirdikten sonra oluşturduğu sübjektif kanaattir. Bu kanaat serbestçe değil, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak oluşmak zorundadır.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/129 E., 2025/499 K., 10.09.2025İlgili madde: TMK m.184
- Ceza Genel Kurulu, 2012/1086 E., 2013/40 K., 05.02.2013İlgili madde: CMK m.217
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.