Araya girme, araya girme suretiyle kabul ve araya girerek ödeme

TTK m.734, araya girme (intervention) müessesesinin temel çerçevesini düzenler: düzenleyen ile ciranta ve avalistlerin, poliçeyi gereğinde kabul edecek veya ödeyecek bir kişiyi (araya girene) gösterebilmesi, araya girenin kimler olabileceği, araya girerek kabulün şekli ile araya girerek kabul eden kişinin hamile ve lehine girdiği kişiye karşı yükümlülüğü ve bu bildirim yükümlülüğü ile ihlalinin sonucu. Madde, poliçe bedelinin ödenmesini sağlayan araya girerek ödeme (TTK m.738) hakkında kural koymaz. Araya girerek kabulün ayrıntılı hükümlerini (m.735-737) ve araya girerek ödemeyi (m.738 ve sonrası) düzenlemez; bunlar ayrı maddelerde yer alır. Müracaat hakkının zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri, poliçeye dayalı başvuru usulleri de bu madde kapsamında değildir.

Genel hükümler: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girme

Poliçenin ödenmesinin veya kabulünün, poliçeden borçlu olan veya borçlu olmayan üçüncü bir kişi tarafından, lehine araya girilen borçlu adına yapılmasıdır. Amacı, müracaat borçlularının ticari itibarının zarar görmesini ve müracaat bedelinin senet bedelini aşmasını önlemektir.

Lehine araya girilen kişi

Araya girerek kabul ya da ödemenin yapılmasıyla yararına işlem yapılan poliçe borçlusudur. Bu kişiye karşı araya giren, durumu iki iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür.

Araya giren

Poliçeyi kabul eden veya bedelini ödeyen üçüncü kişidir. Muhatap da dahil poliçeden zaten borçlu olan herkes araya girebilir; ancak poliçeyi kabul eden kişi araya giremez.

Müracaat hakkı

Hamilin, poliçenin vadesinde ödenmemesi veya kabul edilmemesi halinde poliçe borçlularına başvurarak bedel ve ekleri isteyebilmesi hakkıdır. Araya girme, bu hakkın kullanılmasını önleyen ya da sınırlandıran bir yoldur.

Hamil

Poliçenin meşru zilyedi olup poliçe üzerindeki hakkı kullanma yetkisine sahip kişidir. Araya girerek kabule hamilin reddetme hakkı tanınmıştır.

Genel hükümler: hangi şartlar aranır?

• Araya girmek isteyen kişi, poliçeye dayalı bir borçlu olmamalıdır veya muhatap ya da düzenleyen gibi poliçe borçlusu konumundaki kişiler de dahil olmak üzere araya girme yetkisi bulunan biri olmalıdır; muhatap, poliçeyi kabul etmemişse araya girebilir.
• Düzenleyen, ciranta veya aval verenlerden birinin, poliçeyi gereğinde kabul edecek veya ödeyecek bir kişiyi göstermiş olması gerekir; bu gösterme düzenleyen ve cirantalar ile avalistler için tanınmış bir yetkidir.
• Araya girerek kabul yalnızca poliçe üzerine yazılmalı ve araya giren tarafından imzalanmalıdır; kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmelidir, gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Poliçeyi kabul eden muhatap ya da onun avalisti araya girerek kabul yapamaz; kabul edilmiş poliçede araya girme kabul hakkı bulunmamaktadır.
• Araya girerek kabul eden, hamilin yazılı veya fiilen onayı olmadan araya girme yoluyla kabulü hamile zorla kabul ettirmemelidir; hamil araya girerek kabulü reddedebilir, onay verirse araya girme kabulü geçerli olur.
• Araya giren, lehine girdiği borçluya durumu iki iş günü içinde ihbar etmek zorundadır; bu süre aşılırsa bildirim yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılır.

Genel hükümler: hangi sonuçları doğurur?

• Araya giren, lehine girdiği borçluya iki iş günü içinde durumu bildirmek zorundadır.
• Bildirim süresine uyulmazsa araya giren, bildirim yapılmamasından doğan zarardan sorumlu olur.
• Bu sorumluluk poliçe bedelini aşamaz; tazminat tavanı poliçe bedeli ile sınırlıdır.
• Araya girerek kabul eden, hamile ve lehine girdiği kişiden sonra gelen borçlulara karşı lehine girilen kişi gibi sorumlu olur.
• Hamil araya girerek kabulü reddederse, araya girme kabulü hamile karşı bağlayıcı olmaz.
• Lehine kişi gösterilmemiş araya girerek kabulde düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Muhatap ya da avalisti poliçeyi kabul etmişse araya girerek kabul yapamaz; bu durumda araya girme hükümleri uygulanmaz.

Genel hükümler: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Muhatabın poliçeyi kabul etmiş olmasına rağmen araya girerek kabul yapılabileceğini düşünmek; kabul etmiş muhatap ve avalisti araya giremez.
• İki iş günü süresini takvim günü olarak saymak; süre iş günü üzerinden hesaplanır.
• Araya girerek kabulde lehine kişi gösterilmemişse işlemi geçersiz saymak; bu durumda düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Bildirim süresinin aşılmasının araya girme işlemini geçersiz kılacağını düşünmek; ihlal tazminat sorumluluğu doğurur, kabulü ortadan kaldırmaz.
• Araya girenin sorumluluğunu sınırsız saymak; tazminat poliçe bedelini aşamaz.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek kabulü ileri süren kişi, işlemin poliçe üzerinde yazılı ve imzalı olduğunu belgeyle ispatlamalıdır; poliçenin kendisi bu ispatın asıl aracıdır.
• Lehine girilen kişinin gösterilip gösterilmediği poliçe metninden anlaşılır; gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• İki iş günü içinde bildirim yapıldığını iddia eden araya giren, bildirimin yapıldığını bildirim belgesiyle ispat etmekle yükümlüdür; bildirimin yapılmadığını ileri süren taraf ise bu iddiasını ispat etmelidir.
• Hamilin araya girme yoluyla kabule onay verdiği veya reddettiği, yazılı ya da fiilî davranışla ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.735: Araya girerek kabulün ayrıntılı şekli ve biçimi bakımından m.734 ile birlikte okunur.
• 6102 sayılı Kanun m.736: Araya girerek kabul beyanında lehine girilen kişinin gösterilmesi ve gösterilmemesinin sonucu (düzenleyen lehine sayılır) bu madde ile tamamlanır.
• 6102 sayılı Kanun m.737: Araya girerek kabul edenin, hamil ve lehine girdiği kişiden sonra gelen borçlulara karşı sorumluluğunu düzenler.
• 6102 sayılı Kanun m.738: Araya girerek ödeme hakkında kurallar içerir; m.734 araya girme ile ödemenin ortak çerçevesini çizer.

Bu madde, poliçede araya girerek kabul (intervention for honour acceptance) kurumunu düzenler: araya girerek kabulün vade gelmeden önce hangi hallerde yapılabileceğini, kabul edilmemiş poliçede araya girenin kimin lehine kabulde bulunacağını ve hamilin bu kabulü reddedebilmesini ya da onay vermesinin sonuçlarını kapsar. Kural, poliçe borçlusu olmayan veya borçlu olan her kişiye, vade öncesi başvuru hakkının kullanılmasını engelleyecek biçimde uygulanır. Madde araya girerek ödemeyi (TTK m.738 ve devamı), araya girerek kabulün şekil ve kabul beyanının unsurlarını (TTK m.691 ve devamı), açık poliçeyi (TTK m.680) ve müracaat hakkının zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerini düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Ayrıca araya girerek kabul edenin gösterilmesine ilişkin kabul edilmeyen poliçede protesto usulü (TTK m.734 ve devamı bağlamında ayrı hükümler) ve düzenleyicinin lehine kabul yükümlülüğü de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Şartlar, hamilin durumu: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek kabul

Poliçe borçlusu olmayan ya da başka bir borçlu lehine, poliçenin muhatap tarafından kabul edilmemesi halinde poliçe üzerine yazılan ve araya giren tarafından imzalanan kabul beyanıdır. Kabul beyanı yalnızca poliçede yapılabilir.

Lehine araya girilen kişi

Araya girerek kabulde kimin lehine kabulde bulunulduğunu gösteren borçludur. Gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.

Başvuru hakkı (müracaat hakkı)

Hamilin vade gelmeden, kabul edilmeme veya ödenmeme hallerinde poliçe borçlularına karşı kullanabildiği haktır. Araya girerek kabul, vadeden önceki bu hakkın kullanılmasını engelleyebilir.

Ödeme yerinde kabul edecek veya ödeyecek kişi

Poliçede ödeme yeri olarak gösterilen ve poliçeyi gerektiğinde kabul ya da ödeyecek kişidir. Bu kişinin poliçede gösterilmesi, ikinci fıkradaki özel rejimi doğurur.

Vadenin gelmesinden önce başvuru

Poliçenin vadesi gelmeden, hamilin borçlulara karşı başvurma hakkını kullanmasıdır. Araya girerek kabul, bu başvuruyu belirli kişilere karşı engeller.

Şartlar, hamilin durumu: hangi şartlar aranır?

• Araya girerek kabul, vadenin gelmesinden önce ve hamilin başvurma hakkını kullanabileceği bütün hallerde yapılmalıdır.
• Kabul için ibrazı yasaklanmış bir poliçe söz konusu olmamalıdır; aksi halde araya girerek kabul yapılamaz.
• Kabul beyanı poliçe üzerine yazılmalı ve araya giren tarafından imzalanmalıdır; kabul yalnızca poliçede yapılabilir.
• Kabul beyanında kimin lehine araya girildiği gösterilmelidir; gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Ödeme yerinde kabul edecek veya ödeyecek kişi poliçede gösterilmişse, hamil bu kişiye poliçeyi ibraz edip kabul edilmeme halinde protesto ile tespit ettirmiş olmalıdır; aksi halde vade öncesi başvuru hakkı, o kişiyi gösterene ve sonraki borçlulara karşı kullanılamaz.
• Diğer araya girme hallerinde hamil araya girerek kabulü reddedebilir; buna izin verirse, kimin lehine kabul edilmişse ona ve sonrakilere karşı vade öncesi başvuru hakkı kullanılamaz.
• Muhatap poliçeyi kabul etmişse, muhatap ve ona aval veren araya girerek kabul yapamaz; araya giren, hamile ve lehine girdiği kişiden sonra gelen borçlulara karşı lehine girilen kişi gibi sorumlu olur.

Şartlar, hamilin durumu: hangi sonuçları doğurur?

• Araya girerek kabul geçerli biçimde yapıldığında, kabul eden kişi hamile ve kimin lehine araya girdiyse ondan sonra gelen borçlulara karşı, lehine girilen kişi gibi sorumlu olur.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmemişse, kabul düzenleyen lehine yapılmış sayılır.
• Hamil araya girerek kabulü reddederse, vade öncesi başvuru hakkı o kabul nedeniyle engellenmez.
• Hamil onay vermişse, o kişiye ve sonrakilere karşı vadenin gelmesinden önce başvuru hakkını kullanamaz.
• Ödeme yerinde gösterilen kişi için ibraz ve protesto yapılmamışsa, vade öncesi başvuru hakkı o kişiyi gösterene ve sonraki borçlulara karşı kullanılamaz.
• Muhatap veya avalisti tarafından yapılan araya girerek kabul, kanunda yer alan yasak nedeniyle geçersizdir.

Şartlar, hamilin durumu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya girerek kabulü poliçe dışında bir belgeyle ya da sözlü beyanla geçerli saymak; kabul yalnızca poliçede yapılabilir.
• Muhatabın veya kabul eden muhatabın avalistinin araya girebileceğini düşünmek; muhatap kabul etmişse bu mümkün değildir.
• Kabul beyanında lehine girilen kişinin gösterilmemesi halinde kabulü geçersiz saymak; bu halde düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Ödeme yeri gösterilmiş kişi varsa, protesto koşulunu aramadan vade öncesi başvuruya geçmek; ibraz ve protesto gerekir.
• Hamil onay verdiğinde vade öncesi başvuru hakkının tümüyle ortadan kalktığını sanmak; yalnızca o kişi ve sonrakilere karşı engellenir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Kabulün bir çek ya da senette değil, poliçede yapılabileceği ve bu sınırın kabul ilişkisinde karşılığı olduğu ifade edilmektedir.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek kabulü ileri süren kişi, kabul beyanının poliçe üzerinde ve araya giren tarafından imzalanarak yapıldığını yazılı belgeyle ispatlar.
• Kabul beyanında kimin lehine yapıldığı, poliçe metninden ispatlanır; gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edildiği sayılır.
• Hamilin araya girmeyi reddettiğini veya onay verdiğini ileri süren taraf, bu iradeyi yazılı belgeyle veya protesto ile ispatlar.
• Ödeme yerinde gösterilen kişiye ibraz ve kabul edilmeme durumunun protesto ile tespit edildiği, başvuru hakkını kullanan hamil tarafından ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.734: Araya girme kurumunun genel tanımını ve düzenleyen, ciranta ve avalistin poliçede ödeme yeri gösterebilecek kişiyi belirleme yetkisini düzenler; bu maddenin ikinci fıkrasının dayanağıdır.
• 6102 sayılı Kanun m.736: Araya girerek kabulün poliçe üzerinde yapılma biçimini ve kimin lehine girildiğinin gösterilmemesi halinde düzenleyen lehine sayılmasını düzenler.
• 6102 sayılı Kanun m.737: Araya giren kişinin sorumluluğunu, hamile ve lehine girilen kişiden sonra gelen borçlulara karşı lehine girilen kişi gibi belirler.
• 6102 sayılı Kanun m.738: Araya girerek ödemeyi düzenler; kabul ile ödemenin ayrı kurumlar olduğu bu maddede ayrıca ortaya çıkar.
• 6102 sayılı Kanun m.691: Kabul ve kabule arz kavramlarını tanımlar; araya girerek kabulün dayandığı muhatap kabulünün genel rejimini verir.
• 6102 sayılı Kanun m.680: Açık poliçede bu maddenin uygulanması bakımından doldurma yetkisi ve sonuçlarını düzenler; ilgili olabilir.

Bu madde, poliçe üzerinde araya girerek kabul (intervention pour honneur / araya girme) kurumunu düzenler. Araya girerek kabulün poliçe üzerinde nasıl yapılacağını, imzalanmasını ve kimin lehine yapıldığının nasıl belirleneceğini kapsar. Kabul beyanında lehine araya girilen kişinin gösterilmemesi halinin sonucunu da düzenler. Maddenin uygulanması poliçe ilişkisi ile sınırlıdır. Poliçenin ödenmemesi halinde araya giren kişinin ödeme yükümlülüğü, ödemeyi yapan araya girenin rücu hakları, poliçenin kabulünün genel şartları ve ibraz yükümlülüğü bu maddede düzenlenmez; bunlar poliçeye ilişkin diğer hükümlerde yer alır.

Şekil: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek kabul

Poliçenin muhatabının kabul etmemesi ya da ödememesi üzerine, poliçe borçlularından biri dışında bir kişinin poliçeyi kabul ederek poliçe borcuna katılmasıdır. Kabul, poliçe üzerine yazılır ve araya giren tarafından imzalanır.

Araya giren

Araya girerek kabulde bulunan ve poliçe üzerine imzasını koyan kişidir. Bu kişi, kabul beyanında gösterilen lehine araya girdiği kişinin yerine poliçe borcunu üstlenir.

Lehine araya girilen kişi

Kabul beyanında adı gösterilen ve araya girenin borcunu üstlendiği poliçe borçlusudur. Gösterilmemişse kanun, düzenleyiciyi lehine araya girilen kişi sayar.

Şekil: hangi şartlar aranır?

• Poliçenin muhatabı tarafından kabul edilmemiş veya ödenmemiş olması gerekir; araya girerek kabul bu durumda söz konusu olur.
• Araya girerek kabul beyanı poliçe üzerine yazılmalıdır.
• Kabul beyanını yapan araya giren tarafından imzalanmalıdır.
• Kabul beyanında kimin lehine araya girildiği gösterilmelidir.
• Lehine araya girilen kişinin gösterilmemesi halinde, düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.

Şekil: hangi sonuçları doğurur?

• Araya girerek kabul, poliçe üzerine yazılıp araya giren tarafından imzalandığında geçerli kabul sayılır.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmişse, araya giren o kişinin poliçe borcuna katılmış olur.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmemişse, kabul düzenleyen lehine yapılmış sayılır.
• Kabulün poliçe üzerine yazılmaması veya araya girenin imzası bulunmaması hâlinde, bu maddeye göre araya girerek kabul meydana gelmez.

Şekil: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya girerek kabulü, poliçe üzerine yazılmadan ya da imza olmadan sözlü veya ayrı bir belgeyle geçerli saymak.
• Lehine araya girilen kişi gösterilmediğinde bu boşluğu başka bir delille doldurmaya çalışmak; kanun düzenleyen lehine kabul sayar.
• Kabul beyanının kimin lehine yapıldığını unutarak araya girenin borcunu genel borç ilişkisine göre belirlemek.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Yargı kararları, poliçedeki kabul beyanı ile düzenleyen arasındaki ilişkinin tanımını bu maddeye dayandırmaktadır.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek kabulü ileri süren kişi, kabul beyanının poliçe üzerinde yazılı ve araya giren tarafından imzalanmış olduğunu poliçe metninden ispatlar.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişinin gösterildiği iddia ediliyorsa, bunu ileri süren kişi poliçe metnindeki yazıdan ispat eder.
• Lehine araya girilen kişinin gösterilmediği hâlde başka bir kişi lehine kabul edildiğini ileri süren taraf, bunu ispatla yükümlüdür; kanun düzenleyen lehine kabul sayar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.736: Maddenin kendisidir; araya girerek kabulün şekil ve lehine yapılma kuralını düzenler.

TTK m.737, araya girerek kabulün hukuki sonucunu düzenler: araya giren kişinin, hamil ile kendisi lehine araya girilen kişiden sonra gelen borçlulara karşı sorumluluğunu ve araya girerek kabulün kabul beyanındaki gösterilmesi halinde doğan sonuçları kapsar. Kabulün kimin lehine yapıldığı, hamilin kabulü reddetme ve onay verme seçenekleri de bu bağlamda ele alınır. Madde, poliçe ilişkisine girmiş kişiler ile üçüncü kişiler tarafından yapılan araya girmelere uygulanır. Madde, araya girerek kabulün şekil ve kabul beyanındaki gösterim koşullarını (m.736), araya girerek ödemeyi (m.738 ve devamı) ve müracaat hakkının kendisini (m.734 ve devamı) düzenlemez. Zamanaşımı ve müracaat hakkının usul yönleri bu maddenin kapsamı dışındadır.

Araya girerek kabul edenin sorumluluğu: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek kabul

Poliçe bedelinin vadede ödenmesini, düzenleyen, ciranta veya aval veren gibi bir kişi lehine üstlenen, poliçe üzerine yazılıp araya giren tarafından imzalanan kabul türüdür. Kabul yalnızca poliçede yapılır ve poliçe dışında bir belgeyle gerçekleşmez.

Araya giren

Poliçede senet borçlularından biri olabileceği gibi poliçeye dahil olmayan üçüncü kişi de olabilen, kabul ettiğini poliçede belirten kişidir. Muhatap kabul etmemişse araya girebilir; kabul etmiş muhatap ve onun avalisti araya giremez.

Lehine araya girilen kişi

Araya girerek kabulün kabul beyanında gösterildiği kişidir. Gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.

Hamil

Poliçenin vadesinde bedelini talep eden ve araya girerek kabulü reddedebilen ya da onaylayabilen kişidir. Hamilin onayı, lehine araya girilen kişiyi ve sonraki borçluları, vadeden önce müracaat hakkını kullanmaktan alıkoyar.

Vadeden önceki müracaat hakkı

Poliçe vadesinden önce, kabul vaadinde bulunan kişiye karşı kullanılabilen müracaat hakkıdır. Araya girerek kabul bu hakkı engeller ve hamil onay verdiğinde vadeden önceki müracaatı da sınırlar.

Madde 725'te gösterilen tutar

Araya girerek kabule rağmen ödeme yapan kişinin, hamilden poliçe, protesto belgesi ve makbuzu isteyebilmesi için ödemesi gereken tutardır. Bu tutarın hesabı madde metninde değil, 725. maddede düzenlenmiştir.

Araya girerek kabul edenin sorumluluğu: hangi şartlar aranır?

• Araya girerek kabulün poliçe üzerine yazılması ve araya giren tarafından imzalanması gerekir.
• Araya giren kişi, kabul edilmemiş poliçede senet borçlularından biri olabilir veya poliçeye dahil olmayan üçüncü kişi olabilir; kabul etmiş muhatap ve onun avalisti araya giremez.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmelidir; gösterilmemişse düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Hamilin araya girerek kabulü reddetmesi mümkündür; hamil araya girerek kabule onay verirse, bu madde hükümleri uygulanır.
• Araya giren, hamil ve lehine araya girilen kişiden sonra gelen borçlulara karşı, lehine araya girilen kişi gibi sorumlu olur.
• Araya girerek kabule rağmen ödeme yapan lehine kabul gerçekleşen kişi ile ondan önce gelen borçlular, 725. maddede gösterilen tutarı ödemek zorundadır; bu ödeme hamilden poliçe, varsa protesto belgesi ve bir makbuz istemek için şarttır.

Araya girerek kabul edenin sorumluluğu: hangi sonuçları doğurur?

• Araya giren kişi, hamil ve lehine araya girilen kişiden sonra gelen borçlulara karşı, lehine araya girilen kişi gibi sorumlu olur.
• Hamil araya girerek kabulü reddederse, bu madde kapsamında bir sorumluluk doğmaz.
• Hamil araya girerek kabule onay verirse, lehine araya girilen kişi ve ondan önceki borçlular, vadeden önce müracaat hakkını kullanamaz.
• Araya girerek kabule rağmen ödeme yapan lehine kabul gerçekleşen kişi ile ondan önce gelen borçlular, 725. maddede gösterilen tutarı ödemek şartıyla hamilden poliçe, varsa protesto belgesi ve bir makbuz isteyebilir.
• Kabul etmiş muhatap veya ona aval veren araya giremez; böyle bir araya girme kabul niteliği taşımaz.

Araya girerek kabul edenin sorumluluğu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya girerek kabulü poliçe dışında bir belgeyle veya sözlü beyanla yeterli saymak; kabul yalnızca poliçede geçerlidir.
• Kabul etmiş muhatabın ya da ona aval verenin de araya girebileceğini düşünmek; bu kişiler araya giremez.
• Kabul beyanında lehine araya girilen kişi gösterilmediğinde, sorumluluğu araya girilen kişi belirlenmiş sayılmak; bu durumda düzenleyen lehine kabul edilmiş sayılır.
• Hamilin onayı ile reddini karıştırmak; onay vadeden önceki müracaatı engeller, red ise bu sonucu doğurmaz.
• Araya girerek ödeme ile araya girerek kabulün sonuçlarını birbirine karıştırmak; 737. madde yalnız kabulün sonuçlarını düzenler.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek kabulü ileri süren taraf, kabulün poliçe üzerine yazıldığını ve araya giren tarafından imzalandığını poliçenin kendisiyle ispatlar; kabul poliçe dışında yapılamayacağından başka bir belge bu yerine geçmez.
• Lehine araya girilen kişinin kim olduğunu iddia eden taraf, kabul beyanındaki gösterimi poliçeden ispatlar; gösterim yoksa düzenleyen lehine kabul edildiği kabul edilir.
• Hamilin araya girerek kabule onay verdiğini ileri süren taraf, bu onayı yazılı biçimde ya da poliçe üzerinde ortaya koymalıdır; hamil reddettiğini savunuyorsa bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.
• Muhatap kabul ettiğini ileri sürerek araya girmenin geçersizliğini savunan taraf, muhatabın kabulünü poliçe üzerindeki beyandan ispatlar.
• Araya girerek kabule rağmen ödeme yapan kişi, ödediği tutarı ve 725. madde kapsamındaki hesabı ödeme makbuzu ve poliçe ile ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.725: Araya girerek kabule rağmen ödeme yapan kişinin hamilden isteyebileceği tutarı düzenler; 737. maddenin ikinci fıkrasında bu tutara atıf yapılmıştır.
• 6102 sayılı Kanun m.736: Araya girerek kabulün poliçe üzerine yazılması, araya girenin imzası ve kiminlehine girildiğinin gösterilmesi, 737. maddenin uygulanabilmesi için gereken şekil koşullarını düzenler.
• 6102 sayılı Kanun m.738: Araya girerek ödemeyi düzenler; 737. madde araya girerek kabulü konu aldığından ödeme hallerinden ayrıdır.
• 6102 sayılı Kanun m.734: Araya girme kurumunun genel çerçevesini ve düzenleyen ile cirantaların araya girecek kişi gösterebilmesini düzenler.

Bu madde, poliçede araya girerek ödeme (aracılık yoluyla ödeme) kurumunu düzenler. Hamilin vadede veya vadeden önce müracaat haklarını kullanabileceği hallerde, poliçe borçlularından birinin lehine araya girerek ödeme yapabilmesinin koşullarını, ödemenin kapsamını ve yapılabileceği son anı belirler. Uygulama, poliçe borçlusu olan veya poliçeye sonradan dahil olan üçüncü kişiler bakımından söz konusudur. Madde araya girerek kabulü düzenlemez (m.734-737). Ödemenin hamile yaptığı sonuçlar ile ödeyenin rücu ve halefiyet hakları, ayrıca ödeme sonrası müracaat ve zamanaşımı hükümleri bu maddede yer almaz (m.739-742 ve ilgili müracaat hükümleri).

Şartları: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek ödeme

Poliçe borçlularından birinin, ödeme yapılmadığında kendisine müracaat edilebilecek bir borçlu lehine, hamile ödeme yapmasıdır. Ödeyen, ödediği borçlu adına hamile karşı borcu sona erdirir ve ödeme lehine yapıldığı kişiye karşı rücu hakkı kazanır.

Hamil

Poliçenin zilyedi olup vadede veya vadeden önce müracaat haklarını kullanabilecek kişidir. Hamil, araya girerek ödemeyi reddetme ya da kabul etme konusunda serbesttir.

Lehine ödenecek kişi

Araya girerek ödemenin yapıldığı, yani ödeyenin lehine ödeme yaptığı poliçe borçlusudur. Bu kişiye karşı ödeyen rücu hakkı kazanır.

Ödememe protestosu

Poliçenin ödenmediğini resmen tespit eden belgedir. Madde bakımından, araya girerek ödemenin en geç yapılabileceği son günü belirleyen ölçüttür.

Müracaat hakkı

Hamilin, vade geldiğinde ödeme alamadığında veya vadeden önce belirli hallerde poliçe borçlularına karşı başvurabildiği haktır. Araya girerek ödeme, bu hakkın kullanılmasını önlemeye yönelik bir kurumdur.

Şartları: hangi şartlar aranır?

• Ödeme yapacak kişinin poliçe borçlularından biri olması veya araya girme yoluyla poliçeye dahil olmuş bulunması gerekir.
• Hamilin vadede veya vadeden önce müracaat haklarını kullanabileceği bir durumun bulunması gerekir.
• Ödemenin, lehine ödenecek kişinin hamile karşı ödemekle yükümlü olduğu tutarın tamamını kapsaması gerekir; kısmi ödeme bu kurum kapsamında yapılamaz.
• Ödemenin, ödememe protestosunun çekilmesi için belirli olan son günün ertesi günü geçmeden yapılması gerekir.

Şartları: hangi sonuçları doğurur?

• Koşullar gerçekleştiğinde ödeyen, ödediği borçlu adına hamile karşı poliçe borcunu sona erdirir.
• Ödeme, lehine ödenecek kişinin borcunun tamamını kapsamalıdır; tamamını kapsamayan ödeme bu kurumun sonuçlarını doğurmaz.
• Ödeme, protestonun çekilmesi için belirli son günün ertesi gününe kadar yapılmalıdır; bu süre geçtikten sonra araya girerek ödeme yapılamaz.

Şartları: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya girerek ödemeyi kısmi ödeme gibi değerlendirmek; madde, ödemenin tutarın tamamını kapsamasını şart koşar.
• Son ödeme gününü protesto gününle karıştırmak; madde, protestonun çekilmesi için belirli son günün ertesi gününü esas alır.
• Vadeden önce müracaat hakkının bulunmadığı hallerde de araya girerek ödemenin yapılabileceğini varsaymak; ödeme, hamilin müracaat haklarını kullanabildiği hallerle sınırlıdır.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek ödemeyi ileri süren kişi, ödemenin yapıldığını ve bu ödemenin m.738 koşullarını taşıdığını ispatlamakla yükümlüdür.
• Ödemenin tutarı ve zamanı makbuz, banka kaydı veya hamilin ödemeyi aldığını gösteren belgelerle ispatlanabilir.
• Ödemenin lehine ödenecek kişi adına yapıldığı, poliçe üzerindeki kayıt ya da protesto belgesi ile ortaya konulur; kayıt yoksa ödeme düzenleyen lehine sayılır.
• Karşı taraf, ödemenin tamamını kapsamadığını veya süresinde yapılmadığını ileri sürerse bu savunmayı kendisi ispatlar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.734: Araya girme kurumunun genel çerçevesini ve araya girenin kimler olabileceğini düzenler; bu madde ödemeye ilişkin koşulları tamamlar.
• 6102 sayılı Kanun m.736: Araya girerek kabul ve kimin lehine araya girildiğinin gösterilmesi hükümleri, ödemede de lehine ödenecek kişinin belirlenmesi bakımından ilgilidir.
• 6102 sayılı Kanun m.737: Araya girerek kabul edenin sorumluluğunu düzenler; araya girerek ödemeyi yapan kişinin sorumluluğu ile karşılaştırılabilir.

Bu madde, poliçede araya girerek kabul (ihbar, müdahale) ve gereğinde ödeme için gösterilen kişiler bulunduğunda hamilin ibraz ve protesto yükümlülüğünü düzenler. Hamilin bu kişilere poliçeyi ibraz etme ve ödemeden kaçınılması hâlinde protesto çekme zorunluluğunu, bu zorunluluğa uyulmamasının sonucunu belirler. Uygulama, poliçedeki araya girme ve gereğinde ödeyici gösterme hâllerinde söz konusudur. Madde, ödememe protestosunun çekilmesi için tanınan sürenin kendisini, protesto işleminin şeklini ve usulünü düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Çek ve bonoya ilişkin ibraz ve protesto kuralları ile çekten cayma, karşılıksız çek işlemleri ve icra takibi usulleri bu maddenin kapsamı dışındadır.

Hamilin ibraz yükümlülüğü: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek kabul

Poliçenin muhatabın dışında bir kişi tarafından, poliçe borçlusunu korumak veya belirli bir borçlunun lehine ödeme taahhüdü verilerek kabul edilmesidir. Bu kişi, poliçenin ödenmesini üstlenen üçüncü kişi olarak sorumlu hâle gelir.

Gereğinde ödeyici (gereğinde ödemede bulunmak üzere gösterilen kişi)

Poliçede muhatap ödemeyi yapmazsa ödemeyi yapmak üzere gösterilen ikinci derecede ödeyicidir. Bu kişinin yerleşim yerinin ödeme yerinde bulunması, ibraz zorunluluğunun doğmasının koşuludur.

Ödememe protestosu

Poliçenin ödenmediğini resmi biçimde tespit eden işlemdir. Madde, hamilin bu işlemi çekme zorunluluğunu ve protestonun süresinde çekilmemesinin sonucunu düzenler.

Ödeme yeri

Poliçenin ödeneceği yerdir. Araya girme ve gereğinde ödeyicinin yerleşim yeri bu yerde bulunmak zorundadır.

Hamilin ibraz yükümlülüğü: hangi şartlar aranır?

• Poliçenin, yerleşim yeri ödeme yerinde bulunan bir kişi tarafından araya girerek kabul edilmiş olması veya yerleşim yeri ödeme yerinde bulunan bir kişinin gereğinde ödeyici olarak gösterilmiş olması gerekir.
• Hamilin, ödememe protestosunun çekilmesi için belirli olan sürenin bittiği günün ertesi gününe kadar poliçeyi bu kişilerin tümüne ibraz etmesi gerekir.
• Ödemeden kaçınılması hâlinde hamilin, aynı süre içinde gereğinde araya girerek ödemeden kaçınılması hâlinde protesto çekmesi gerekir.
• Protestonun süresinde çekilmemesi hâlinde, gereğinde ödeyici olarak gösterilen veya araya girerek lehine poliçe kabul edilmiş bulunan kişi ile bunlardan sonra gelen borçlular sorumluluktan kurtulur.

Hamilin ibraz yükümlülüğü: hangi sonuçları doğurur?

• Hamil, süresi içinde poliçeyi araya girenlere ve gereğinde ödeyicilere ibraz etmezse veya ödemeden kaçınılması hâlinde protesto çekmezse, bu kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getirmemiş olur.
• Protesto süresinde çekilmemişse, gereğinde ödeyici olarak gösterilmiş kişi ile araya girerek lehine poliçe kabul edilmiş kişi sorumluluktan kurtulur.
• Protesto süresinde çekilmemişse, bunlardan sonra gelen borçlular da sorumluluktan kurtulur.
• Hamil ibraz ve protesto zorunluluğunu yerine getirirse, araya girenler ve gereğinde ödeyiciler sorumluluklarını sürdürür.

Hamilin ibraz yükümlülüğü: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Protesto süresini sürenin bittiği gün olarak almak; madde, sürenin bittiği günün ertesi gününü açıkça gösterir.
• Ibraz yükümlülüğünü yalnız muhatapla sınırlamak; araya girenler ve gereğinde ödeyicilerin de ödeme yerinde yerleşik olması hâlinde bunlara da ibraz gerekir.
• Araya girenlerin yerleşim yerinin ödeme yerinde bulunmasını aramamak; madde bu şartı açıkça koşul olarak koyar.
• Protesto süresinin kaçırılmasının, keşideciye ya da cirantalara karşı tüm hakları ortadan kaldırdığını varsaymak; madde yalnız gereğinde ödeyici, araya girenler ve bunlardan sonra gelen borçlular bakımından sonuç doğurur.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Bonoda ve poliçede keşideciye karşı süresinde ödememe protestosu çekilmediğinde, ciranta ve lehtara karşı başvurunun mümkün olmadığı, hamilin müracaat hakkını kaybettiği kabul edilmektedir.
• Keşideciye protesto gönderilmeden ikinci cirantaya başvurulamayacağı kabul edilmektedir.

Nasıl ispat edilir?

• Hamil, ibraz ve protesto yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatlamakla yükümlüdür; ibrazın ve protestonun süresinde yapıldığını gösteren protesto belgesi ile ispat edilir.
• Karşı taraf, süresinde ibraz veya protesto yapılmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulduğunu savunur ve bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
• Araya girenin veya gereğinde ödeyicinin yerleşim yerinin ödeme yerinde bulunduğu, poliçedeki kayıtlar ve adres bilgileri üzerinden ispat edilir.
• Hamil, protesto çekilmediğinde müracaat hakkının korunduğunu kanıtlamak için ibraz ve protestonun zamanında yapıldığını belgelemelidir.

Bu madde, araya girme (intervention) yoluyla ödeme yapılmasında, yani poliçe veya bononun hamilinin kendisine yapılan ödemeyi reddetmesinin sonucunu düzenler. Madde, hamilin ödemeyi reddetmesi halinde hangi kişilere karşı başvuru hakkını kaybedeceğini belirler. Maddenin uygulandığı kişi, araya girerek ödeme yapan kişi ile ödemeyi reddeden hamil arasındaki ilişkidir. Madde, araya girme kurumunun tanımını, araya girenin ödeme yapabilme koşullarını ve araya girenin yaptığı ödemenin sonuçlarını düzenlemez; bunlar TTK'nın ilgili hükümlerinde yer alır. Poliçe ve bono alacaklarının zamanaşımı (m.740 değil, TTK m.749 ve m.750 kapsamında değerlendirilen konular) ile ödemeye ilişkin usul ve süreler de bu maddenin kapsamında değildir.

Reddin sonucu: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girme (intervention)

Poliçenin borçlusu dışında bir kişinin, senedin ödenmemesi halinde senet borçlularından birinin ya da onun hesabına hareket eden kişinin borcunu ödemesi işlemidir. Araya giren kişi, ödeme yaptığı kişiye karşı borçtan kurtulan kişilere karşı başvuru hakkı kazanır.

Hamil

Poliçeyi ya da bonoyu elinde bulunduran ve bu senetten doğan alacağı ileri süren kişidir. Maddenin uygulanabilmesi için hamilin, araya girene ödemeyi reddetmiş olması gerekir.

Borçtan kurtulacak kişiler

Araya girenin ödemesi sonucunda senetten doğan borcu sona eren ya da bu ödeme ile kurtulan senet borçlularıdır. Hamil, bu kişilere karşı başvuru hakkını yitirir.

Reddin sonucu: hangi şartlar aranır?

• Poliçe ya da bono üzerinde bir araya girme işlemi yapılmış olmalıdır; araya giren kişi, senedin ödenmemesi halinde borç için araya girmiş bulunmalıdır.
• Hamil, araya girenin yaptığı ödemeyi reddetmiş olmalıdır.
• Araya giren kişinin yaptığı ödeme, borçtan kurtulacak kişilere karşı gerçekleşmiş olmalıdır.
• Hamilin kaybettiği başvurma hakkı, ödemeyi reddetmesi nedeniyle ve yalnızca borçtan kurtulacak kişilere karşı doğmuş olmalıdır.

Reddin sonucu: hangi sonuçları doğurur?

• Hamil, araya girenin ödemesini reddederse, ödeme hâlinde borçtan kurtulacak kişilere karşı başvurma haklarını kaybeder.
• Hamilin kaybettiği hak, yalnızca borçtan kurtulacak kişilere karşı başvuru hakkıdır; senedin asıl hamilinin diğer hakları bu madde ile sona ermez.
• Hamil ödemeyi reddetmemişse ya da ödeme gerçekleşmemişse, madde uygulanmaz ve başvuru hakkı kaybı doğmaz.

Reddin sonucu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya girme ile ödemeyi reddetme arasındaki ilişkiyi kurmamak; reddin yapılmadığı hallerde de başvuru hakkının kaybolduğunu varsaymak.
• Hamilin başvuru hakkının tüm senet borçlularına karşı kaybolduğunu sanmak; madde yalnızca borçtan kurtulacak kişilere karşı kaybı öngörür.
• Maddeyi zamanaşımı hükmüyle karıştırmak; zamanaşımı süresi bu maddede değil, ayrı bir hükümde düzenlenmiştir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, poliçe ya da bonoda zamanaşımını düzenleyen hükmün, poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek poliçeden doğan istemlerin vadeden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğradığını kabul etmektedir. (Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/553 E., 2021/276 K., 18.03.2021)

Nasıl ispat edilir?

• Araya girme işleminin varlığını ve araya girenin ödeme yaptığını, bu ödemeyi yapan kişi ispatlamalıdır; bunun için senet üzerindeki araya girme kaydı ve ödeme belgesi kullanılır.
• Hamilin ödemeyi reddettiğini, araya giren kişi ispat etmelidir; ödeme talebine karşı reddin yazılı kaydı ya da tanık beyanı delil olarak kullanılabilir.
• Hamilin başvuru hakkını kaybettiği iddiasını ileri süren taraf, ödemenin borçtan kurtulacak kişilere karşı gerçekleştiğini ispatlamalıdır.
• Hamil, ödemeyi reddetmediğini ya da başvuru hakkının saklı olduğunu ileri sürerse, bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.740: Maddenin kendisidir; araya girme yoluyla ödemeyi reddeden hamilin başvuru hakkını düzenler.

Bu madde, poliçenin araya girerek (ihtiyari temsilci/müdahale yoluyla) ödenmesi hâlinde ödemenin kim adına yapıldığının poliçe üzerinde nasıl gösterileceğini ve ödemeyi yapan araya girenin poliçeyi ve varsa protestoyu almasının gerekliliğini düzenler. Kambiyo senedi hukukundaki araya girme (müdahale) ödemesine uygulanır. Düzenleyen, kabul eden veya diğer borçlular adına yapılan ödeme ile araya girenin ödeme sonrası rücu hakkı ayrı maddelerde düzenlenir ve bu madde bunları kapsamaz. Ödemenin hangi borçlu adına yapılacağına ilişkin ayrıntılı rücu sırası, araya girenin rücu hakkının kapsamı ve protestonun düzenlenme şekli bu maddenin konusu değildir (ilgili hükümler TTK'nın poliçe ve protesto bölümlerindedir).

Makbuz: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek ödeme (müdahale ödemesi)

Poliçenin ödenmemesi hâlinde poliçe borçlularından biri adına ya da hiçbir borçlu adına olmaksızın, poliçeye ilişkin borcu üstlenerek yapılan ödemedir. Ödeme yapan kişi, ödemenin kim için yapıldığını belirtme hakkına sahiptir.

Makbuz niteliğinde kayıt

Araya girerek yapılan ödemenin kim için yapıldığını gösteren ve poliçe üzerine yazılan kayıttır. Ödemenin alındığını belgeleyen bir ispat aracı işlevi görür.

Ödemenin kim için yapıldığının gösterilmesi

Araya girenin hangi poliçe borçlusu adına ödeme yaptığının kayda geçirilmesidir. Bu gösterim yapılmazsa ödeme, poliçeyi düzenleyen adına yapılmış sayılır.

Makbuz: hangi şartlar aranır?

• Poliçenin ödenmemiş olması ve bir kişinin araya girerek ödemede bulunması gerekir.
• Ödemenin kim için yapıldığı poliçe üzerine makbuz niteliğinde kayıtla gösterilmelidir; bu kayıt, ödemenin kimin adına yapıldığını belirten bir bilgi içermelidir.
• Kimin için yapıldığı gösterilmemişse ödeme, poliçeyi düzenleyen için yapılmış sayılmalıdır.
• Poliçenin, varsa protestonun, araya girerek ödemede bulunan kişiye verilmesi gerekir.

Makbuz: hangi sonuçları doğurur?

• Ödemenin kim için yapıldığı gösterilmişse, poliçe üzerine o kişi adına makbuz niteliğinde kayıt yazılır.
• Ödemenin kim için yapıldığı gösterilmemişse ödeme, poliçeyi düzenleyen için yapılmış sayılır.
• Araya girerek ödemede bulunan kişi, poliçeyi ve varsa protestoyu teslim alır.
• Poliçenin ve protestonun teslimi gerekli olduğundan, bu belgeler verilmeden ödemenin tam olarak belgelendiği söylenemez.

Makbuz: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Ödemenin kim için yapıldığının gösterilmemesi hâlinde ödemeyi, araya girenin kendi adına yapılmış saymak; kanun ödemeyi düzenleyen için yapılmış sayar.
• Poliçe üzerine makbuz kaydı yazılmadan ödemenin belgelenmiş sayılması.
• Protesto varsa onun da araya girene verilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
• Makbuz niteliğindeki kaydı, poliçenin düzenleyen adına yapılan ödeme kaydıyla karıştırmak.

Nasıl ispat edilir?

• Araya girerek ödemeyi yapan kişi, ödemeyi yaptığını poliçe üzerindeki makbuz niteliğindeki kayıt ve poliçenin kendisinde bulunmasıyla ispatlar.
• Ödemenin kimin için yapıldığını ileri süren taraf, bunu poliçe üzerindeki kayıtla ispatlar; kayıt yoksa ödemenin düzenleyen için yapıldığı sayılır.
• Poliçenin ve protestonun araya girene verilmediğini ileri süren taraf, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.741: Maddenin kendisi; araya girerek yapılan ödemenin kayda geçirilmesini ve teslimini düzenler.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 742. maddesi, poliçede araya girerek ödemede bulunan kişinin (ödeme yapan müdahil, Fr. intervention; poliçe hukukunda "araya girerek ödeme") hangi haklar elde edeceğini ve borçluların borçtan kurtulmasında hangi sıranın izleneceğini düzenler. Madde, birden fazla araya girme teklifi bulunması halinde tercih ölçütünü de belirler. Maddenin uygulanması, poliçe borçlusu için araya girerek ödeme yapılmış olmasına bağlıdır. Madde, araya girenin poliçe dışı (ör. sebep ilişkisinden doğan) taleplerini, araya girmenin poliçe şekli ve ciro usulünü ve poliçenin ödenmemesi halinde protesto usulünü düzenlemez; bunlar, ilgili hükümlerde (TTK'nın poliçeye ilişkin genel hükümleri ve protesto düzenlemesi) yer alır.

Hakların devri, araya girenlerin birden fazla olması hâli: hangi kavramlar bilinmeli?

Araya girerek ödeme

Poliçenin ödenmemesi (ya da ödenmeyeceğinin anlaşılması) üzerine, poliçede borçlu olan kişi dışındaki bir kişinin, poliçe borçlusunun yerine veya onun hesabına ödeme yapmasıdır. Ödeme, poliçenin kendisine veya lehine ödeme yapılan kişiye yapılır.

Lehine ödemede bulunulan kişi

Araya girerek ödeme yapılırken, ödemenin yapıldığı poliçe borçlusudur. Bu kişiden sonra gelen borçlular, ödemeyle borçtan kurtulur.

Poliçeden doğan haklar

Araya girerek ödeme yapan kişinin, ödeme yaptığı kişi ve poliçeden dolayı ona borçlu olan kişilere karşı elde ettiği poliçe alacağıdır. Bu haklar, ödeme yapılmasıyla devralınır ve poliçe alacağının yerini alır.

Yeniden ciro

Araya girerek ödeme yapan kişinin, devraldığı poliçeyi tekrar devredebilmesi işlemidir. Bu madde, araya girenin poliçeyi yeniden ciro edemeyeceğini öngörür.

En iyi teklif

Birden fazla araya girme teklifi yapılmışsa, borçlulardan en çoğunu borçtan kurtaran teklifdir. Tercih ölçütü, teklif sahibinin hangi borçluları kurtaracağıdır.

Hakların devri, araya girenlerin birden fazla olması hâli: hangi şartlar aranır?

• Poliçenin ödenmemesi veya ödenmeyeceğinin anlaşılması durumu bulunmalıdır; araya girerek ödeme bu durumdan sonra yapılır.
• Araya giren kişinin poliçe borçlusu olmayan bir kişi olması gerekir; ödeme, borçlu olan kişinin hesabına veya yerine yapılmalıdır.
• Ödeme, lehine ödemede bulunulan kişiye veya poliçeden dolayı ona borçlu olan kişilere karşı yapılmalıdır.
• Birden fazla araya girme teklifi varsa, borçlulardan en çoğunu borçtan kurtaracak teklif tercih edilmelidir; teklif sahibinin daha iyi teklif bulunduğunu bilmemesi gerekir.
• Araya giren kişi ortada daha iyi bir teklif bulunduğunu biliyorsa, en iyi teklif tercih edilmiş olsaydı borçtan kurtulacak olanlara karşı başvuru hakkını kaybeder.

Hakların devri, araya girenlerin birden fazla olması hâli: hangi sonuçları doğurur?

• Araya girerek ödemede bulunan kişi, lehine ödemede bulunduğu kişiye ve poliçeden dolayı ona borçlu olan kişilere karşı poliçeden doğan hakları iktisap eder.
• Araya giren kişi, devraldığı poliçeyi yeniden ciro edemez.
• Lehine ödemede bulunulan kişiden sonra gelen borçlular borçtan kurtulur.
• Birden fazla teklif varsa, en çok borçlu kurtaran teklif tercih edilir ve diğer teklifler bu ölçüte göre sıralanır.
• Ortada daha iyi bir teklif olduğunu bildiği halde araya giren kişi, daha iyi teklif tercih edilmiş olsaydı borçtan kurtulacak olanlara karşı başvuru hakkını kaybeder.

Hakların devri, araya girenlerin birden fazla olması hâli: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araya giren kişiyi poliçe borçlusu gibi değerlendirerek, ödemenin poliçe üzerinde yeni bir ciro yapmaya imkân verdiğini sanmak; madde araya girenin yeniden ciro yetkisini açıkça kaldırır.
• Ödemenin tüm borçluları kurtardığını varsaymak; yalnız lehine ödemede bulunulan kişiden sonra gelen borçlular kurtulur.
• Birden fazla teklifte tercihi sıra veya zaman üstünden yapmak; ölçüt borçlulardan en çoğunu kurtaran teklifdir.
• Kötü niyetli araya girenin başvuru hakkını yalnızca sözleşmeden kaynaklanan bir sorun gibi görmek; madde, daha iyi teklifi bilerek ödeme yapan kişinin ilgili borçlulara karşı başvuru hakkını kaybettiğini öngörür.

Nasıl ispat edilir?

• Araya giren kişi, poliçeyi ödediğini ve ödemenin hangi borçlu adına yapıldığını ileri sürer; bu hususu ödeme belgesi ve poliçe üzerindeki kayıtlarla ispatlar.
• Poliçeden doğan hakların devrini iddia eden kişi, bu hakların kendisine geçtiğini poliçe ve ödeme belgesiyle ispatlar.
• Birden fazla teklif bulunduğu iddiasında, teklifin içeriği ve sırası yazılı belgelerle ortaya konur; teklif sahibinin daha iyi bir teklif bildiğini ileri süren taraf bu bilgiyi ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: Maddenin uygulandığı poliçe kurumunun kanuni çerçevesini oluşturur; araya girmeye ilişkin genel poliçe hükümleri için bu Kanuna bakılır.