SGGSSK Madde 9Sigortalılığın sona ermesi
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
5510 sayılı Kanun m.9, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılığın hangi tarihte sona ereceğini düzenler. Bu tarih, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerine giren sigortalılar için ayrı ayrı belirlenir; ayrıca hastalık ve analık hükümlerinde sigortalılığın hangi tarihten sonraki onuncu günden itibaren yitirilmiş sayılacağını gösterir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık;1
a)4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,
b)4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların;
1)Gelir vergisi mükellefi olanlar için, mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihten,
2)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve sanatkâr sicili kaydının silindiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (k) bendi kapsamına girdiği tarihten,
3)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin sona erdiği tarihten, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan kaydının silindiği tarihten, limited şirket ortaklarından hisselerinin tamamını devreden sigortalıların, hisse devrinin yapılmasına ortaklar kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği tarihten, iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma düşmesine karar verildiği, ortakların talepte bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin ortaklıklarının ise tasfiye kurulu kararının ticaret sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,
4)(Mülga: 17/4/2008-5754/7 md.)
5)(Değişik: 13/2/2011-6111/28 md.) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca muafiyet kapsamına girdiği yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte bulunduğu tarihten,
6)Köy ve mahalle muhtarlarının, muhtarlık görevlerinin sona erdiği tarihten,
7)Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladığı veya ikamet esasına bağlı olarak, o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten bir gün öncesinden,
8)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) (3) numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinden,
9)Köy ve mahalle muhtarlarından; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden,
10)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar sicili kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden,
11)(Ek: 13/2/2011-6111/28 md.) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörler için, lisansları yenilenmeyenlerin lisanslı oldukları yılın sonundan,
c)4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların;
1)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde görev aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,
2)(Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,
d)5 inci madde gereği bazı sigorta kollarına tâbi tutulanların, sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona erdiği tarihten,
e)6 ncı maddenin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde kullananlar için sigortalandıkları tarihten,
itibaren sona erer.
Ancak, hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık;
a)İlgili kanunlar gereği sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini,
b)Diğer hallerde ise birinci fıkrada belirtilen tarihleri,
takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılır.
Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu kişilerin meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez. (Ek cümle: 13/2/2011- 6111/28 md.) Vergi dairelerince vergi mükellefiyetinin sona erdiğine ilişkin yapılacak bildirimlerde bu süre vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işi bırakma işlemlerinin vergi dairelerince tekemmül ettirildiği tarihten başlar.
Birinci fıkranın (e) bendine göre sigortalılığı sona erenler ile 8 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre bildirimi yapılan sigortalıların, sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri, üç ay içinde Kuruma yapılır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
- 1.(1. fıkra)13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, (7), (8), (9) ve (10) numaralı alt bentlerinde yer alan “tarihten” ibarelerinden sonra gelmek üzere “bir gün öncesinden” ibareleri eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi(9)
- 13.02.2011“5) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal…” ile başlayan bent 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
- 13.02.2011“11) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörler için, lisansları…” ile başlayan bent 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla eklendi
- 13.02.2011“Vergi dairelerince vergi mükellefiyetinin sona erdiğine ilişkin yapılacak…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla eklendi
- 17.04.2008“2) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve sanatkâr sicili kaydının…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
- 17.04.2008“3) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı alt bendi kapsamına…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
- 17.04.2008“4) 5) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
- 17.04.2008“8) (3) numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye durumu ile münfesih…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
- 17.04.2008“10) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar sicili kaydına…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
- 17.04.2008“1) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde görev aylıklarının…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(10)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddede geçen tanımlar(7)
- Kurum
- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını
- Uzun vadeli sigorta kolları
- Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını
- Sigortalı
- Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, 7) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını
- Hizmet akdi
- 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini
- Ücret
- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı
- Gelir
- İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli ödemeyi, 17) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi
- Tarımsal faaliyet
- Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde veya kamuya mahsus mahallerde; ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini ve/veya bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından; muhafazasını, taşınmasını veya pazarlanmasını, 20) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma
Bu maddedeki kavramlar
- Bildirim süresi
- Sigortalılığın sona ermesi
- Ücretsiz izin, grev ve lokavt
- Yitirilmiş sayılma
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
377 karar arasından seçildi- 21. Hukuk Dairesi · E. 2016/15549 · K. 2018/3217 · T. 03.04.2018Daire kararıBozma
5510 sayılı Yasa'nın 9/5. maddesi uyarınca 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılık tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca muafiyet kapsamına girdiği yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte bulunduğu tarihten itibaren sona erer.
- 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/2375 · K. 2025/9631 · T. 16.06.2025Daire kararıOnama
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ortağı olduğu şirketin, ticaret sicil kayıtlarından faal olduğu anlaşılan şirketin aynı kayıtlara göre, davacının limited şirketin talepo tarihlerinde ortağı olduğu anlaşıldığı, bu itibarla davacının 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca limited şirket ortağı olarak aynı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılığının devam ettiği anlaşıldığından, davanın reddine dair karar verilmiştir.
- 21. Hukuk Dairesi · E. 2016/11275 · K. 2016/14287 · T. 17.11.2016Daire kararıBozma
Davacının ortağı olduğu dava dışı limited şirketin ticaret sicili kayıtlarının devam ettiği, bu itibarla davacının 5510 sayılı Yasa'nın 9. maddesi uyarınca limited şirket ortağı olarak aynı Yasa'nın 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılığının devam ettiği anlaşıldığından, yaşlılık aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilmesinin yasal olduğu gözardı edilerek talebin kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
5510 sayılı Kanun uyarınca, bazı çalışma ve yaşam hallerinde kişiler Kanun kapsamında "sigortalı" olarak değerlendirilmemektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kanun kapsamında sigortalı sayılmayanlar arasında yer almaz?
- A) İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi.
- B) Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) olan hısımlar arasında dışarıdan başka biri katılmayarak yapılan işlerde çalışanlar.
- C) Ev hizmetlerinde çalışan ve bir ay içinde çalışma süresi 10 günden az olanlar.
- D) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar.
- E) Herhangi bir kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumundan emekli olup, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan 65 yaş üstü kişiler.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl