SGGSSK Madde 5Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 02.12.2016

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

5510 sayılı Kanun m.5, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarından hangisinin hangi kişiler bakımından uygulanacağını bendler halinde düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından aşağıda sayılan kişiler hakkında uygulanacak sigorta kolları şunlardır:

a)Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.

b)(Değişik: 13/2/2011-6111/24 md.) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslekî ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Bu bentte sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.12

c)(Değişik: 17/4/2008-5754/3 md.)(Değişik birinci ve ikinci cümle: 12/7/2013- 6495/96 md.) Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri veya 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.

d)(Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)

e)(Değişik: 13/2/2011-6111/24 md.) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile (…)3 genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/30 md.) Bunlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.

f)(Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)

g)(Ek: 17/4/2008-5754/3 md.) Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.(Ek cümle: 13/2/2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.

  1. 1.(1. fıkra (b) bendi)16/2/2016 tarihli ve 6676 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “staja tabi tutulan öğrenciler” ibaresinden sonra gelmek üzere “, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler” ibaresi eklenmiştir.
  2. 2.(1. fıkra (b) bendi)2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 54 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan alan “meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler” ibaresi “meslekî ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler” şeklinde değiştirilmiştir.
  3. 3.(1. fıkra (e) bendi)4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(12)
  1. 02.12.2016(b) bendi 02.12.2016 tarihinde 6764 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 16.02.2016(b) bendi 16.02.2016 tarihinde 6676 sayılı Kanunla eklendi
  3. 04.04.2015(e) bendi 04.04.2015 tarihinde 6645 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  4. 12.07.2013“Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 12.07.2013 tarihinde 6495 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 11.10.2011“Bunlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 11.10.2011 tarihinde KHK-665 eklendi
  6. 13.02.2011“5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak,…” ile başlayan bent 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
  7. 13.02.2011“Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve…” ile başlayan bent 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
  8. 13.02.2011“Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla eklendi
  9. 17.04.2008“Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
  10. 17.04.2008“e) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  11. 17.04.2008“g) Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  12. 17.04.2008“Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen…” ile başlayan bent 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(22)
Bu maddede geçen tanımlar(6)
Kurum
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını
Kısa vadeli sigorta kolları
İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını
Uzun vadeli sigorta kolları
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını
Sigortalı
Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, 7) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını
Genel sağlık sigortası
Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı
Hizmet akdi
22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

706 karar arasından seçildi
  1. 10. Hukuk Dairesi · E. 2021/6472 · K. 2021/10837 · T. 23.09.2021
    Daire kararıBozma
    5510 sayılı Kanunun 5/1-g maddesine göre ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
  2. 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/14356 · K. 2023/993 · T. 09.02.2023
    Daire kararıOnama
    Davalı vekili; 5510 sayılı Kanun gereğince, Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri hariç Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmıyor olmaları, kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması, evli olmamaları veya evli olmakla birlikte sonradan boşanmış veya dul kalmış olmalarının şart olduğunu, kız çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için herhangi bir yaş ya da öğrenim şartı bulunmadığını,
  3. 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/7866 · K. 2022/14532 · T. 08.11.2022
    Daire kararıOnama
    5510 Sayılı Yasanın 5/1-g ve 81.maddeleri gereğince işçinin ücretinden yalnızca %5 oranında genel sağlık sigortası kesilmesi gerekir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Sosyal Güvenlik Hukuku

Sosyal güvenlik mevzuatına göre, İŞKUR Kursiyerleri hakkında hangi sigorta kolları uygulanır?

  1. A) Tüm sigorta kolları
  2. B) Sadece İş Kazası ve Meslek Hastalığı
  3. C) İş Kazası, Meslek Hastalığı ve Genel Sağlık Sigortası
  4. D) İş Kazası, Meslek Hastalığı ve Hastalık
  5. E) Sadece Genel Sağlık Sigortası