SGGSSK Madde 53Sigortalılık hallerinin birleşmesi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 13.02.2011

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki sigortalılık hallerinin aynı kişide çakışması durumunda hangi sigortalılık halinin esas alınacağını, esas alınmayan statüde isteğe bağlı prim ödenmesini, muhtar sigortalılığının öncelik durumunu, isteğe bağlı sigortalılığın sona ermesini, 4/1-a ile 5/a ve 5/e çakışmasını ve ilk defa sigortalı olanların yaşlılık aylığı talebinde esas alınacak sigortalılık halini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(Değişik birinci fıkra: 13/2/2011-6111/33 md.) Sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Ancak, sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödenme hakkı düşer. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında muhtar sigortalılığı ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda muhtar sigortalılığı dikkate alınır.1

(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.

(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) İsteğe bağlı sigortalı olanların 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer.

Sigortalının, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık halleri ile 5 inci maddenin (a) ve (e) bentlerine tâbi sigortalılık hallerinin çakışması halinde, 4 üncü madde kapsamında sigortalı sayılır ve birinci fıkra hükmü uygulanır.

Birinci fıkra hükmü saklı olmak üzere sigortalının, bu madde hükmüne göre sigortalı sayılması gereken sigortalılık halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödemiş olması durumunda, ödenen primler birinci fıkraya göre esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık halinde geçmiş kabul edilir.2

(Değişik fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sigortalı sayılanlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışmış olanların yaşlılık aylığı bağlanma taleplerinde, en fazla sigortalılığın geçtiği sigortalılık hali, hizmet sürelerinin eşit olması ile malûllük ve ölüm halleri ile yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları sigortalılık halinin kanunla değiştirilmesi durumunda ise son sigortalılık hali esas alınır.

  1. 1.(1. fıkra)17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 40 ıncı maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “diğer sigortalılık durumu” ibaresinden sonra gelmek üzere “, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında muhtar sigortalılığı ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda muhtar sigortalılığı” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
  2. 2.(5. fıkra)13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Sigortalının,” ibaresi “Birinci fıkra hükmü saklı olmak üzere sigortalının,” olarak değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(4)
  1. 13.02.2011bu fıkra 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 13.02.20111. fıkra 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 17.04.2008“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine…” ile başlayan fıkra 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla eklendi
  4. 17.04.2008“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sigortalı sayılanlardan…” ile başlayan fıkra 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(6)

Bu maddenin atıf yaptıkları

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddede geçen tanımlar(2)
Kısa vadeli sigorta kolları
İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını
Sigortalı
Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, 7) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını

Bu maddedeki kavramlar

  • Esas alınan sigortalılık hali
  • Esas alınmayan sigortalılık statüsü
  • İsteğe bağlı sigortalılık
  • Muhtar sigortalılığı
  • Sigortalılık hallerinin çakışması
  • Yazılı talep

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

778 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2015/817 K.2017/455 T.2017-03-15
    Hukuk Genel Kurulu
    Mahkemece 14.02.2012 tarihli ilk kararda 5510 sayılı Kanunun 53. maddesi gereği davacının çakışan dönemde SSK kapsamında sigortalı sayılması gerektiği belirtilerek davanın kabulü ile davacının 01/11/2008 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanunun 53/1 maddesi uyarınca aynı Kanunun 4-a maddesine göre SSK sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
  2. 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/18166 · K. 2025/16927 · T. 09.12.2025
    Daire kararıBozma
    01.10.2008 – 01.03.2011 dönemi yönünden 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi gereğince ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınmalı,
  3. 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/8582 · K. 2024/12707 · T. 10.12.2024
    Daire kararıOnama
    Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının şirket ortaklığı nedeniyle 4/a kapsamında sigortalı olamayacağı gerekçesiyle 4/a sigortalılığı iptal edilip 4/b sigortalı sayıldığı, Kuruma başvuru şartının araştırılması gerektiği, davacının hak kaybı olmadığı, iptal edilen sigortalılığına ilişkin primlerinin 4/b sigortalılığına aktarılacağı, 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, çakışan sigortalılık söz konusu olduğu ve Kurum işleminin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

Serbest avukatlık faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olan Avukat Elif, aynı zamanda kurucu ortağı olduğu bir limited şirketin müdürlük görevini de yürütmektedir. Elif'in, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu uyarınca Kamu Denetçiliği Kurumuna 'Denetçi' olarak atanması üzerine sigortalılık statüsünde meydana gelecek değişiklik hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacağından, sigortalılık statülerinin çakışması kuralı gereği (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erer ve yalnızca (c) bendi kapsamında sigortalı kabul edilir.
  2. B) Avukatlık ve şirket ortaklığı nedeniyle devam eden sigortalılığı öncelikli olduğundan, talepte bulunmadığı sürece (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam eder.
  3. C) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bir hizmet akdi sayılacağından, (a) ve (b) bentlerinin çakışması kuralı uyarınca (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınır.
  4. D) Her iki sigortalılık statüsü de birbirinden bağımsız olarak devam eder ve Elif'in her iki statüden de ayrı ayrı prim ödeme yükümlülüğü doğar.
  5. E) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi, asli ve sürekli bir kamu görevi sayılmadığından mevcut (b) bendi kapsamındaki sigortalılığını etkilemez ve bu statüde prim ödemeye devam eder.

Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl