SGGSSK Madde 4Sigortalı sayılanlar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, 5510 sayılı Kanun'un kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından kimlerin sigortalı sayılacağını belirler. Birinci fıkranın (a) bendinde hizmet akdiyle çalışanlar, (b) bendinde muhtarlar ile bağımsız çalışanlar, (c) bendinde kamu idarelerinde çalışanların hangi hâllerde sigortalı sayılacağı düzenlenmiştir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
a)Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
b)Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1)Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2)Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3)Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4)Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c)Kamu idarelerinde;
1)Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2)Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar.
Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
a)İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler,
b)Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar,
c)Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar,
d)2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar,
e)24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumî kadınlar,
f)Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar,
g)(Ek: 11/10/2011-KHK-665/29 md.) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından yararlananlar,
hakkında da uygulanır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/29 md.) Bu fıkranın (g) bendinde sayılanlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.
Birinci fıkranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.
Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
a)Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b)Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,1
c)Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar,
d)Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar,2
e)Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar,3
f)(Ek: 2/1/2017 - KHK - 680/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/71 md.) Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okumaya devam edenler ile subay ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adaylar,
hakkında da uygulanır.
Dördüncü fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.4
Bu Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece uygulanmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
- 1.(6. fıkra (b) bendi)2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakan,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Cumhurbaşkanı yardımcıları,” ibaresi eklenmiştir.
- 2.(6. fıkra (d) bendi)2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK’nin 73 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetleri” ibaresi “Milli Savunma Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
- 3.(6. fıkra (e) bendi)12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle, bu bendin sonuna “ile polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar” ibaresi eklenmiştir.
- 4.(8. fıkra)2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK’nin 73 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “(d) ve (e)” ibaresi “(d), (e) ve (f)” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
Değişiklik geçmişi(5)
- 01.02.2018“Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma…” ile başlayan bent 01.02.2018 tarihinde 7072 sayılı Kanunla kanunla aynen kabul edildi
- 02.01.2017“Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma…” ile başlayan bent 02.01.2017 tarihinde KHK-680 eklendi
- 11.10.2011“Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından…” ile başlayan bent 11.10.2011 tarihinde KHK-665 eklendi
- 11.10.2011“Bu fıkranın (g) bendinde sayılanlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 11.10.2011 tarihinde KHK-665 eklendi
- 17.04.2008maddenin tamamı 17.04.2008 tarihinde 5754 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(41)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu m.34uygulanır
- Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun m.12
- Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası m.4
- Yükseköğretim Kanunu ek m.32
- Hakimler ve Savcılar Kanunu geç. m.16
- Toplu Konut Kanunu ek m.2
- Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun m.5
- Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun geç. m.7
- Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ek m.2
- Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ek m.5
- Terörle Mücadele Kanunu ek m.3
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.c. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ek m.26
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.c. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ek m.27
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.c. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname geç. m.44
- İşsizlik Sigortası Kanunu m.46
- İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.4
- İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.6
- İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.7
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.12
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.13
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.15
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.19
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.20
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.28
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.31
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.35
- İşsizlik Sigortası Kanunu geç. m.36
- Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ek m.2
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.28
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu m.40
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu m.65
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu m.103
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.71
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.79
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.81
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.82
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.84
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.85
- Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ek m.86
- Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.6
Bu maddede geçen tanımlar(8)
- Kurum
- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını
- Kısa vadeli sigorta kolları
- İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını
- Uzun vadeli sigorta kolları
- Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını
- Sigortalı
- Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, 7) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını
- Hizmet akdi
- 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini
- Ücret
- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı
- Gelir
- İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli ödemeyi, 17) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi
- Tarımsal faaliyet
- Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde veya kamuya mahsus mahallerde; ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini ve/veya bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından; muhafazasını, taşınmasını veya pazarlanmasını, 20) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma
Bu maddedeki kavramlar
- Yönetmelikle düzenleme yetkisi
- Bağımsız çalışan sigortalı
- Hizmet akdi ile çalışan sigortalı
- Kamu idaresinde sigortalılık
- Sigortalılık statüsü
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
12.672 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2025/12 K.2026/19 T.2026-01-21Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
2. Uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı niteliğini kazanmanın koşulları başlıca üç başlık altında toplanmaktadır.
- 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/12628 · K. 2025/2321 · T. 18.02.2025Daire kararıOnama
buna göre davacıya 01.05.2013 – 24.03.2015 süresinde 25395,59 TL yersiz aylık ödemesi, ayrıca 794,41 TL yersiz sağlık yardımı yapıldığının anlaşıldığını, 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinde açıkça belirlendiği üzere sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olup,
- 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/8338 · K. 2023/8805 · T. 27.09.2023Daire kararıOnama
kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile yukarıda belirtilen gerekçe kapsamında ve özellikle davacının 01.10.2008 itibariyle yasal sürede 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b maddesi gereğince tescil başvurusu ve sigortalılık iradesi bulunmadığı gibi, söz konusu dönemde sigortalılık koşullarını taşıdığının belirgin olmadığı,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Serbest avukatlık faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olan Avukat Elif, aynı zamanda kurucu ortağı olduğu bir limited şirketin müdürlük görevini de yürütmektedir. Elif'in, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu uyarınca Kamu Denetçiliği Kurumuna 'Denetçi' olarak atanması üzerine sigortalılık statüsünde meydana gelecek değişiklik hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacağından, sigortalılık statülerinin çakışması kuralı gereği (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erer ve yalnızca (c) bendi kapsamında sigortalı kabul edilir.
- B) Avukatlık ve şirket ortaklığı nedeniyle devam eden sigortalılığı öncelikli olduğundan, talepte bulunmadığı sürece (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam eder.
- C) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bir hizmet akdi sayılacağından, (a) ve (b) bentlerinin çakışması kuralı uyarınca (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınır.
- D) Her iki sigortalılık statüsü de birbirinden bağımsız olarak devam eder ve Elif'in her iki statüden de ayrı ayrı prim ödeme yükümlülüğü doğar.
- E) Kamu Denetçiliği Kurumundaki görevi, asli ve sürekli bir kamu görevi sayılmadığından mevcut (b) bendi kapsamındaki sigortalılığını etkilemez ve bu statüde prim ödemeye devam eder.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl