Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Madde 25Sendika özgürlüğünün güvencesi
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6356 sayılı Kanun m.25, sendika özgürlüğünün güvencesini düzenler. Düzenlediği konular; işe alım, çalıştırma ve iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde sendikal ayrımcılık yasağı, sendikal nedenle fesih halinde işçinin hakları ve sendikal tazminat, fesih dışındaki sendikal ayrımcılıkta ispat yükü ve bu hükümlere aykırı şartların geçersizliğidir. Kural, işveren ile işçi arasındaki iş ilişkilerinde işçilere ve sendikal faaliyette bulunan işçilere uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamaz.
(2)İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır.
(3)İşçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz veya farklı işleme tabi tutulamaz.
(4)İşverenin (…)1 yukarıdaki fıkralara aykırı hareket etmesi hâlinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir.
(5)Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanunun (…)2, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.
(6)İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.
(7)Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlü olur.
(8)Yukarıdaki hükümlere aykırı olan toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir.
(9)İşçinin iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır.
- 1.(4. fıkra)Anayasa Mahkemesi’nin 22/10/2014 tarihli ve E.: 2013/1, K.: 2014/161 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…fesih dışında…” ibaresi iptal edilmiştir.
- 2.(5. fıkra)Anayasa Mahkemesi’nin 22/10/2014 tarihli ve E.: 2013/1, K.: 2014/161 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “18” ibaresi iptal edilmiştir.
Değişiklik geçmişi(2)
- 22.10.20144. fıkra 22.10.2014 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2013/1, K.2014/161)
- 22.10.20145. fıkra 22.10.2014 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2013/1, K.2014/161)
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(4)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddede geçen tanımlar(3)
- Kuruluş
- Sendika ve konfederasyonları
- Sendika
- İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için en az yedi işçi veya işverenin bir araya gelerek bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşları
- Toplu iş sözleşmesi
- İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi
Bu maddedeki kavramlar
- Güçlü biçimde gösteren durum
- Sendikal ayrımcılık
- Sendikal faaliyet
- Sendikal nedenle fesih
- Sendikal tazminat
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
2.184 karar arasından seçildi- 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/13610 · K. 2024/15921 · T. 09.12.2024Daire kararıBozma
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na (6356 sayılı Kanun), Türkiye’nin de onayladığı...’nun 87 ve 98 No.lu Sözleşmelerine aykırılık teşkil eden davranışları ile müvekkili ve diğer sendika üyesi işçilerin sendikal örgütlenme hürriyetlerini engellemesi ve sendikal nedenle ...'e bağlı Tekstil İşçileri Sendikası üyesi işçilere ayrımcılık yapması sebebiyle 6356 sayılı Kanun’un 25 inci maddesi uyarınca bir yıllık brüt ücret tutarından az olmamak kaydıyla sendikal tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
- 22. Hukuk Dairesi · E. 2018/9744 · K. 2018/16236 · T. 27.06.2018Daire kararıGönderme
Davacı vekilinin açmış olduğu davanın kabulü ile; feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine, 6356 sayılı Yasanın 25/5. maddesi gereğince feshin sendikal sebeplere dayanması sebebiyle davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında sendikal tazminatın davalıdan alınarak davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakların davalıdan tahsili gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
- 7. Hukuk Dairesi · E. 2016/15109 · K. 2016/13095 · T. 09.06.2016Daire kararıOnama
Mahkemece, davalı işveren tarafından yapılan fesih işleminin geçerli nedene dayanmadığı ve feshin sendikal nedenle yapıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilirken, 6356 sayılı Kanunun 25/5 maddesi gereğince davacının 1 yıllık ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Sendika Özgürlüğünün Güvencesiİs Hukuku · 2.2 Kuruluşlarla İlgili Hükümler · 13:55
- İş Sözleşmesinin Sendikal Nedenle Feshedildiği İddiası ile Açılacak Davada İspat Yükümlülüğüİs Hukuku · 2.2 Kuruluşlarla İlgili Hükümler · 15:18
Bu maddeye özel soru
Bir tekstil atölyesinde çalışan "Aslı", aynı işi yaptığı ve benzer kıdeme sahip olduğu erkek meslektaşlarından daha düşük ücret aldığını fark etmiştir. Ayrıca Aslı, haklarını savunmak amacıyla bir sendikaya üye olmak istediğinde, işveren tarafından "iş yerinin huzurunu bozacağı" gerekçesiyle engellenmiş ve sendika üyeliğinden vazgeçmesi için baskıya maruz kalmıştır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin (İHEB) çerçevesinde, Aslı'nın maruz kaldığı bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Aslı, herhangi bir fark gözetilmeksizin eşit iş karşılığında eşit ücrete hak kazanmalıdır.
- B) Çalışan her kimsenin, kendisine ve ailesine insanlık onuruna yaraşır bir yaşam sağlayan adil bir ücrete hakkı vardır.
- C) Aslı'nın menfaatlerini korumak için sendikalar kurmaya ve bunlara katılmaya hakkı bulunmaktadır.
- D) İşverenin sendika üyeliğini engellemeye yönelik baskısı, Beyanname’de güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün ihlali niteliğindedir.
- E) Beyanname’ye göre devlet, ekonomik verimlilik gerekçesiyle kadın ve erkek çalışanlar arasında ücret farkı gözetilmesine izin verebilir.
Bu maddeyle ilgili 13 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl