Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu Madde 10Kurul

6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 08.05.2025Kısmi iptal (yürürlükte)

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kurulunun bağımsızlığını, üye sayısını ve seçim usulünü, üyelik şartlarını, boşalma halinde yeni üye seçimini, görev süresinin korunmasını ve görevden çıkarılma hallerini, üyelerin görev dışı faaliyet sınırlarını, kamu görevlisi üyelerin önceki görevlerine dönüşünü, mal bildirimi ve yemin yükümlülüğünü, soruşturma izni ile gizlilik yükümlülüğünü düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Kurul, Kurumun karar organıdır. Kurul, bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Görev alanına giren konularla ilgili olarak hiçbir organ, makam, merci veya kişi, Kurula emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.

(2)(Değişik:8/5/2025-7547/21 md.) Kurul; biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere Cumhurbaşkanı tarafından seçilen on bir üyeden oluşur.

(3)(Değişik:8/5/2025-7547/21 md.) İkinci fıkraya göre Cumhurbaşkanınca seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan iki ay önce durum, Kurum tarafından uygun iletişim araçlarıyla kamuoyuna duyurulur. Başvurular Cumhurbaşkanlığına yapılır. İkinci fıkrada belirtilen usule göre yeni seçilen üyeler, yerlerine seçildikleri üyenin görev süresinin bitiminden itibaren göreve başlar.

(4)Kurula üye olabilmek için aşağıdaki şartlar aranır:

a)(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/149 md.)1

b)14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (1), (4), (5), (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde belirtilen nitelikleri taşımak.

c)Herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili bulunmamak.

ç)En az dört yıllık lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmak.

d)(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/149 md.)

(5)(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/149 md.)

(6)(Mülga birinci ve ikinci cümleler: 2/7/2018 - KHK/703/149 md.) Üyeliklerde görev süresi dolmadan herhangi bir sebeple boşalma olması hâlinde, bir ay içinde aynı usulle yeni üye seçilir. Bu şekilde seçilen üye, yerine seçildiği üyenin kalan süresini tamamlar ve bunlardan iki yıl veya daha az süreyle görev yapanların bu görevleri seçilme dönemi olarak değerlendirilmez.

(7)(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/149 md.)

(8)(İptal fıkra:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:8/5/2025-7547/21 md.) Başkan, İkinci Başkan ve üyelerin süreleri dolmadan herhangi bir nedenle görevlerine son verilemez. Ancak üyenin;

a)Seçilmesi için gerekli şartları taşımaması ya da sonradan kaybetmesi,

b)Kurul kararlarını süresi içinde imzalamaması,

c)Kurul tarafından kabul edilebilir mazereti olmaksızın bir takvim yılı içinde toplam beş Kurul toplantısına katılmaması,

ç)Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle iş göremeyeceğinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi,

d)Görevi ile ilgili olarak işlediği suçlardan dolayı hakkında verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesi,

e)Geçici iş göremezlik hâlinin üç aydan fazla sürmesi,

f)657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde belirtilen suçlardan mahkûm edilip de cezasının infazına fiilen başlanması,

hâllerinin Kurul tarafından tespit edilmesi üzerine Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği bakanın onayıyla üyeliğine son verilir.

(9)Üyelerin Kurulda görev yaptıkları sürece önceki görevleri ile olan ilişikleri kesilir. Üyeler, özel bir kanuna dayanmadıkça, Kuruldaki görevlerinin dışında resmî veya özel hiçbir görev alamaz, dernek, vakıf, kooperatif ve benzeri yerlerde yöneticilik ve denetçilik yapamaz, ticaretle uğraşamaz, serbest meslek faaliyetinde bulunamaz, hakemlik ve bilirkişilik yapamaz. Ancak üyeler, asli görevlerini aksatmayacak şekilde bilimsel amaçlı yayın yapabilir, ders ve konferans verebilir ve bunlardan doğacak telif hakları ile ders ve konferans ücretlerini alabilir.

(10)Kamu görevlisi iken üyeliğe seçilenler, memuriyete giriş şartlarını kaybetmemeleri kaydıyla, görev sürelerinin sona ermesi veya görevden ayrılma isteğinde bulunmaları ve otuz gün içinde önceki kurum veya kuruluşlarına başvurmaları durumunda atamaya yetkili makam tarafından bir ay içinde mükteseplerine uygun bir kadroya atanır. Atama gerçekleşinceye kadar, bunların almakta oldukları her türlü ödemelerin Kurum tarafından yapılmasına devam olunur. Bunların Kurumda geçirdiği süreler, özlük ve diğer hakları açısından önceki kurum veya kuruluşlarında geçirilmiş sayılır. Bir kamu kurumunda çalışmayanlardan üyeliğe seçilip yukarıda belirtilen şekilde görevi sona erenlere herhangi bir görev veya işe başlayıncaya kadar, almakta oldukları her türlü ödemeler Kurum tarafından ödenmeye devam edilir ve bu şekilde üyeliği sona erenlere Kurum tarafından yapılacak ödeme üç ayı geçemez.

(11)Başkan ve üyeler, 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa tabidir.

(12)Seçilen üyeler ilk toplantının başında aşağıdaki şekilde yemin ederler:

“Görevimi tam bir tarafsızlık, dürüstlük, hakkaniyet ve adalet anlayışı içinde yerine getireceğime, namusum ve şerefim üzerine yemin ederim.”

(13)2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca Başkan ve üyeler için soruşturma yapılması Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği bakanın iznine tabidir. Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı itirazlar Danıştay tarafından karara bağlanır.2

(14)Başkan ve üyeler ile Kurum personeli, görevlerini yerine getirmeleri sırasında edindikleri, kamuya, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri, kişisel verileri, Kurumla ilgili gizlilik taşıyan bilgileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda kanunen yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz, kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.

  1. 1.(4. fıkra (a) bendi)Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile dördüncü fıkranın (a) ve (d) bentleri, beşinci fıkra, altıncı fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinin yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir.
  2. 2.(13. fıkra)2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 149 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakan” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(10)
  1. 08.05.20252. fıkra 08.05.2025 tarihinde 7547 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 08.05.20253. fıkra 08.05.2025 tarihinde 7547 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 08.05.20258. fıkra bir cümlesi 08.05.2025 tarihinde 7547 sayılı Kanunla değiştirildi
  4. 07.12.20234. fıkra 07.12.2023 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2018/117, K.2023/212)
  5. 07.12.20238. fıkra 07.12.2023 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2018/117, K.2023/212)
  6. 02.07.20184. fıkra (a) bendi 02.07.2018 tarihinde yürürlükten kaldırıldı
  7. 02.07.20184. fıkra (d) bendi 02.07.2018 tarihinde yürürlükten kaldırıldı
  8. 02.07.20185. fıkra 02.07.2018 tarihinde yürürlükten kaldırıldı
  9. 02.07.20186. fıkra bir cümlesi 02.07.2018 tarihinde yürürlükten kaldırıldı
  10. 02.07.20187. fıkra 02.07.2018 tarihinde yürürlükten kaldırıldı

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(3)
Bu maddede geçen tanımlar(5)
Başkan
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Başkanını
Engelli
Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit şartlarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre şartlarından etkilenen bireyi
Kamu görevlisi
Kamu hizmetlerinin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişiyi
Kurul
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulunu
Kurum
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunu

Bu maddedeki kavramlar

  • Boşalma
  • Soruşturma izni
  • Görev dışı faaliyet yasağı
  • Görev süresinin korunması
  • Kurul
  • Mal bildirimi yükümlülüğü

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeye özel soru

Genel

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'nun (TİHEK) karar organı olan Kurulun yapısı ve üyelerin seçimiyle ilgili 6701 sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalıdır?

  1. A) Kurul; biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam on bir üyeden oluşur.
  2. B) Kurul üyelerinin tamamı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
  3. C) Herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli olanlar da Kurul üyeliğine seçilebilirler.
  4. D) Kurul üyeliğine seçilebilmek için en az dört yıllık lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olma şartı aranır.
  5. E) Kurul üyelerinin seçilebilmesi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinde yer alan genel niteliklerin bir kısmını taşımaları gerekir.

Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl