SMK Madde 115İşverenin buluşa ilişkin hakkı ve hak talebinde bedel
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 115. maddesi, işçinin yaptığı hizmet buluşu bakımından işverenin hak talebini, bu talebin süresini ve şeklini, talep sonrası devir ve kısmi hakkın kullanımını, buluşa ilişkin tasarrufların geçerliliğini, gizlilik yükümlülüğünü ve bedel ödemesini düzenler. Hükümler işçi ile işveren arasındaki hizmet ilişkisinden doğan buluşlara uygulanır; madde yalnızca hizmet buluşlarını kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)İşveren, hizmet buluşu ile ilgili olarak tam veya kısmi hak talep edebilir. İşveren bu talebi, çalışanın bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren dört ay içinde yazılı olarak çalışana bildirmek zorundadır. Çalışana böyle bir bildirimin süresinde yapılmaması veya hak talebinde bulunulmadığına dair bildirim yapılması hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır.
(2)İşverenin hizmet buluşuna ilişkin tam hak talebinde bulunması hâlinde bununla ilgili bildirimin çalışana ulaşması ile buluş üzerindeki tüm haklar işverene geçmiş olur.
(3)İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi hak talep etmesi hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır. Ancak bu durumda işveren, kısmi hakka dayanarak buluşu kullanabilir. Bu kullanma, çalışanın buluşunu değerlendirmesini önemli ölçüde güçleştiriyorsa çalışan, buluşa ilişkin hakkın tamamen devralınmasını veya kısmi hakka dayanan kullanım hakkından vazgeçilmesini işverenden isteyebilir. İşveren, çalışanın bu isteğine ilişkin bildirimine tebellüğ tarihinden itibaren iki ay içinde cevap vermezse, işverenin kısmi hakka dayanarak buluşu kullanma hakkı sona erer.
(4)İşverenin hizmet buluşuna ilişkin hak talebinde bulunmasından önce çalışanın buluş üzerinde yapmış olduğu tasarruflar, işverenin haklarını ihlal ettiği ölçüde, işverene karşı geçersiz sayılır.
(5)İşveren, tam hak talep etmediği takdirde, kendisine bildirimi yapılan buluşa ilişkin bilgileri, çalışanın haklı menfaatlerinin devamı süresince gizli tutmakla yükümlüdür.
(6)İşveren hizmet buluşu üzerinde tam hak talep ederse, çalışan makul bir bedelin kendisine ödenmesini işverenden isteyebilir. İşveren hizmet buluşu üzerinde kısmi hak talep ederse, işverenin buluşu kullanması hâlinde, çalışanın makul bir bedelin kendisine ödenmesini isteme hakkı doğar.
(7)Bedelin hesaplanmasında hizmet buluşunun ekonomik olarak değerlendirilebilirliği, çalışanın işletmedeki görevi ve işletmenin buluşun gerçekleştirilmesindeki payı da dikkate alınır.
(8)İşveren, hizmet buluşuna ilişkin talepte bulunduktan sonra, buluşun korunmaya değer olmadığını ileri sürerek bedelin ödenmesinden kaçınamaz. Ancak buluşun korunabilir olmadığı konusunda açılan dava sonucunda mahkemenin davanın kabulüne karar vermesi hâlinde çalışan, bedel talebinde bulunamaz.
(9)İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi veya tam hak talebinde bulunmasını takiben bedel ve ödeme şeklî, işveren ile çalışan arasında imzalanan sözleşme veya benzeri bir hukuk ilişkisi hükümlerince belirlenir.
(10)Hizmet buluşu birden çok çalışan tarafından gerçekleştirilmişse, bedel ve ödeme şekli her biri için, dokuzuncu fıkraya uygun olarak ayrı ayrı belirlenir.
(11)Çalışan buluşları ile ilgili bedel tarifesi ve uyuşmazlık hâlinde izlenecek tahkim usulü yönetmelikle belirlenir.
(12)Çalışan, serbest buluş niteliği kazanmış hizmet buluşu konusunda 119 uncu madde hükümlerine tabi olmaksızın dilediği şekilde tasarrufta bulunabilir.
Atıflar(3)
Bu maddede geçen tanımlar(1)
- Çalışan
- Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişki gereğince, başkasının hizmetinde olan ve bu hizmet ilişkisini işverenin gösterdiği belli bir işle ilgili olarak kişisel bir bağımlılık içinde ona karşı yerine getirmekle yükümlü olan kişiler ile kamu görevlilerini
Bu maddedeki kavramlar
- Hizmet buluşu
- Serbest buluş
- Tam hak talebi
- Kısmi hak talebi
- Korunmaya değer olmama savunması
- Makul bedel
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
12 karar arasından seçildi- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi · E. 2018/1680 · K. 2019/1249 · T. 30.05.2019İstinafKısmen kabul/bozma
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :Davacı vekilinin dava dilekçesinde ; müvekkilinin buluş sahibi olduğu ve .. sayılı patentten dolayı 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 115. Maddesi uyarınca hak ettiği bedelin miktarının tespiti ve belirsiz alacak davası olarak davasını açtığı, davacı belirsiz süreli iş sözleşmesi ile davalı ...
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/2139 · K. 2026/679 · T. 09.04.2026İstinafKabul
söz konusu madde üzerinde akademik literatürde katkı sağladığını, davalının davacıya yönelik iyiniyetli tutumundan ve Tagem projesinin yerli ve milli bir aşı geliştirme projesi olması sebebiyle 2017/05010 sayılı patent başvurusunda yalnızca buluş yapan olarak adının yer almasını yeterli gördüğünü, 6769 sayılı Sinai Mülkiyet Kanununun 115/6 maddesinde belirtilen "işveren hizmet buluşu üzerinde tam hak talep ederse,
- 10. Daire · E. 2017/3748 · K. 2020/5479 · T. 26.11.2020Daire kararıRet
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun, "İşverenin buluşa ilişkin hakkı ve hak talebinde bedel" başlıklı 115. maddesinde; "(1) İşveren, hizmet buluşu ile ilgili olarak tam veya kısmi hak talep edebilir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.