SMK Madde 113Hizmet buluşu ve serbest buluş
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 113. maddesi, çalışanın iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşun hizmet buluşu mu serbest buluş mu olduğunu tanımlar ve kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşlarına ilişkin bedel sınırını düzenler. Madde, işletme veya kamu idaresinde çalışanları, öğrencileri ve ücretsiz olarak belirli süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerleri kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Çalışanın, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluş, hizmet buluşudur.
(2)Birinci fıkrada belirtilen hizmet buluşunun dışında kalan buluş, serbest buluş olarak kabul edilir.
(3)Öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümler uygulanır.
(4)Çalışan buluşu için uygulanan hükümler, diğer kanuni düzenlemeler ve taraflar arasında yapılan sözleşme hükümleri saklı kalmak şartıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanır.
(5)Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara buluşları için ödenecek bedel, buluştan elde edilen gelirin üçte birinden az olamaz. Ancak buluş konusunun kamu kurum veya kuruluşunun kendisi tarafından kullanılması hâlinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere, bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamaz.
(6)3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar hakkında 6550 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. 6550 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanunun 121 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır.
Atıflar(3)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
- SMK geç. m.1istisna
Bu maddede geçen tanımlar(4)
- Çalışan
- Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişki gereğince, başkasının hizmetinde olan ve bu hizmet ilişkisini işverenin gösterdiği belli bir işle ilgili olarak kişisel bir bağımlılık içinde ona karşı yerine getirmekle yükümlü olan kişiler ile kamu görevlilerini
- Kurum
- Türk Patent ve Marka Kurumunu
- Kurul
- Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı bünyesinde yer alan Kurulu
- Ücret
- Bu Kanun kapsamında yer alan hizmetlere ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerine göre Kurum tarafından belirlenen varsa vergi ve harç dâhil ücreti
Bu maddedeki kavramlar
- Çalışan
- Hizmet buluşu
- Kamu kurum ve kuruluşu
- Net ücret
- Serbest buluş
- Araştırma altyapısı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
11 karar arasından seçildi- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi · E. 2025/70 · K. 2026/703 · T. 30.04.2026İstinafRet
Çalışan buluşlarına ilişkin olarak BK 427. maddesinde, “hizmet buluşları üzerinde işçinin ve işverenin hakları, bunların kazanılması ile diğer sınaî ve fikrî mülkiyet hakları konusunda özel kanun hükümleri uygulanır” hükmüne yer verildiğini, Konu hakkında 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 113 de sadece çalışan buluşları değil, çalışan tasarımlarına ilişkin özel hükümler de bulunmakta olduğunu, davacı buluşunun ‘’ serbest buluş ‘’ kapsamında olduğunu,
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi · E. 2025/1416 · K. 2026/488 · T. 05.03.2026İstinafRet
mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, 6769 sayılı SMK'nın 113/1.maddesi uyarınca, çalışanın bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşun, hizmet buluşu olduğu, SMK'nın 114/1.maddesinde çalışanın bir hizmet buluşu yaptığında,
- İstanbul 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi · E. 2021/117 · K. 2022/166 · T. 24.11.2022İlk dereceRet
6769 sayılı SMK'nın 113. maddesine göre hizmet buluşu olduğu ve davalının bildirim yükümlülüğüne uymadan başvuru yaptığı iddiasına dayalı, davalının eyleminin SMK 141/ç madde uyarınca patent hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, ... numaralı patent başvurusuna konu buluş için patent isteme hakkının davacıda olduğunun tespiti,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.