Çalışan nedir?

Kanunda tanımlı · 2 kanun5 maddede geçiyor · 3 kanun

Kısaca

Çalışan: Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişki gereğince, başkasının hizmetinde olan ve bu hizmet ilişkisini işverenin gösterdiği belli bir işle ilgili olarak kişisel bir bağımlılık içinde ona karşı yerine getirmekle yükümlü olan kişiler ile kamu görevlilerini

Kanuni tanım: SMK m.2/1-d

Kanuna göre anlamı

  • 6331 s. K. m.3/1-bİş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

    Çalışan: Kendi özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel işyerlerinde istihdam edilen gerçek kişiyi

  • SMK m.2/1-dSınai Mülkiyet Kanunu

    Çalışan: Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişki gereğince, başkasının hizmetinde olan ve bu hizmet ilişkisini işverenin gösterdiği belli bir işle ilgili olarak kişisel bir bağımlılık içinde ona karşı yerine getirmekle yükümlü olan kişiler ile kamu görevlilerini

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

5 madde

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

  • İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.2 · Kapsam ve istisnalar

    Maddenin kapsamında yer alan, işveren adına ve işveren emri altında iş gören kişi. Madde metni çırak ve stajyerleri de açıkça çalışan sayar; bu nedenle kapsam tespitinde yalnız iş sözleşmesine dayalı işçilik ölçütü yeterli değildir.

  • İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.3 · Tanımlar

    Kendi özel kanunlarındaki statüsüne bakılmaksızın kamu veya özel işyerlerinde istihdam edilen gerçek kişidir. Tanım iş sözleşmesi aramaz; bu yönüyle İş Kanunu'ndaki işçi kavramından geniştir.

Sınai Mülkiyet Kanunu

  • SMK m.2 · Tanımlar

    Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişkiyle başkasının hizmetinde bulunan ve işverenin gösterdiği belirli iş bakımından kişisel bağımlılık içinde yükümlü olan kişilerle kamu görevlilerini kapsar. Hizmet ilişkisinin kaynağı, sözleşmeli olup olmamasına göre değil, bağımlılık ilişkisine göre belirlenir.

  • SMK m.113 · Hizmet buluşu ve serbest buluş

    Bu maddede bir işletme veya kamu idaresinde iş ilişkisi içinde faaliyet gösteren kişidir. Üçüncü fıkra uyarınca öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerler de bu hükümlere tabi tutulur.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.66 · II. Özen sorumluluğu — 1. Adam çalıştıranın sorumluluğu

    Adam çalıştıranın kendisine verdiği işi onun talimatı ve denetimi altında gören kişidir. Çalışanın kusurlu olması, zararın sorumluluğu için kural olarak aranmaz; rücu bakımından ise zorunludur.

Karıştırılan kavramlar

Çırak ve stajyer ile genel çalışan arasındaki fark nedir?

Çırak ve stajyerler, kanunda açıkça çalışan olarak sayılır ve kanun kapsamındadır.

Genel bağımlı çalışanlar da kapsama girer; ancak onların kapsama girmesi için madde metninde ayrı bir sayım yapılmamıştır.

Çırak ve stajyerler, işçi sıfatı tartışması olsa bile bu madde ile kapsama alınır.

6331 s. K. m.2

Kendi nam ve hesabına üretici ile çalışan istihdam eden üretici arasındaki fark nedir?

Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına üretim yapan kişi fıkra 2(ç) kapsamındadır.

Çalışan istihdam eden üretici bu istisnadan yararlanamaz.

İstihdam başladığı andan itibaren kanun uygulanır.

6331 s. K. m.2

Çalışan ile işçi arasındaki fark nedir?

Kanundaki çalışan, kamu veya özel işyerinde istihdam edilen gerçek kişidir ve iş sözleşmesi aranmaz.

İş Kanunu'ndaki işçi, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir.

İş sözleşmesi bulunmayan veya kamu statüsünde çalışan kişiler de bu Kanun bakımından çalışan sayılır; iş sağlığı ve güvenliği korumasının kapsamı işçi kavramından geniştir.

6331 s. K. m.3

Destek elemanı ile diğer çalışan arasındaki fark nedir?

Destek elemanı, asli görevinin yanında iş sağlığı ve güvenliği görevleri için özel olarak görevlendirilmiş ve donanım ile eğitim şartlarını taşıyan kişidir.

Diğer çalışan, bu özel görevlendirmeye ve eğitim şartına sahip olmayan kişidir.

Yalnızca görevlendirilen ve gerekli donanım ile eğitimi bulunan kişi destek elemanı sayılır; bu niteliği taşımayan bir çalışanın sorumluluğu bu tanıma göre belirlenmez.

6331 s. K. m.3

Mükellef ile işletmede çalışan memur ile kiracı arasındaki fark nedir?

Mükellef inceleme ile ilgili ödevleri (1, 2, 3 ve 5. bentler) yerine getirir; işletmede çalışan memurlar izahat verme ödeviyle (2. bent) yükümlüdür.

Kiracılar yalnızca gayrimenkulün rayiç bedel tespiti sırasındaki 4. bent ödevleri bakımından yükümlüdür.

Kiracıya işletme incelemesinde değil, yalnızca bina ve arazinin rayiç bedel tespitinde bilgi verme ve gösterme ödevi yüklenir.

VUK m.257

İki yıl dolduran emekli ile iki yıldan kısa süre çalışan arasındaki fark nedir?

Tazminatı almaya hak kazandıktan sonra bu görevlerde en az iki yıl çalışıp emekliye ayrılan kişi, maddenin ödeme kapsamındadır.

İki yılın dolmadan ayrılan kişi, maddede öngörülen ödemeden yararlanamaz.

Tazminatın tamamı ömür boyu Emekli Sandığınca ödenir; iki yılı doldurmayan için bu ödeme yükümlülüğü doğmaz.

270 s. K. m.2

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2014/177 E., 2015/49 K., 14.05.2015
    İlgili madde: 6331 s. K. m.2
  2. 2012/97 E., 2013/51 K., 03.04.2013
    İlgili madde: 6331 s. K. m.2
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2024/774 E., 2025/663 K., 22.10.2025
    İlgili madde: 6331 s. K. m.3

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.