Aykırı hüküm nedir?
Kısaca
Aykırı hüküm, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- İş K. m.45 · saklı haklar: Değerlendirme, hükmün işçinin korunmasını daraltıp daraltmadığına göre yapılır.
- 320 s. K. m.58 · kaldırılan Hükümler: Kararnamenin düzenlediği konuda eski mevzuatta yer alan ve Kararnamenin getirdiği kurallarla bağdaşmayan hükümdür.
- 2547 s. K. m.66 · yürürlükten kaldırılan kanun ve hükümler: Yeni Kanunun düzenlediği konuda eski kanunda yer alıp Kanunla bağdaşmayan hükümdür.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeİş Kanunu
- İş K. m.45 · Saklı haklar
Maddede sayılan haklar bakımından işçi aleyhine düzenlenmiş sözleşme kayıtlarıdır. Değerlendirme, hükmün işçinin korunmasını daraltıp daraltmadığına göre yapılır.
Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.58 · Kaldırılan Hükümler
Kararnamenin düzenlediği konuda eski mevzuatta yer alan ve Kararnamenin getirdiği kurallarla bağdaşmayan hükümdür. Aykırılık, aynı konuda farklı çözüm getirilmesi ölçütüne bağlıdır; hükmün tamamen ortadan kalkması için aykırılığın varlığı gerekir.
Yükseköğretim Kanunu
- Yükseköğretim Kanunu m.66 · Yürürlükten kaldırılan kanun ve hükümler
Yeni Kanunun düzenlediği konuda eski kanunda yer alıp Kanunla bağdaşmayan hükümdür. Madde, bu tür hükümlerin yürürlükten kalkacağını belirtir; aykırılık ölçütü, eski hükmün yeni düzenlemeyle uyuşup uyuşmadığıdır.
Kamu Konutları Kanunu
- Kamu Konutları Kanunu m.12 · Yürürlükten kaldırılan hükümler
Kamu konutlarının tahsisi ve idaresine ilişkin diğer kanunların, 2946 sayılı Kanunun düzenlediği konuda bu Kanunla çelişen kurallarıdır. Yalnızca çelişen kısım uygulanmaz; çelişmeyen hükümler yürürlükte kalır.
Elektronik Haberleşme Kanunu
- Elektronik Haberleşme Kanunu m.65 · Atıflar ve uygulama
Diğer kanunların 5809 sayılı Kanun'un düzenlediği konuda getirdiği ve yeni kanunla çelişen hükümlerdir. Bu hükümler uygulanmaz; kanun düzeyindeki diğer hükümlerin yürürlükten kaldırılması gerekmez.
Karıştırılan kavramlar
Aykırı hüküm ile uyumlu hüküm arasındaki fark nedir?
Diğer kanunda bulunan ve 5809 sayılı Kanun'un düzenlediği konuda onunla çelişen hükümler.
Yeni kanunla çelişmeyen, onun dışında kalan veya onu tamamlayan diğer kanun hükümleri.
Birinci gruptaki hükümler uygulanmaz; ikinci gruptaki hükümler yürürlükte kalır.
Uygulanan hüküm ile niteliğine aykırı hüküm arasındaki fark nedir?
Malvarlığının terkinde borçlunun mallarını yönetmesini ya da ödeme önerisini ilgilendirmeyen, tasfiye ve alacaklı katılımını düzenleyen hükümler uygulanır.
Borçlunun mallarını elinde tutmasına, yönetimine ya da adi konkordatonun ödeme planına bağlı hükümler terk konkordatosunun yapısına uymaz.
Bu tür hükümler uygulanmaz; yerlerini terk konkordatosuna özgü hükümler alır.
Uygulanmaya devam eden hüküm ile aykırı hüküm arasındaki fark nedir?
2575 sayılı Kanuna aykırı olmayan eski tüzük ve yönetmelik hükmü, yeni düzenleme çıkana kadar uygulanmaya devam eder.
2575 sayılı Kanuna aykırı eski hüküm bu geçici uygulama kapsamının dışındadır.
Aykırı hüküm, Kanun yürürlüğe girdiğinde kendiliğinden uygulanamaz hale gelir; uygulayıcı bu hükme dayanamaz.
Eski İçtüzük hükmü ile anayasaya aykırı hüküm arasındaki fark nedir?
Anayasaya aykırı olmayan eski İçtüzük hükmü, geçici olarak uygulanmaya devam eder.
Anayasaya aykırı eski İçtüzük hükmü, madde kapsamında uygulanmaz.
Aynı İçtüzükte yer alan iki hüküm, Anayasa ile uyumlulukları ayrı ayrı değerlendirilerek farklı biçimde uygulanır.
Kanuna uygun hüküm ile kanuna aykırı hüküm arasındaki fark nedir?
Kanunun düzenlediği koşullara ve sınırlara uyan sözleşme veya işlem hükümleri.
Kanunun emredici kurallarıyla çelişen sözleşme veya işlem hükümleri.
Kanuna aykırı hükümler sözleşmede veya işlemde geçerli kabul edilemez.
Aykırı hüküm ile aykırı olmayan hüküm arasındaki fark nedir?
Boğaziçi Kanunu ile çelişen diğer kanun hükmü.
Boğaziçi Kanunu ile çelişmeyen, onu tamamlayan veya boşluk bırakan diğer kanun hükmü.
Yalnız aykırı hüküm devre dışı kalır; çelişmeyen hükümler Boğaziçi alanında uygulanmaya devam eder.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 1990/2 E., 1990/10 K., 30.05.1990İlgili madde: 2547 s. K. m.66
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/977 E., 2024/364 K., 03.07.2024İlgili madde: İş K. m.45
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3352 E., 2019/569 K., 16.05.2019İlgili madde: İş K. m.45
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.