Yürürlükten kaldırma nedir?
Kısaca
Yürürlükten kaldırma, 111 kanunda 129 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.647 · yürürlükten kaldırılan Kanun: Bir kanunun yürürlüğünü sona erdiren, yerine geçen kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanmasını durduran yasama işlemidir.
- HMK m.450 · yürürlükten kaldırılan hükümler: Bir kanunun geçerliliğine son verilmesi işlemidir.
- İYUK m.63 · kaldırılan hükümler: Bir hükmün geçerliliğinin sona erdirilmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
129 maddeden 26'iAnayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1
Bir kanunun ya da kanun hükmünde kararnamenin hukuk düzeninde geçerliliğini sona erdiren açık bir düzenleme türüdür. Bu madde bu yolla 2992 sayılı Kanunu ortadan kaldırmaktadır.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2
Yürürlükteki bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükmünün, yeni bir normla açıkça sona erdirilmesidir. Bu madde ile 4954 sayılı Kanun'un tamamı için yapılmıştır.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.5
Bir normun geçerliliğinin, yürürlükten kaldıran hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sona erdirilmesi anlamına gelir. Kaldırma, normun geriye dönük olarak geçersiz kılınmasını ifade etmez; ileriye yönelik bir sona erdirmedir.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.7
Bir normun geçerliliğinin ileriye dönük olarak sona erdirilmesi işlemidir. Madde, 634 sayılı KHK'yi tümüyle yürürlükten kaldıran bir yürürlükten kaldırma hükmüdür; kısmi değişiklik içermez.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.8
Bir kanun hükmünün gelecekte geçerliliğini sona erdiren açık bir kanun hükmüdür. Madde, 3154 sayılı Kanun'u bütünüyle yürürlükten kaldırmaktadır; kısmi ya da değişiklik yoluyla bir düzenleme değildir.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.13
Bir normun geçerliliğinin sona erdirilmesi işlemidir. Bu madde ile 178 sayılı Kararname, ileriye dönük olarak hukuk düzeninden çıkarılmıştır.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.24
Bir kanunun ya da hükmün yürürlüğe girmiş olmasına rağmen geleceğe dönük olarak uygulanmasını sona erdiren açık bir kanun hükmüdür. Yürürlükten kaldırma, kanunun uygulanmasını sona erdirir; eski kanunun yürürlükte iken doğurduğu sonuçların akıbeti ayrı bir sorudur.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.27
Bir normun bundan sonra uygulanmayacağına ilişkin kanun koyucu işlemidir. Metin, kaldırılan kanun hükmünde kararnameyi tamamen kapsadığını belirtir; yani kısmi değişiklik değil, bütünüyle ortadan kaldırma söz konusudur.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.39
Bir kanun hükmünün ya da kanunun tamamının geçerliliğinin, yeni bir kanun koyucu işlemiyle sona erdirilmesidir. Bu madde, 2945 sayılı Kanun'un tamamı bakımından bu işlemi yapar.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.96
Bir kanunun veya kanun hükmünün, yasama işlemiyle geçerliliğinin sona erdirilmesidir. Yürürlükten kaldırılan hüküm, kaldırma tarihinden sonra uygulanamaz.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.104
Bir düzenlemenin geçerliliğinin sona erdirilmesi işlemidir. Bu maddede yürürlükten kaldırma, 5978 sayılı Kanun'un ilgili kısmının hukuk düzeninden çıkarılmasına değil, bu konunun başka bir düzenlemeye aktarılmasına ilişkin bir kayda karşılık gelir.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.106
Bir normatif metnin geleceğe dönük olarak hukuk düzeninden çıkarılması işlemidir. Yürürlükten kaldırılan metnin hükümleri, kaldırma tarihinden itibaren uygulanmaz. Bu madde kaldırmanın kapsamını tüm KHK olarak belirlemektedir.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.123
Bir normun geleceğe dönük olarak hukuk düzeninden çıkarılmasıdır. Kaldırılan normun uygulanmasından doğmuş hakların ve işlemlerin akıbeti ayrı bir geçiş düzenlemesine bağlıdır.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.125
Bir kanunun geçerliliğine son verilmesi, yani artık uygulanmaması anlamına gelen işlemdir. Madde, 7163 sayılı Kanun'un tamamını kapsar ve kısmi bir değişiklik içermez.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.130
Mevcut bir kanun hükmünün geçerliliğine son veren, yasama işlemi niteliğindeki açık düzenleme türüdür. Bu madde, 2451 sayılı Kanun'un tamamını kapsayan bir yürürlükten kaldırma hükmü içerir.
- Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.218
Bir kanun hükmünün ileriye dönük olarak hukuk düzeninden çıkarılmasıdır. Maddede bu yöntem, 3056 sayılı Kanun Hükmünde Kararname için kullanılmıştır.
Sermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kanunu m.139 · Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
Bir kanunun geçerliliğine son verilmesi; kaldırılan kanun artık yeni işlemlere uygulanmaz. Madde, 2499 sayılı Kanun bakımından bu sonucu tam olarak doğurmaktadır.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.144
Bir hükmün geçerliliğinin kanun koyucu tarafından sona erdirilmesidir. Kaldırma, hükmün yürürlüğe girdiği tarihten geriye etkili değildir; kaldırma tarihinden sonra uygulanamaz hale gelmesi anlamına gelir.
Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.191 · Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Bir hükmün gelecek etkisini sona erdiren açık bir kanuni işlemdir. Madde, belirtilen hükümleri açıkça yürürlükten kaldırdığı için bu yöntem kullanılmıştır.
- SMK geç. m.6 · Görülmekte olan davalar
Bir kanunun 6769 sayılı Kanunla eski KHK hükümlerinin yerini almasıdır. Kaldırılan hükümler ile bu hükümlere dayanılarak kurulmuş mahkemelerin hukuki durumu bu madde ile düzenlenir.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
- Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.13 · Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
Bir kanunun sonradan çıkan başka bir kanun ile hükmünün artık uygulanmayacağının kabul edilmesidir. Madde 8. fıkrada 4045 sayılı Kanun bu yolla sona erdirilmiştir.
- Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.14 · Atıflar
Bir kanunun geçerliliğinin sona erdirilmesi işlemidir. Bu madde ile 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış, ancak ona yapılan atıflar korunmuştur.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.647 · Yürürlükten kaldırılan Kanun
Bir kanunun yürürlüğünü sona erdiren, yerine geçen kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanmasını durduran yasama işlemidir. Kaldırılan kanunun tümü için yapılmıştır; bu maddede 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun tamamı kastedilmektedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.450 · Yürürlükten kaldırılan hükümler
Bir kanunun geçerliliğine son verilmesi işlemidir. Bu maddede 1086 sayılı Kanun, ek ve değişiklikleriyle birlikte tümüyle kaldırılmıştır; yani yalnızca bazı hükümleri değil kanunun bütünü kapsanmıştır.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.1533 · İ) Yürürlükten kaldırılan hükümler
Bir kanunun yürürlüğünün, yeni bir kanun hükmüyle sona erdirilmesidir. Kaldırılan kanun artık uygulanmaz, ancak kaldırılmadan önce doğmuş hukuki durumların akıbeti ayrıca değerlendirilir.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.63 · Kaldırılan hükümler
Bir hükmün geçerliliğinin sona erdirilmesidir. Bu madde bakımından, 213 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri vergi mahkemelerinin göreve başlama tarihinde yürürlükten kalkar. Kaldırma geriye değil, o tarihten itibaren ileriye etkilidir.
Terim 103 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Yürürlükten kaldırma ile geçici uygulamanın devamı arasındaki fark nedir?
Madde, hükmü ilgili tarihten itibaren hukuk düzeninden çıkarır.
Aynı KHK'nin geçiş hükmü, düzenleme yapılıncaya kadar kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edileceğini öngörür.
Yürürlükten kaldırılmış bir hükmün hangi olaylarda uygulanmaya devam edeceği, madde metninden değil geçiş hükmünden belirlenir. Kararlar bu geçiş hükmüne dayanarak 375 sayılı KHK'nin 32. maddesinin uygulanmaya devam ettiğini kabul etmektedir. (2. Daire, 2020/859 E., 2022/6933 K., 28.12.2022; 2. Daire, 2020/2037 E., 2022/6925 K., 28.12.2022; 2. Daire, 2021/14569 E., 2022/6943 K., 28.12.2022; 2. Daire, 2020/1825 E., 2022/6099 K., 30.11.2022; 2. Daire, 2020/1760 E., 2022/6096 K., 30.11.2022)
Yürürlükten kaldırma ile yürürlükten kaldırılmış normun uygulanması arasındaki fark nedir?
Yürürlükten kaldırma, normun geleceğe yönelik olarak geçerliliğini sona erdirir.
Yürürlükten kaldırılmış normun geçmişte doğmuş hukuki durumları ise yürürlükten kaldırma tarihindeki hukuki duruma göre ayrıca değerlendirilir.
Maddenin metni geçmişteki işlemlerin hangi kurala göre değerlendirileceğini söylemez; bu konuda genel hukuk ilkelerine ve ilgili geçiş hükümlerine bakılır.
Tam kaldırma ile kısmi yürürlükten kaldırma arasındaki fark nedir?
Madde 644 sayılı KHK'nın tamamını yürürlükten kaldırır; metinde madde bazında bir ayrım yapılmaz.
Kısmi yürürlükten kaldırma, KHK'nın yalnızca belirli maddelerini ortadan kaldırır ve KHK'nın geri kalanı yürürlükte kalır.
Bu maddede yapılan işlem tam kaldırmadır; bu nedenle 644 sayılı KHK'nın hiçbir hükmünün, kaldırma tarihinden sonra ayrıca yürürlükte kalması söz konusu olmaz.
Yürürlükten kaldırma ile yürürlükten kalkma arasındaki fark nedir?
Madde metninde yer alan, kanun koyucunun açık iradesiyle bir normu sona erdirmesi.
Anayasa Mahkemesi iptali veya Anayasanın 91. maddesinin son fıkrası uyarınca TBMM'nin reddi ile kendiliğinden yürürlükten kalkma.
Maddedeki yürürlükten kaldırma, ilgili normun kanun koyucu iradesiyle sona erdiğini gösterir; geçmişe etkili iptal hükmü değildir.
Yürürlükten kaldırma ile değişiklik arasındaki fark nedir?
Madde, 3154 sayılı Kanun'u bütünüyle yürürlükten kaldırır; kanunun hiçbir hükmü bırakılmaz.
Değişiklik yapan bir düzenlemede kanunun bazı hükümleri korunur ve yeni hükümler eklenir.
Bu maddeyle 3154 sayılı Kanun'un tamamı ortadan kalkmıştır; hangi hükmün yürürlükte kaldığını tespit için değişiklik ya da ilga metinlerine bakılmaz, bütünüyle ilga edilmiş kabul edilir.
Yürürlükten kaldırma ile esas düzenlemenin ilgası arasındaki fark nedir?
Bu madde bir normu tümüyle yürürlükten kaldırır; hükmün içeriği ayrıca düzenlenmez.
Kararnamedeki belirli hükümlerin değiştirilmesi ya da ilga edilmesi, değişiklik maddeleriyle yapılır.
Tümüyle yürürlükten kaldırma, kararnameyi bütün hükümleriyle sona erdirir; kısmi değişiklik ise metnin geri kalanını korur.
İlgili konular
Örnek kararlar
1 karar- 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023İlgili madde: 703 s. K. m.123, 703 s. K. m.7, 703 s. K. m.130, 6735 s. K. m.27
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Atıf
- Açık yürürlükten kaldırma
- Kanun hükmünde kararnameler
- Ek ve değişiklik
- Zımni yürürlükten kaldırma
- Aykırı hüküm
- Mülga kanun
- Saklı tutulan hükümler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.