Dernek nedir?
Kısaca
Kazanç paylaşma dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanuni tanım
- 5253 s. K. m.2/1-aDernekler Kanunu
Dernek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını
Kanunda nerede geçiyor
2 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.56 · I. Tanımı
Kazanç paylaşma dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. Kişi sayısı kuruluş aşamasında aranır; kuruluştan sonra üye sayısının yedinin altına düşmesi maddenin tanımına ilişkin ayrı bir tartışma konusudur.
Dernekler Kanunu
- Dernekler Kanunu m.2 · Tanımlar
Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir hedefe ulaşmak amacıyla, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve emeklerini kalıcı biçimde bir araya getirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. Kişi sayısının en az yedi olması ve tüzel kişiliğin bulunması zorunludur; kazanç paylaşmanın olmaması tanımın ayrılmaz parçasıdır.
Karıştırılan kavramlar
Dernek ile ticaret ortaklığı arasındaki fark nedir?
Dernek, kazanç paylaşma dışında ideal bir amaç güder ve üyelerine doğrudan ekonomik yarar sağlamaz.
Ticaret ortaklığı ya da kooperatif, üyelerine kâr ya da ekonomik menfaat sağlamayı amaçlar.
Kazanç paylaşma amacı güden topluluk dernek olarak kurulamaz; ticari amaçlı topluluk başka tüzel kişilik türü olarak örgütlenir.
Dernek ile platform arasındaki fark nedir?
Dernek, tüzel kişiliğe sahip ve sürekli nitelikte bir kişi topluluğudur.
Platform, tüzel kişiliği bulunmayan ve geçici nitelikteki bir birliktelikdir.
Platform dernek olmadığı için dernek hükümlerine tabi değildir. Tüzel kişilik kazanması gerekmez ve geçici amaçla kurulur.
Dernek ile üst kuruluş arasındaki fark nedir?
Dernek, gerçek veya tüzel kişilerden oluşan bir kişi topluluğudur.
Üst kuruluş, derneklerin oluşturduğu federasyon veya konfederasyondur.
Üst kuruluşun üyeleri dernekler veya federasyonlardır. Kişi sayısı şartı üst kuruluş için aranmaz, tanım üyelerin türüne göre ayrılır.
Dernek merkezi ile derneğin yerleşim yeri arasındaki fark nedir?
Derneğin yerleşim yeri, yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yerdir.
Dernek merkezi, bu yerin bulunduğu il veya ilçedir.
Yerleşim yeri adres düzeyinde bir yer, merkez ise il veya ilçe düzeyindedir. Mülki idare amirinin yetkisi merkeze göre belirlenir.
Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile diğer dernek ve vakıflar (parantez içi hüküm): fark nedir?
Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu menfaatine yararlı dernekler dışındaki dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara yapılan menkul sermaye iradı ödemeleri parantez içi hükümle tevkifat kapsamına alınmıştır.
Odalar, borsalar, meslek örgütleri, siyasi partiler ile emekli ve yardım sandıkları parantez içi hükmün kapsamı dışında bırakılmıştır.
Ödemenin alıcısının bu sınıflardan hangisine girdiği, 7, 8, 9 ve 14. bentlerdeki tevkifatın uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
Kira ödemesi: genel kira ve vakıf/dernek/kooperatif/yabancı devlet kiraları (5/a ve 5/b-d): fark nedir?
70. maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemeler 5/a bendi kapsamındadır.
Vakıf, dernek, kooperatif ve yabancı devlet ile uluslararası kuruluşlara ait gayrimenkul kiralarında ayrı bentler (5/b, 5/c, 5/d) uygulanır.
Kiraya verenin türü ve kiralanan malın niteliği tevkifatı belirler; 5/d bendi diplomatik statüsü bulunmayan gayrimenkuller için geçerlidir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 11. Hukuk Dairesi, 2023/4057 E., 2024/6435 K., 16.09.2024İlgili madde: TMK m.56, 5253 s. K. m.2
- 2004/107 E., 2007/44 K., 05.04.2007İlgili madde: 5253 s. K. m.2
- Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020İlgili madde: 5253 s. K. m.2
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Derneğin yerleşim yeri
- Dernek merkezi
- Dernekler birimi
- Plâtform
- Temsilcilik
- Mülkî idare amiri
- Şube
- Üst kuruluş
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.