Gayrisafi irat nedir?
Kısaca
Binanın kira getirisi esas alınarak hesaplanan brüt gelir değeridir. Bina vergisinin matrah unsurudur; tadilatta bu iratta meydana gelen değişiklik tespit edilir.
Bağlam: VUK m.52
Kanunda nerede geçiyor
12 maddeVergi Usul Kanunu
- VUK m.39 · Tekalif cetveli
Binanın yıllık brüt kira geliri olarak tahrirle kesinleşen tutardır. Maddede binalar için vergi matrahı olarak kullanılan, giderlerin düşülmediği ölçüdür.
- VUK m.52 · Tadilat
Binanın kira getirisi esas alınarak hesaplanan brüt gelir değeridir. Bina vergisinin matrah unsurudur; tadilatta bu iratta meydana gelen değişiklik tespit edilir.
- VUK m.63 · Tadilat sebepleri
Binanın yıllık kira değeri olarak takdir edilen brüt gelirdir. Tadilat, bu iradın değişmesi halinde yeniden takdir sonucunu doğurur.
- VUK m.65 · Mevzii ve ferdi tadilat
Binaların, bu madde bakımından tadilatın konusunu oluşturan vergi matrahı niteliğindeki yıllık getirisidir. Tadilatın konusu olabilmesi için m.63/1 uyarınca bu iradın oranda artması ya da eksilmesi gerekir.
- VUK m.69 · İfraz ve birleştirme
Binanın vergi kaydında yer alan ve bina vergisine esas alınan yıllık irat tutarıdır. Yeniden takdir edilmediği sürece vergi kaydındaki değer esas alınır.
- VUK m.299 · Tahmin esası
Bir binanın kiralanması veya kullanılmasıyla elde edilebilecek yıllık brüt gelir anlamına gelen, vergi değerinin tahmininde esas alınan ölçüdür. Maddenin kendisi tanımını vermez; tanım ve hesap yöntemi bölümün diğer hükümlerine bağlıdır.
- VUK m.300 · Gayrisafi irat
Binanın bir yıl içinde getirdiği brüt kira geliridir. Maddeye göre bu, binanın bulunduğu mahalde cari normal kiralara göre sahibinin kiraya verdiğinde alabileceği kira bedeline eşittir.
- VUK m.301 · Yıllık irat
Gayrimenkulden elde edilen, masraf ve giderler düşülmeden önceki kira veya işletme geliri olarak anlaşılır. Maddede tanımı yapılmamış olup yalnızca tahmin edilecek zaman birimi bakımından ele alınır.
- VUK m.302 · Rayiç
Bir mükellefin mülkünden veya bir hakkından elde ettiği, giderlerinin düşülmediği brüt gelirdir. Madde, bu gelirin tahminine esas alınacak değer zamanını belirler.
- VUK m.303 · Giderler
Mükellefin mülkünden ya da kiralanan taşınmazdan elde ettiği brüt gelir tutarıdır. Maddedeki indirim yasağı bu brüt tutar üzerinden hesaplamada geçerlidir.
- VUK m.304 · Döşemesiz tahmin
Bir mükellefin mülkiyetindeki bina veya tesisten elde edilebilecek brüt kira geliri olarak vergilendirmede esas alınan tutardır. Madde, bu tutarın hesaplanmasında binanın döşemesiz hâline göre değer biçilmesini öngörür.
- VUK m.307 · İrat ve kıymet münasebeti
Binadan elde edilen brüt kira veya işletme geliridir. Madde, bu tutarın vasıta ve karineyle belirlenemediği hallerde devreye girer.
Karıştırılan kavramlar
Gayrisafi irat artışı ile yeni inşaat (ilave) arasındaki fark nedir?
Birinci bent, bina iradında veya arazi kıymetinde bir sebeple devamlı ve en az yüzde yirmilik değişimi konu alır; bina bütünü yeniden değerlendirilir.
Üçüncü bent, fiziki bir ilave ya da tesis eklenmesini konu alır; takdir yalnız eklenen kısmın iradı üzerinden yapılır.
Birinci bentte yüzde yirmi eşiği aranır ve bina bütünü için takdir yapılır; üçüncü bentte eşik yoktur, ancak takdir yalnız ilave kısım için yapılıp mevcut irada eklenir.
Bina gayrisafi irat ile arazi kıymet arasındaki fark nedir?
Binada gayrisafi irat esas alınır.
Arazide kıymet esas alınır.
Her iki varlık için aynı dağıtım ve toplama mantığı uygulanır, yalnız ölçülen değer farklıdır.
Gayrisafi irat ile safi irat arasındaki fark nedir?
Gayrisafi irat, taşınmazın tahmin edilen brüt yıllık getirisidir ve madde 38 bendi 9'da yer alır.
Safi irat, gayrisafi iratten yapılan indirimle bulunan tutardır ve bendi 10'da ayrıca gösterilmesi istenir.
İki tutar ayrı yazılmak zorundadır. Vergi, safi irat üzerinden hesaplandığı için ihbarnamede gayrisafi iratla safi iratın birbirine karıştırılması içeriği eksik kılar.
Gayrisafi irat ile gayrisafi kıymet arasındaki fark nedir?
Gayrisafi irat, kiraya dayalı tahmin değeridir.
Kıymet, taşınmazın değerine dayalı tahmindir; madde bendi 9 ile ikisini birlikte 'veya' ile sayar.
İhbarnamede hangi esasa göre tahmin yapıldığı açık yazılmalıdır; iki ölçüt aynı anda yazılmaz.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.