Görevli mahkeme nedir?
Kısaca
Görevli mahkeme, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.1 · görevin belirlenmesi ve niteliği: Görev kurallarına göre belirli bir uyuşmazlığın ya da işin bakılması gereken mahkemedir.
- 4483 s. K. m.13 · yetkili ve görevli mahkeme: Davanın hangi mahkeme türü (asliye ceza, ağır ceza, Yargıtay dairesi gibi) tarafından görüleceğini belirleyen mahkemedir.
- 5717 s. K. m.6 · görev ve yetki: Davaya bakmakla yükümlü olan yargı mercii türünü belirleyen kuraldır.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.1 · Görevin belirlenmesi ve niteliği
Görev kurallarına göre belirli bir uyuşmazlığın ya da işin bakılması gereken mahkemedir. Bu kurallar kanunla belirlenir ve taraf iradesiyle değiştirilemez.
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun
- Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.13 · Yetkili ve görevli mahkeme
Davanın hangi mahkeme türü (asliye ceza, ağır ceza, Yargıtay dairesi gibi) tarafından görüleceğini belirleyen mahkemedir. Madde görev bakımından da genel hükümleri esas alır; istisnalarda görevli mahkeme doğrudan Yargıtay dairesi ya da il ağır ceza mahkemesi olarak belirlenir.
Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun
- Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.6 · Görev ve yetki
Davaya bakmakla yükümlü olan yargı mercii türünü belirleyen kuraldır. Bu maddede Kanun kapsamındaki dava ve işler için aile mahkemesi öngörülmüştür.
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.51 · Görev ve yetki
Tenfiz davasına bakmakla yükümlü olan mahkeme türünü ifade eder. Bu maddeye göre tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir.
Karıştırılan kavramlar
Yüksek görevli mahkeme ile davayı gören mahkeme arasındaki fark nedir?
Birleştirme ve ayırma kararını yalnız yüksek görevli mahkeme verir.
Birleştirilen davaları gören mahkeme, yargılamayı yürütür ve birleşen davanın dosyası üzerinden işlem yapar.
Birleştirme ve ayırma kararı, yargılamayı yürüten mahkemenin kendi kararı değildir; yüksek görevli mahkeme tarafından verilir.
Görevli mahkeme ile genel mahkeme arasındaki fark nedir?
Uyuşmazlık 5846 sayılı Kanunun düzenlediği bir hukuki ilişkiden ya da bu Kanundan kaynaklanan bir ceza davasından doğuyorsa fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemesi görevlidir.
Uyuşmazlığın hukuki kaynağı eser sözleşmesi, ücret alacağı gibi 5846 sayılı Kanun dışındaki bir ilişkiyse genel mahkemeler görevlidir.
Dava hangi mahkemede açılacağı gibi görev kuralı, iddianın hukuki nitelendirmesine göre belirlenir; uygulamada görev sorunu çıkabilir.
Asliye hukuk mahkemesi ile özel görevli mahkeme arasındaki fark nedir?
Genel görevli mahkemedir ve görevi kanunda açıkça aksi belirtilmedikçe devam eder.
Kanunla açıkça görevlendirilen özel mahkemelerdir (örneğin iş, aile, kadastro mahkemeleri).
Özel mahkemenin görevi varsa genel görev kuralı uygulanmaz; özel görev genel görevden önce gelir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023İlgili madde: 4483 s. K. m.13
- Ceza Genel Kurulu, 2025/194 E., 2025/342 K., 17.09.2025İlgili madde: 4483 s. K. m.13
- Ceza Genel Kurulu, 2023/404 E., 2023/536 K., 18.10.2023İlgili madde: 4483 s. K. m.13
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.