Kamu düzeni nedir?
Kısaca
Kamu düzeni, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.215 · suçu ve suçluyu övme: Övmenin etkisiyle korunan toplumsal huzur ve güvenlik durumudur.
- HMK m.1 · görevin belirlenmesi ve niteliği: Görev kurallarının taraf tasarrufuna kapalı olması anlamına gelir.
- İYUK m.32 · idari davalarda genel yetki: Yetki kuralının taraflarca sözleşmeyle değiştirilememesi ve mahkemece her aşamada re'sen dikkate alınması anlamına gelir.
Kanunda nerede geçiyor
8 maddeMilletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.5 · Kamu düzenine aykırılık
Türk hukukunun temel değerleri, anayasanın temel ilkeleri, genel ahlak ve adalet anlayışı ile temel hak ve özgürlüklerden oluşan, zamana ve yere göre değişebilen normatif çerçevedir. Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen ölçüt, yalnız Türk kamu düzenidir; yabancı ülkenin kamu düzeni bu amaçla esas alınmaz.
- MÖHUK m.8 · Zamanaşımı
Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen sınırdır. Yabancı hukukta zamanaşımı süresinin kısa veya uzun olması kendiliğinden bu engeli doğurmaz; süre hiç öngörülmemişse veya aşırı uzunsa devreye girer.
- MÖHUK m.31 · Doğrudan uygulanan kurallar
Yabancı hukukun uygulanmasını sınırlayan ölçüttür. Üçüncü devlet kuralına etki tanınırken, sonucun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığına bakılır; açık aykırılık varsa uygulanmaz.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.215 · Suçu ve suçluyu övme
Övmenin etkisiyle korunan toplumsal huzur ve güvenlik durumudur. Maddede koruma nesnesi olarak yalnızca bu ölçüt aranır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.1 · Görevin belirlenmesi ve niteliği
Görev kurallarının taraf tasarrufuna kapalı olması anlamına gelir. Tarafların anlaşmasıyla görevsiz bir mahkeme görevli hâle getirilemez ve görevli mahkeme görevsiz kılınamaz.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.32 · İdari davalarda genel yetki
Yetki kuralının taraflarca sözleşmeyle değiştirilememesi ve mahkemece her aşamada re'sen dikkate alınması anlamına gelir. Maddenin ikinci fıkrasına göre bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir.
Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.2 · I. Kamu düzeni ve genel ahlâk
Toplumun temel değer ve kurumlarını koruyan, tarafların iradesiyle bertaraf edilemeyen kurallar bütünüdür. Maddede kamu düzenini bağlayan TMK kuralları, eski hukukun kamu düzenine aykırı kurallarından ayrılmak için ölçü olarak kullanılır.
Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.2 · I. Kamu düzeni ve genel ahlâk
Toplumun temel düzenini ve kamusal yararı koruyan, tarafların iradesiyle değiştirilemeyen kuralların bütünüdür. Madde bakımından önemli olan, TBK'nın bu nitelikteki kurallarının geçmişe uygulanmasıdır.
Karıştırılan kavramlar
Kamu düzeni kuralları ile diğer TMK kuralları arasındaki fark nedir?
Kamu düzenini bağlayan TMK kuralları, ayrık hüküm bulunmayan bütün olaylara, yürürlük öncesi olaylara dahi uygulanır.
Kamu düzeni ya da genel ahlakla ilgisi olmayan TMK kuralları, bu maddeye göre geçmişe uygulanmaz ve 1. madde ile yürürlük genel ilkesine tabi olur.
Yalnız kamu düzeni ve genel ahlakı bağlayan kurallar geriye etkili olarak uygulanır.
Yabancı hukuk ile türk kamu düzeni arasındaki fark nedir?
Uygulanacak olan yabancı hukukun hükmü, Türk kamu düzenine açıkça aykırıdır.
Yabancı ülkenin kendi kamu düzeni ise yabancı hükmün Türk kamu düzeni bakımından değerlendirilmesinde ölçüt değildir.
Ölçüt yalnızca Türk kamu düzenidir; yabancı kamu düzeni gerekçesiyle yabancı hukuk dışlanamaz.
Yabancı hukuk uygulamasının kamu düzeni ile yabancı mahkeme kararının tenfizi arasındaki fark nedir?
Bu madde yabancı hukukun uygulanması aşamasında kamu düzeni müdahalesini düzenler.
Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizinde kamu düzeni engeli ayrı bir maddede (m.54) düzenlenmiştir.
İki düzenlemede kamu düzeni müdahalesinin şartları farklı olabilir; her biri kendi maddesi çerçevesinde değerlendirilir.
Üçüncü devlet kuralı ile kamu düzeni (m.5) arasındaki fark nedir?
Üçüncü devlet kuralına etki tanınması bir takdir ve ölçü meselesidir; kuralın amacı, niteliği, muhtevası ve sonuçları tartılır.
Kamu düzeni, yabancı hukuk uygulamasının Türk hukuk düzeninin temel değerlerine açıkça aykırı olması hâlinde devreye girer.
Kamu düzeni aykırılığı açıkça ortaya çıkmıyorsa yabancı kurala etki tanınması mümkündür; açık aykırılık varsa uygulanmaz.
Kamu düzeni ve genel ahlâka ilişkin kurallar ile diğer TBK kuralları arasındaki fark nedir?
Kamu düzeni veya genel ahlâka ilişkin TBK kuralları, gerçekleşme tarihine bakılmaksızın geçmiş fiil ve işlemlere uygulanır.
Bu niteliği taşımayan TBK kuralları, geçmişe uygulanmama ilkesi uyarınca, fiil ve işlemin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanuna tabidir.
Geçmişe etkili uygulama yalnızca kamu düzeni ve genel ahlâka ilişkin kurallar bakımından söz konusu olur.
Üçüncü fıkra protokol düzeni ile diğer kamu düzeni arasındaki fark nedir?
Protokolde barolara tanınan yer, yani İl Cumhuriyet Başsavcısının yanındaki sıra.
Protokolde diğer meslek kuruluşlarının ya da kamu kurumlarının konumu.
Yer sıralaması yalnızca protokol düzenine ilişkindir; baronun yetkilerini veya görevlerini genişletmez.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/3 E., 2024/650 K., 11.12.2024İlgili madde: MÖHUK m.5
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/160 E., 2024/651 K., 11.12.2024İlgili madde: MÖHUK m.5
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/4 E., 2024/652 K., 11.12.2024İlgili madde: MÖHUK m.5
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Doğrudan uygulanan kurallar
- Alenen
- Açık ve yakın tehlike
- Görevli mahkeme
- Eski hukuk
- Kazandırıcı zamanaşımı
- Dava şartı
- İdari sözleşme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.