Hizmet akdi nedir?
Kısaca
Gemiadamının işveren veya işveren vekili adına bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanuni tanım
- SGGSSK m.3/2-cSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Hizmet akdi: 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeDeniz İş Kanunu
- Deniz İş Kanunu m.5 · Yazılı akit
Gemiadamının işveren veya işveren vekili adına bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir. Madde bu sözleşmenin şekline ilişkindir.
- Deniz İş Kanunu m.14 · Önelsiz fesih ve infisah
Gemiadamının geminin işletilmesi için işveren adına çalışmayı üstlendiği sözleşmedir. Süresi belirli, belirsiz veya sefer üzerine yapılmış olabilir.
- Deniz İş Kanunu m.16 · Aktin çözülmesinde bildirim
Gemiadamının işverene gemide iş görme borcu altına girdiği sözleşmedir. Madde metninde süresiz hizmet akdinin bozulmasına ilişkindir.
- Deniz İş Kanunu m.40 · Yıllık ücretli izin
Gemiadamının işverenle yaptığı çalışma ilişkisinin dayandığı sözleşmedir. Aynı işveren emrinde birden fazla hizmet akdine dayanılarak çalışılmış olması, izin hakkının doğması bakımından toplanabilir.
- Deniz İş Kanunu m.46 · Görevli ve yetkili mahkeme
Gemi adamı ile işveren arasındaki iş sözleşmesidir. Maddede, bu sözleşmeden doğan davaların da 5521 sayılı Kanun'a tabi olduğu belirtilir.
- Deniz İş Kanunu m.48 · Saklı hükümler
Gemiadamı ile işveren arasındaki iş sözleşmesini ifade eder. Sözleşmede kanundan daha elverişli bir hüküm bulunduğunda bu hüküm madde gereği korunur.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.48 · İş mevzuatı hükümlerinin uygulanması
Bir tarafın diğer tarafa bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir. Madde bu akdi noter ile katip ve hizmetliler arasındaki ilişki bakımından ele alır.
Karıştırılan kavramlar
Noterlik işlemi ile hizmet akdi ilişkisi arasındaki fark nedir?
Noterin kamu görevi niteliğinde yaptığı resmi işlemler bu maddenin konusu değildir.
Noter ile personeli arasındaki hizmet akdi ilişkisi bu maddenin konusudur.
Resmi işlemlerin hukuki rejimi ile personel ilişkisinin rejimi ayrı değerlendirilir.
Hizmet akdi ile kira arasındaki fark nedir?
Hizmet akdinde süreye göre verilecek ücretin toplamı matrahtır.
Kirada süreye göre kira karşılığının toplamı matrahtır.
İki işlemde de süre belli değilse bir yıllık tutar esas alınır; matrah kalemleri farklıdır.
Süresi belirsiz ile belirli süreli hizmet akdi arasındaki fark nedir?
Süresi belirsiz akitlerde madde deneme süresini doğrudan düzenler ve bir ay ile sınırlar.
Süreli akitlerde maddenin düzenlemesi yoktur; bu hal için madde metni deneme süresine ilişkin hüküm içermez.
Deneme süresinin süreli akitlerde kararlaştırılıp kararlaştırılamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir; maddeye dayanılarak bir aylık sınır uygulanamaz.
Kamu kuruluşlarında geçen süreler ile özel hizmet akdi arasındaki fark nedir?
Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar mevzuatına tabi olarak yalnız kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerini birleştirerek yaşlılık, malullük veya toptan ödeme hakkı kazanan işçi için son kamu kuruluşu işvereni tazminat öder.
Kamu kuruluşundaki hizmet akdinin daha önce bu madde uyarınca tazminat gerektirecek şekilde sona ermesi halinde o süreler hesaba katılmaz.
Önceki tazminatı alınmış kamu hizmeti süreleri tekrar tazminat hesabına girmez. Emekli Sandığına tabi süre için ödenecek tutar, emeklilik ikramiyesi tutarını geçemez.
Yasal asgari tazminat ile hizmet akdi veya toplu sözleşmeyle artırılmış tazminat arasındaki fark nedir?
Kanundaki 30 günlük ücret tutarı ve hesap kuralı asgari çerçevedir.
Hizmet akdi veya toplu iş sözleşmesi ile 30 günlük süre işçi lehine değiştirilebilir ve sözleşmeyle sağlanan para veya sürekli menfaatler hesaba katılır.
Sözleşmeyle daha yüksek tazminat kararlaştırılabilir. Ancak yıllık toplam, kanunda gösterilen en yüksek emeklilik ikramiyesi tutarını aşamaz.
İsteklerin karşılanamaması ile aracılık sonucu hizmet akdi arasındaki fark nedir?
Kurumun iş ve işçi arayanların isteklerini karşılayamadığı hal, Kurumun yerleştirme sonucunun gerçekleşmediği durumları kapsar.
Kurumun aracılığıyla hizmet akdinin yapıldığı hal, sözleşmenin kurulmasına Kurumun aracılık ettiği durumları kapsar.
Her iki halde de Kurum tarafların ileri süreceği zarar ve ziyandan sorumlu tutulmamaktadır; madde iki hali alternatif olarak öngörmüştür.
Örnek kararlar
2 karar- 9. Hukuk Dairesi, 2022/6771 E., 2022/8224 K., 23.06.2022İlgili madde: 854 s. K. m.14, 854 s. K. m.16
- 9. Hukuk Dairesi, 2022/5130 E., 2022/5767 K., 11.05.2022İlgili madde: 854 s. K. m.14, 854 s. K. m.16
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.