Kamu idaresi nedir?

Kamu idaresi, Sayıştay denetimine tabi olan tüm idare, kuruluş, müessese, birlik, işletme, bağlı ortaklık ve şirketleri kapsayan geniş bir tanımdır.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idaresi, 5018 sayılı Kanun'da tanımlanan dar kapsamlı bir kavramdır.

Düzenlilik denetimi ve yargılamaya esas rapor gibi bazı denetim türleri genel yönetim kapsamındaki kamu idareleriyle sınırlı olabilir; kapsamın hangi kavrama bağlandığı her hükümde ayrıca belirlenmelidir.

Genel ve özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları, belediyeler ve benzeri kurumların adına kayıtlı taşıtlar.

Bu idarelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan işletmelerin taşıtları ile özel kanunla malları Devlet malı sayılmış kuruluşların taşıtları.

İlk grup vergiden müstesnadır; ikinci grup için istisna uygulanmaz ve vergi doğar.

Genel bütçeli idare veya belediye gibi doğrudan kamu idaresine yapılan tebligat bu maddeye tabidir.

Ayrı tüzel kişiliği bulunan ve özel hukuk hükümlerine tabi kamu iktisadi kuruluşlarına yapılacak tebligat ise tüzel kişilik temsilcisi üzerinden değerlendirilir.

Maddenin uygulanıp uygulanmayacağı kurumun idare veya müessese niteliğine göre belirlenir.

Madde metninde sayılan genel, katma, özel bütçeli daire ve müesseseler ile belediyeler ve 3659 sayılı Kanuna tabi müesseseler.

Bu sayılanların dışında kalan özel sektör işverenleri.

Kamu idarelerinde kullanılan ödeme vesikası ücret bordrosunun yerini alır; özel sektör işverenleri için bu madde bir kolaylık getirmez.

Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler (a bendi) harçtan müstesna tutulur.

Kamu yararına dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar (b bendi) yalnızca kendi iktisapları ve tesisleri bakımından istisnadan yararlanır.

Her iki grup da tescil ve şerh işlemlerinde muaftır; b bendi tesislerin sonradan iktisap edeceği gayrimenkulleri de kapsar.

DEİK, özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzel kişiliğe sahip özel sektör kuruluşları çatısıdır.

Dış ekonomik ilişkileri doğrudan yürüten kamu idareleri, idari yapı içinde kurulan kamu tüzel kişileridir.

DEİK'in işlemleri ve personeli özel hukuk rejimine tabidir; kamu idaresi yetkisi kullanmaz. Bakanlık gözetim ve denetimi ise yalnız bu kuruluşun bütçesi ve faaliyetleri bakımından söz konusudur.